“Η Ηλεία ως πρότυπο βιώσιμης αστικής ανάπτυξης” ήταν το κεντρικό θέμα του SESSION 3 του Ilia Forum 2026, με τη συζήτηση να εστιάζει στις προοπτικές της περιοχής να αποτελέσει σημείο αναφοράς για έξυπνες, βιώσιμες και φιλικές προς το περιβάλλον πόλεις.
Στο Session συμμετείχαν οι κ.κ. Ιωάννης Λέντζας, Δήμαρχος Ανδραβίδας-Κυλλήνης, Διονύσιος Παναγιωτάρας PhD, Αν. Καθηγητής, Τμήμα Περιβάλλοντος, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Δρ. Ιωάννης Παππάς, Πρέσβης του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα, Διευθύνων Σύμβουλος GREEN EVOLUTION AE, Ιωάννα Φαναριώτου, (M.Sc, Ph.D), Προϊσταμένη Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Προγράμματος «ΔΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ», Τριανταφυλλιά (Ρόζυ) Χαριτοπούλου, Δρ.-Μηχανικός (Περιβαλλοντική Μηχανική), Θεματική Αντιπρόεδρος «Εναλλακτική Διαχείριση & Καινοτομία» της ΕΕΔΣΑ (Ελληνική Εταιρία Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων), ΜΟΔ ΑΕ, Ομάδα Εμπειρογνωμόνων Υποστήριξης δικαιούχων σε Ορεινές, Μειονεκτικές, Νησιωτικές Περιοχές.
O κ. Λέντζας στην παρέμβασή του ανέφερε: Σε συνεργασία με το Πράσινο Ταμείο αισιοδοξούμε ότι θα μπορέσουμε να υλοποιήσουμε το σχέδιο αστικής αναζωογόνησης για τον δήμο. Ο δήμος έχει το ευτύχημα και το δυστύχημα θα έλεγα ότι δεν έχει ένα μητροπολιτικό κέντρο. Ήμασταν 4 δήμοι που συνενωθήκαμε. Ως εκ τούτου δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε με εξαιρέσεις, σε αυτό το μοντέλο πρέπει να μπουν όλες οι πολεις. Πρέπει συνεπώς να είναι ολιστική η προσέγγιση του δήμου, πρέπει οι πόλεις μας να είναι πιο βιώσιμες και πιο ανθεκτικές έναντι και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Έχουμε καταρτίσει σχέδια, αλλά η οικονομκή δυνατότητα των δήμων δεν είναι τόσο μεγάλη για να μπορούν να υλοποιηθούν για αυτό εξετάζουμε όλα τα χρηματοδοτικά εργαλεία που υπάρχουν προκειμένου να προχωρήσουμε. Χρειαζόμαστς πιο πράσινες και πιο βιώσιμες πόλεις. Στόχος μας είναι η πράσινη ανάπτυξη στον τόπο.
Ο κ. Παναγιωτάρας στην τοποθέτησή του δήλωσε:
H επιστημονική κοινότητα παράγει νέα γνώση και τη μεταλαμπαδεύει. Όμως πλέον όλοι εμείς που υπηρετούμε αυτό το λειτούργημα βλέπουμε ότι υπάρχει αναγκαιότητα στην κοινωνία να έχει έγκυρη και έγκριτη ενημέρωση. Σε αυτό συμβάλλετε κι εσείς.
Οι περιβαλλοντικές προκλήσεις κατά την άποψή μου αφορούν στην ανθεκτικότητα έναντι των κλιματικών συνθηκών, μια πρόκληση που έχει έναν μεγάλο χρονικό ορίζοντα.
