Γράφει η Άννα Μωκάκου
Σε μια εποχή που η διεθνής οικονομική σταθερότητα μοιάζει περισσότερο με ζητούμενο παρά με δεδομένο, η Ελλάδα έχει έναν σοβαρό λόγο να επενδύει στην τουριστική της ανάπτυξη.
Ο τουρισμός εξακολουθεί να προσελκύει κεφάλαια, να δημιουργεί θέσεις εργασίας και να δίνει ζωή σε περιοχές που διαφορετικά θα είχαν περιορισμένες οικονομικές προοπτικές. Ασφαλώς δεν πρόκειται για κάποια μαγική ασπίδα απέναντι σε μια διεθνή κρίση. Είναι όμως ένας από τους ισχυρότερους πυλώνες της οικονομίας μας.
Για χρόνια συζητούσαμε ότι πρέπει επιτέλους να περάσουμε από την ποσότητα στην ποιότητα. Από το πόσοι τουρίστες επισκέπτονται τη χώρα στο πόσα πραγματικά αφήνουν πίσω τους.
Τα στοιχεία του 2025 δείχνουν ότι κάτι αλλάζει.
Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις έφτασαν τα 23,63 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 9,4%, ενώ η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση ενισχύθηκε κατά 6,4%.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυξήθηκε και η μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση. Προφανώς έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά μας, αλλά η κατεύθυνση είναι ενθαρρυντική.
Μια νέα προσοδοφόρα αγορά έχει αναδειχθεί στον χώρο των πολυτελών τουριστικών κατοικιών.
Οι λεγόμενες luxury villas αποκτούν πλέον χαρακτηριστικά οργανωμένης φιλοξενίας, με υπηρεσίες που μέχρι πρόσφατα συναντούσαμε κυρίως στα μεγάλα ξενοδοχεία.
Δραστηριοποιούνται πλέον στην Ελλάδα εταιρείες που αναλαμβάνουν τη διαχείριση και όλες τις υπηρεσίες πολυτελείας, από ένα απλό μασάζ έως την εξεύρεση ελικοπτέρου.
- Μια εξοχική κατοικία μπορεί έτσι να αποκτήσει οικονομική δραστηριότητα πέρα από τις λίγες εβδομάδες που τη χρησιμοποιεί ο ιδιοκτήτης της.
Αντίστοιχη κινητικότητα καταγράφεται και στα ξενοδοχεία. Παλαιότερες μονάδες ανακαινίζονται, αλλάζουν ιδιοκτησία, αναβαθμίζονται και επανατοποθετούνται στην αγορά.
Οι ξενοδοχειακές συναλλαγές στην Ελλάδα έφτασαν περίπου τα 1,12 δισ. ευρώ το 2025. Και εδώ χρειάζεται βέβαια προσοχή. Όποιος γνωρίζει την αγορά ακινήτων ξέρει ότι ένα ξενοδοχείο δεν αποτελεί αυτομάτως καλή επένδυση επειδή βρίσκεται σε έναν δημοφιλή προορισμό. Το τίμημα, το κόστος ανακαίνισης, η λειτουργική απόδοση και κυρίως η σωστή διαχείριση είναι αυτά που τελικά καθορίζουν την επιτυχία.
Το σημαντικό όμως είναι ότι αυτές οι επενδύσεις δεν αφορούν αποκλειστικά τους ιδιοκτήτες τους.
Μια ανακαίνιση κινητοποιεί μηχανικούς, κατασκευαστές, τεχνίτες και προμηθευτές. Μια ανακαίνιση και η μετέπειτα επιτυχής επαναλειτουργία ενός εγκαταλελειμμένου ξενοδοχείου μόνο επωφελείς μπορούν να είναι για την ελληνική οικονομία και τον κατασκευαστικό κλάδο.
Ενώ όμως συμβαίνουν αυτά, η χώρα μας εξακολουθεί να μαστίζεται από μια πρωτοφανή στεγαστική κρίση στον τομέα των οικονομικά προσιτών ενοικιάσεων και της αγοράς κατοικίας για τα μεσαία εισοδήματα.
Κάπου εδώ, στη δημόσια συζήτηση, οι ξένοι επενδυτές εμφανίζονται συχνά περίπου ως κατακτητές της ελληνικής κτηματαγοράς. Δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι οι ξένοι επενδυτές έδωσαν πνοή στην αγορά μέσα στη βαθιά οικονομική κρίση της χώρας μας, αναζωογονώντας τον κατασκευαστικό κλάδο και γενικότερα το real estate.
Αξίζει εδώ να θυμηθούμε πόσα παλιά ακίνητα αγοράστηκαν και ανακαινίστηκαν, πόσοι μηχανικοί, εργολάβοι, ηλεκτρολόγοι και υδραυλικοί βρήκαν δουλειά και πόσα κεφάλαια μπήκαν σε μια αγορά που για χρόνια είχε σχεδόν παγώσει.
