Η κυβέρνηση προχωρά σε νομοθετική ρύθμιση που καταργεί οριστικά την περικοπή της σύνταξης χηρείας μετά την τριετία, θέτοντας τέλος σε μια εκκρεμότητα που ταλάνιζε δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους από την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου (Ν. 4387/2016).

Την εξέλιξη ανακοίνωσε η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, στη Βουλή, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου για την ενσωμάτωση της ενωσιακής οδηγίας περί ίσης αμοιβής ανδρών-γυναικών και την ένταξη των υγειονομικών στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.

Τι προβλέπει η ρύθμιση

Με τη νέα διάταξη:

• Καταργείται οριστικά η μείωση της σύνταξης χηρείας από το 70% στο 35% του ποσού που ελάμβανε ο θανών, η οποία επερχόταν μετά την τριετία στους δικαιούχους που εργάζονταν ή ελάμβαναν και δική τους σύνταξη.
• Οι δικαιούχοι που είχαν ήδη υποστεί τη μείωση θα δουν τη σύνταξή τους να επανέρχεται στο 70%.
• Κανένας δικαιούχος δεν θα κληθεί να επιστρέψει αναδρομικά ποσά, ακόμη και σε όσες περιπτώσεις η περικοπή δεν είχε μέχρι σήμερα εφαρμοστεί.
• Διατηρείται η καταβολή δύο εθνικών συντάξεων στις περιπτώσεις σώρευσης δικαιωμάτων (π.χ. σύνταξη χηρείας και σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος), όταν αυτά πηγάζουν από διαφορετική αιτία.

Η υπουργός διευκρίνισε ότι όσοι υπάγονται στο ισχύον καθεστώς του νόμου Κατρούγκαλου θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το 70% της σύνταξης του θανόντος και μετά την τριετία, χωρίς καμία οφειλή αναδρομικών.

Το ιστορικό: η απόφαση 699/2026 του ΣτΕ

Το ζήτημα είχε επανέλθει στο προσκήνιο μετά την απόφαση 699/2026 της 7μελούς σύνθεσης του Α’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία έκρινε συνταγματική τη διάταξη της παρ. 5 του άρθρου 7 του Ν. 4387/2016, σύμφωνα με την οποία σε περίπτωση σώρευσης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων στο ίδιο πρόσωπο καταβάλλεται μία μόνο εθνική σύνταξη.

Η απόφαση αφορούσε ένσταση εκπροσώπων συνταξιούχων χηρείας κατά εγκυκλίου του 2021 του πρώην υφυπουργού Κοινωνικών Ασφαλίσεων Πάνου Τσακλόγλου.

Η εξέλιξη αυτή δημιούργησε ανησυχία σε περίπου 150.000 συνταξιούχους χηρείας του ιδιωτικού τομέα, καθώς άνοιγε ενδεχόμενο αναδρομικών απαιτήσεων άνω των 15.000-30.000 ευρώ ανά δικαιούχο, σύμφωνα με εκτιμήσεις φορέων εκπροσώπησης συνταξιούχων.

Η μείωση είχε ήδη εφαρμοστεί σε περίπου 11.000-11.500 συντάξεις χηρείας του Δημοσίου και του ΟΓΑ από το 2020, ενώ σε 118.000-150.000 συντάξεις του ιδιωτικού τομέα δεν είχε ποτέ εφαρμοστεί, δημιουργώντας καθεστώς «δύο ταχυτήτων» μεταξύ δικαιούχων.

Η κ. Κεραμέως είχε αποκλείσει κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο περικοπής ήδη από τα μέσα Μαΐου, δηλώνοντας σε τηλεοπτική της παρέμβαση ότι δεν πρόκειται να υπάρξει καμία απολύτως μείωση στους δικαιούχους των συντάξεων χηρείας, εν αναμονή της καθαρογραφής της δικαστικής απόφασης.

Το δημοσιονομικό υπόβαθρο

Η παρέμβαση, όπως ανέφερε η υπουργός, καθίσταται δυνατή χάρη στην υπεραπόδοση των εσόδων των ασφαλιστικών ταμείων. Για το τετράμηνο Ιανουαρίου-Απριλίου 2026 τα έσοδα υπερβαίνουν ήδη τον στόχο του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής κατά 517 εκατ. ευρώ, με βασικό μοχλό την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, η οποία καλύπτει σήμερα περίπου 2,5 εκατομμύρια εργαζομένους.

Πέρυσι, η υπέρβαση των στόχων του υπουργείου Εργασίας είχε φτάσει περίπου τα 800 εκατ. ευρώ, μέρος της οποίας κατευθύνθηκε στη μείωση φορολογικών συντελεστών από 1/1/2026 και στην κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στους συνταξιούχους.

Η εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας συνεχίζει να επεκτείνεται πιλοτικά σε νέους κλάδους,

Aπό τη Δευτέρα 29 Ιουνίου εντάχθηκαν συμβουλευτικές υπηρεσίες, logistics, διαχείριση υδάτων-λυμάτων και τυχερά παίγνια — με στόχο την υποχρεωτική εφαρμογή σε 2,5 εκατομμύρια εργαζομένους από το επόμενο φθινόπωρο.

Το πλαίσιο του νομοσχεδίου

Η ανακοίνωση έγινε στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής συζήτησης του νομοσχεδίου «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας», το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή στις 24 Ιουνίου και έλαβε την έγκριση της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής στις 30 Ιουνίου με τις ψήφους της Νέας Δημοκρατίας, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν οριστικά στην Ολομέλεια.

Το ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνει διατάξεις για την ένταξη των υγειονομικών στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, παρέχοντας δυνατότητα συνταξιοδότησης έως και πέντε χρόνια νωρίτερα σε εργαζομένους ΕΣΥ και ΕΚΑΒ.

Τι προηγήθηκε

Η υπόθεση των συντάξεων χηρείας απασχολεί το υπουργείο Εργασίας συστηματικά από τον Μάιο, όταν η κ. Κεραμέως είχε δηλώσει ότι θα περίμενε την καθαρογραφή της απόφασης του ΣτΕ προκειμένου να διαμορφωθεί η τελική νομοθετική διάταξη.

Ο νόμος Κατρούγκαλου του 2016 είχε αρχικά ορίσει τη σύνταξη χηρείας στο 50% της σύνταξης του θανόντος, μειούμενη στο 25% μετά την τριετία σε περίπτωση παράλληλης εργασίας ή ιδίας σύνταξης.

O νόμος Βρούτση (Ν. 4670/2020) αναπροσάρμοσε το ποσοστό στο 70%, χωρίς ωστόσο να καταργήσει τους λόγους περικοπής μετά την τριετία, αφήνοντας εκκρεμή τη «δαμόκλειο σπάθη» της μείωσης στο 35% για δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους.