του Γιώργου Λαγαρία, Chief Economist, Director, Forvis Mazars Economics Hub
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές εύλογα χαιρετίζουν την είδηση της συμφωνίας μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ. Ενώ θεωρούμε την εξέλιξη αυτή καθαρά θετική, διαβλέπουμε επίσης μια δύσκολη πορεία προς την κανονικότητα και ορισμένα σενάρια στα οποία η συμφωνία, τελικά, δεν θα υλοποιηθεί.
Παρότι αυτή η ενδεχόμενη συμφωνία παραμένει ευθυγραμμισμένη με το βασικό μας σενάριο, σύμφωνα με το οποίο θα δούμε περιορισμένες οικονομικές επιπτώσεις το 2026, και όχι πέραν του 2027, διατηρούμε τις επιφυλάξεις μας, για τους εξής λόγους:
Πρώτον, δεν πρόκειται για τελική συμφωνία, αλλά για μια προσωρινή προκαταρκτική συμφωνία. Η υπογραφή θα ακολουθηθεί από ακόμη 60 ημέρες διαπραγματεύσεων, κατά τη διάρκεια των οποίων τα δύο μέρη θα πρέπει να συμφωνήσουν για τον τρόπο διαχείρισης του πυρηνικού υλικού του Ιράν.
Δεύτερον, υπάρχουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τους ακριβείς μηχανισμούς επιβολής τόσο για τις πυρηνικές παραμέτρους όσο και για τα Στενά. Συγκεκριμένα, παραμένει άγνωστο ποιος θα αναλάβει να εγγυηθεί για τα Στενά ή εάν η τελική συμφωνία θα περιορίσει ουσιαστικά τις στρατιωτικές πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν.
Τρίτον, ακόμη κι αν υπογραφεί, δεν υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για το πώς θα επανέλθει το πετρέλαιο στις αγορές, με ποιο ρυθμό και με ποιο κόστος, καθώς οι ναυτιλιακές και ασφαλιστικές εταιρείες θα πρέπει να προσαρμοστούν σε ένα καθεστώς που διαφέρει σημαντικά από το προηγούμενο.
Βασικό σενάριο: Μια θετική, αλλά ατελής εξομάλυνση
Το βασικό μας σενάριο παραμένει μια σταδιακή εξομάλυνση, αλλά με ένα ουσιαστικά διαφορετικό status quo σε σχέση με την περίοδο πριν από τον Μάρτιο. Η αποκατάσταση της πλήρως ελεύθερης διέλευσης από τα Στενά του Κόλπου ενδέχεται να διαρκέσει μήνες, ενώ οι ναυτιλιακές εταιρείες μπορεί να χρειαστεί να καταβάλλουν αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου για κάποιο χρονικό διάστημα. Σε αυτό το σενάριο, οι εντάσεις θα αποκλιμακωθούν τους επόμενους μήνες.
Επενδυτικό κλίμα: Θα είναι εγγενώς θετικό τόσο για τις αγορές μετοχών όσο και για τις αγορές ομολόγων. Η ηρεμία στις αγορές συνεπάγεται μια πιο ομαλή οικονομία.
Εμπορεύματα: Οι τιμές του πετρελαίου θα υποχωρήσουν, αλλά είναι απίθανο να καταρρεύσουν, καθώς απαιτείται αναγκαία αναπλήρωση αποθεμάτων.
Δυσμενές σενάριο: Κατάρρευση της συμφωνίας. Πρέπει να διατηρήσουμε μια μη μηδενική πιθανότητα κατάρρευσης της συμφωνίας.
Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ιρανική κυβέρνηση έχουν ιστορικό απρόβλεπτης συμπεριφοράς στις διαπραγματεύσεις, και τέσσερις ημέρες είναι μεγάλο χρονικό διάστημα με γεωπολιτικούς όρους. Μια επιπλέον περίοδος διαπραγματεύσεων 60 ημερών συνεπάγεται κι έναν μεγάλο αριθμό παραγόντων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την τελική συμφωνία.
Επιπλέον, το Ισραήλ, βασικός παράγοντας σε αυτήν τη σύγκρουση, φαίνεται να έχει αντιδράσει αρνητικά. Μια ειρήνη η οποία δεν θα περιλαμβάνει ρητά το Ισραήλ θα μπορούσε να θεωρηθεί προσωρινή.
Σε περίπτωση αρνητικής εξέλιξης, θα αναμέναμε κάποια έντονη αντίδραση από τις χρηματοπιστωτικές και τις αγορές πετρελαίου. Οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να αυξηθούν σημαντικά, ενδεχομένως και εκθετικά, καθώς πλησιάζουμε σε κρίσιμα επίπεδα παγκόσμιων αποθεμάτων. Ωστόσο, αυτό θα εξαρτηθεί από τη διατήρηση της αμερικανικής παρουσίας στον Κόλπο.
Βέβαια, οι χώρες του Κόλπου και οι ναυτιλιακές εταιρείες ενδέχεται να κρίνουν ότι είναι προτιμότερο να καταβάλουν ένα τέλος διέλευσης στο Ιράν, εφόσον αυτό εξασφαλίζει ασφαλή διέλευση βραχυπρόθεσμα, μέχρι να επανεξεταστεί το ζήτημα.