Επειδή ωστόσο μιλάμε για τουριστική ανάπτυξη, μια δεύτερη πρόκληση είναι η προσαρμοστικότητα στις περιβαλλοντικές πιέσεις από την τουριστική ανάπτυξη. Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, είναι διάχυτη η αγωνία για το εάν θα αναπτυχθεί η περιοχή και με τι πρόσημο. Οι φυσικοί της ποροι πρέπει να προστστευθούν, εάν εκλείψουν δεν θα υπάρξει ποτέ τουριστική ή αγροτική ανάπτυξη και αυτό πρέπει να μας συνετίσει. Αν μπείτε στην ενδοχώρα της Ηλείας, θα έχετε 2 εικόνες: H μία είναι όμορφη και η άλλη εικόνα, είναι εικόνα στενοχώριας. Η ομορφιά έγκειται στους φυσικούς πόρους και στους φιλόξενους ανθρώπους. Η στενάχωρη εικόνα είναι τα απορρίμματα που θα δείτε στον δρόμο, άλλες πηγές ρύπανσης και μόλυνσης, μια γενικότερη ακαταστασία, από αυτοκίνητα παρατημένα, από μπάζα κλπ. Θα πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε την ασχήμια και να μπορέσουμε να αποκαταστησουμε την ομορφιά που θα μας φέρει την τουριστική ανάπτυξη.
Από τη μεριά του, ο κ. Παππάς τοποθετήθηκε ως εξής:
Eίναι γεγονός ότι έχουμε ένα καλό track record και σε προετοιμασία και σε μελέτες, το θέμα είναι τι γίνεται στην πράξη. Υπάρχει μια τεράστια ανισότητα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα κατά τη γνώμη μου είναι αυτό. Το να συγκρίνω την Πάτρα με την Ηλεία δεν είναι εφικτό.
-Πρώτο σημαντικό στοιχείο που πρέπει να αναφερθεί σε όλο αυτό τον σχεδιασμό είναι η συνειδητοποίηση των ευκαιριών και των απειλών.
-Δεύτερον, το τεράστιο έλλειμμα εκπαίδευσης, υπάρχει άγνοια βασικών πραγμάτων, υπάρχει ένα τεράστιο κενό στο κομμάτι που αφορά τους tredeholders
-Τα χρηματοδοτικά εργαλεία είναι το τρίτο κομμάτι για τα οποία κάθε περιφέρεια επιχειρεί να συγκεντρώσει όσα περισσότερα μπορεί.Αυτό που πρέπει να έχουν ωστόσο κατά νου είναι πόσο αποτελεσματικά είναι αυτά τα εργαλεία και ποια είναι η διάρκεια ζωής τους. Επίσης πρέπει να εστιάσουμε στο πώς γίνεται το monitoring στα λεφτά που δίνονται, αν δεν γίνει σωστή παραλαβή και λειτουργία monitoring, το έργο δεν μπορεί να αποδώσει.
Οι μικρές περιοχές έχουν μικρές δυνατότητες διακυβέρνησης, δεν υπάρχουν οι άνθρωποι, οι πόροι, οι συνομιλητές, η γνώση κλπ. Θα πρέπει να μεταφέρουμε τεχνογνωσία.
Αυτό που πρέπει να κάνουν οι δήμοι, κατά τον κ. Παππά είναι θέσουν στις μελέτες τους κριτήρια ποσοτικά και ποιοτικά. Έθεσε ως παράδειγμα καλών πρακτικών το Ντουμπρόβνικ όπου εκεί κατά τον ίδιο “υπάρχει πολιτική βούληση να είναι όλα τέλεια”. Και συνέστησε “Πριν κάνετε αυτά τα μεγαλόπνοα σχέδια για τουριστική και πράσινη ανάπτυξης στην Ηλεία θα πρέπει να γίνει μια πραγματική διαβούλευση στο τι θέλετε να γίνει και τι ταιριάζει να γίνει στην Ηλεία.
Η κα Φαναριώτου μεταξύ άλλων δήλωσε:
Το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι ο έλεγχος αλλά και η συντήρηση των έργων, τα οποία συχνά εγκαταλείπονται. Γι’ αυτό χαίρομαι να βλέπω έργα του ΥΠΠΟ τα οποία συντηρούνται ες αεί. Οι βιώσιμες χωρικές αναπτύξεις δεν είναι απλά χρηματοδοτικά εργαλεία αλλά στοχευμένες και ολοκληρωμένες παρεμβάσεις που έχουν ολοκληρωθεί bottom up. Οι ίδιοι οι δήμοι σχεδίασαν αυτά τα εργαλεία.