Ακόμη και σήμερα η επενδυτική δραστηριότητα εξακολουθεί να στηρίζει την οικοδομή, την απασχόληση και, κατ’ επέκταση, την οικονομία.
Παράλληλα όμως δεν αμφισβητείται η πίεση που ασκούν κάποιες από αυτές τις επενδύσεις, ειδικά στα μικρά ακίνητα και στη βραχυχρόνια μίσθωση, σε σχέση με τη στεγαστική κρίση. Αλλά σίγουρα δεν είναι αυτή όλη η εικόνα και δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζουμε όλες τις επενδύσεις ως την αιτία του στεγαστικού προβλήματος.
Αλήθεια, από πότε ο άνθρωπος που δυσκολεύεται να πληρώσει το ενοίκιό του έχει αντίπαλο εκείνον που αγοράζει και ανακαινίζει ένα ξενοδοχείο; Ποιος ωφελείται από έναν τέτοιο τεχνητό πόλεμο; Η έλλειψη προσιτών κατοικιών, η δυσαναλογία μισθωμάτων και εισοδημάτων και η απουσία μακροχρόνιας στεγαστικής πολιτικής δεν εμφανίστηκαν χθες. Ούτε πρόκειται να εξαφανιστούν αν σταματήσουμε να προσελκύουμε επενδύσεις.
Ο εμφύλιος λοιπόν μεταξύ επενδυτών και Ελλήνων γηγενών κατοίκων δεν έχει θέση σε μια σοβαρή και αντικειμενική συζήτηση. Την ευθύνη έχει και πρέπει να έχει η Πολιτεία. Οφείλει να αξιοποιήσει επιτέλους το ανενεργό κτιριακό απόθεμα του Δημοσίου και των δήμων.
- Το εγκεκριμένο Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο της χώρας προβλέπει 4,77 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2032, εκ των οποίων περίπου 2,91 δισ. αφορούν τον κτιριακό τομέα. Υπάρχει μάλιστα ήδη ειδική πρόβλεψη 487,5 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία 2.800 κοινωνικών κατοικιών, μεταξύ άλλων και με ανακαινίσεις δημόσιων κτιρίων.
Άρα δεν χρειάζεται να επανεφεύρουμε τον τροχό. Η λύση είναι μπροστά μας και με διαθέσιμη χρηματοδότηση. Μιλάμε για ένα συγκεκριμένο σχέδιο που πρέπει να υλοποιηθεί.
Το ερώτημα είναι πόσο γρήγορα μπορεί ο κρατικός μηχανισμός να ξεπεράσει τις γνωστές καθυστερήσεις, να καταγράψει ποια ακίνητα διαθέτει, να λύσει τα πολεοδομικά και ιδιοκτησιακά προβλήματα και να τα μετατρέψει σε κατοικίες.
Και εδώ πρέπει να μπουν δυναμικά στη συζήτηση τα περιβόητα κλειστά ακίνητα του Δημοσίου. Να κοπεί ο γόρδιος δεσμός της γραφειοκρατίας, να εντοπιστούν και να ενταχθούν, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, στα πλαίσια της διαθέσιμης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, όσο ακόμη η στρόφιγγα είναι ανοιχτή.
Μια τέτοια πολιτική θα είχε διπλό όφελος. Περισσότερες προσιτές κατοικίες για τους πολίτες και νέα ώθηση στον κατασκευαστικό κλάδο, μέσα από ανακαινίσεις, ενεργειακές αναβαθμίσεις και οικοδομικές εργασίες. Σίγουρα δεν είναι πανάκεια, αλλά είναι μια πάρα πολύ καλή αρχή. Μια παρέμβαση με κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα.
Ας αποφασίσουμε λοιπόν τι θέλουμε. Μια χώρα που θα συνεχίσει να προσελκύει επενδύσεις ή μια χώρα που θα αναζητά διαρκώς ενόχους για όσα δεν κατάφερε να σχεδιάσει εγκαίρως; Κατά τη γνώμη μου, το ένα δεν αποκλείει το άλλο: μπορούμε να στηρίζουμε την ανάπτυξη και ταυτόχρονα να απαιτούμε αποτελεσματική κοινωνική πολιτική.
Γιατί το στεγαστικό δεν θα λυθεί με κήρυξη εμφυλίου, αλληλοκατηγορίες ή ευχολόγια. Θα αρχίσει να αντιμετωπίζεται όταν η Πολιτεία αποφασίσει να μετατρέψει τα σχέδια, τα διαθέσιμα κεφάλαια και τα κλειστά ακίνητα σε πραγματικά σπίτια.
—————————————————————————————————————
- Η κα Άννα Μωκάκου είναι Εκτιμήτρια Ακινήτων, Κτηματομεσίτρια
—————————————————————————————————————