Εμείς χρηματοδοτούμε 3 διαφορετικές επενδύσεις: Η μία είναι στο παράλιο μέτωπο που έχει μια ιδιαιτερότητα, εκτείνεται σε δύο δήμους, τον Δ. Ηλείας και τον Δ. Αχαίας.
Μια άλλη παρέμβαση αφορά στις περιοχές Ανδρίτσαινας, Κρεστάνων, Ζαχάρως. Και τέλος χρηματοδοτούμε τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη που αφορά σε 3 δήμους.
Οι παρεμβάσεις μας βασίζονται σε ορισμένους άξονες:
1. Πράσινη μετάβαση και περιβαλλοντική ανθεκτικότητα, χρηματοδοτήσεις, ενεργειακές αναβαθμίσεις σε κρίσιμες υποδομές
2. Εγκαταλείπουμε παλιές πρακτικές για τις αναπλάσεις πλέον βασίζονται στο ίδιο το οικοσύστημα . Ζητούμε από τους δήμους να είναι nature based.
3. Ποιοτική αναβάθμιση των χώρων πρασίνου, δημιουργούμε πράσινα σημεία, βιώσιμη αστική κιννητικότητα.
Όλες οι παρεμβάσεις μας έχουν συνολικό προϋπολογισμό 60 εκατ. ευρώ για την Ηλεία.
Είμαστε συγκρατημένοι, ξεκινάμε με τα 60 εκατ. ευρώ και μακάρι να πάνε όλα καλά και να συνεχίσουμε με μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις.
Η κα Χαριτοπούλου σε ερώτηση σχετικά με την κυκλική οικονομία και τις δράσεις που μπορεί να βρει εφαρμογή σε συγκεκριμένους τομείς τόνισε:
Είναι ενας ορισμός που χρησιμοποιείται από το ’90 για κυρίως οικονομικούς όρους. Βρήκε εφαρμογή στη βιώσιμη ανάπτυξη όταν τον ενσωμάτωσε ως ορισμό η ευρωπαϊκη νομοθεσία μέσω του Green Deal. H συμφωνία αφορούσε σε στρατηγικές για να μειώσουμε όσο γίνεται τη δημιουργία αποβλήτων, την υπερκατσνάλωση πόρων, να επιμυκήνουμε τη ζωή των προϊόντων και τελικά να αναγεννούμε και τα φυσικά οικοσυστήματα, δημιουγώντας νέες θέσεις εργασίας. Καταλήξαμε να έχουμε μια υπερ-κατανάλωση του όρου και δημιουργία εργαλείων μεθοδολογίας.
Ένα τέτοιο εργαλείο δημιούργησε ο ΟΟΣΑ, με στόχο τα αστικά να γίνουν κυκλικά λειτουργώντα οικοσυστήματα. Τα αστικά οικοσυστήματα είναι μέρη που συγκεντρώνεται το 55% του συνολικου πληθυσμού μιας ευρύτερης περιοχής και παράγουν το 55% των ρύπων, μεγάλες ποσότητες αποβλήτων που δεν μπορούμε να διαχειριστούμε. Οφείλουμε να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση σε αυτές τις περιοχές. Όσον αφορά στην Ηλεία, είναι πολύ μεγάλο το αποτύπωμα αγροτικού αγροτοδιατροφικού χώρου, πάνω από 26% του ΑΕΠ της αφορά αυτόν τον κλάδο. Κάτι τέτοιο σημαίνει ότι δεν μπορούμε να έχουμε αυτή την παραγωγή αν δεν έχουμε σχέδιο για το τι θα γίνει με τους πόρους τους οποίους καταναλώνουμε.
Ένα μοντέλο χρήσης του 80% του νερού για αγροτική παραγωγή δεν μπορεί να είναι βιώσιμο μακροπρόθεσμα. Το ίδιο συμβαίνει και με τη διαχείριση στερεών αποβλήτων. Για τη ΜΕΑ Τριανταφυλλιάς, αργήσαμε πολύ να έχουμε βασικές υποδομές, η ανακύκλωση σε πολλές περιοχές ξεκίνησε πριν 2 μήνες.
Συνεπώς, δεν μπορούμε να μιλάμε για κυκλική οικονομία αν δεν έχουμε εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα των πορων που χρησιμοποιούμε.
