Τις στρατηγικές και τα «εργαλεία» που θα οδηγήσουν στην περαιτέρω ανάπτυξη των ελληνικών εξαγωγών, σε μια χρονιά κατά την οποία οι γεωπολιτικές συγκρούσεις δοκιμάζουν τις αντοχές τους, ανέδειξαν τα Greek Exports Forum & Awards 2026, που πραγματοποιήθηκαν με πολύ μεγάλη συμμετοχή, την Παρασκευή 08 Μαΐου 2026.
Το Greek Exports Forum πραγματοποιήθηκε το πρωί ψηφιακά, μέσω του LiveOn Expo Complex, του καινοτόμου 3D εκθεσιακού και συνεδριακού κέντρου της LiveOn, της ψηφιακής πλατφόρμας Επιχειρηματικής Επικοινωνίας και Εκδηλώσεων, ενώ τα Greek Exports Awards, το βράδυ της ίδιας ημέρας, υβριδικά, με φυσική παρουσία στο ξενοδοχείο Divani Caravel.
Το συνέδριο-θεσμός για τον εξαγωγικό τομέα διοργάνωσαν, για 14η συνεχή χρονιά, η Ένωση Διπλωματικών Υπαλλήλων Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων (ΕΝΔΥ ΟΕΥ) του Υπουργείου Εξωτερικών σε συνεργασία με την ethosEVENTS, το οικονομικό και επιχειρηματικό portal banks.com.gr και το οικονομικό και επενδυτικό περιοδικό ΧΡΗΜΑ.
Το κορυφαίο βραβείo της φετινής διοργάνωσης, Top Greek Export Company 2026, Gold, απονεμήθηκε στην εταιρεία INTERCOMM FOODS Α.Ε.
Στην ίδια κατηγορία, βραβείο Silver έλαβε η EURIMAC A.E., ενώ Silver βραβείο απονεμήθηκε και στην FARCOM COSMETICS MANUFACTURING & DISTRIBUTION.
Στην κατηγορία Τοp Innovation in Exports, Gold βραβείο έλαβε η ΚΕΧΑΓΙΑΣ Β. & Λ. Ο.Ε., Silver βραβείο έλαβε η εταιρεία Medbest S.A. και Bronze βραβείο η THE LOVE COMPANY HELLAS.
Φέτος, δόθηκαν δύο τιμητικές διακρίσεις: Η Honorary Export Distinction απονεμήθηκε στην κ. Βίκυ Μακρυγιάννη, Διευθύντρια του Τομέα Διεθνών Σχέσεων του ΣΕΒ, αλλά και στην Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοβιομηχανίας.
Τη διάκριση Distinguished Exports Group 2026 έλαβαν οι εταιρείες Orangeland Sparta και Vitafresh – The Orange Factory.
Τις εταιρείες που βραβεύθηκαν σε όλες τις κατηγορίες θα τις βρείτε αναλυτικά εδώ (https://ethosevents.eu/greek-exports-forum-awards-2026-nikites/).
Στην έναρξη της τελετής απονομής, χαιρετισμό απηύθυνε ο κ. Δούκας Μαρινόπουλος, Πρόεδρος της Ένωσης Διπλωματικών Υπαλλήλων ΟΕΥ (ΕΝΔΥ ΟΕΥ) – Σύμβουλος Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων, Υπουργείο Εξωτερικών. «Δεν πίστευα, όταν ξεκινάγαμε τη διοργάνωση, ότι θα φτάναμε τα 14 συναπτά έτη –ένα μεγάλο “ευχαριστώ” για τους εξαγωγείς. Πιστεύω μάλιστα ότι η συγκυρία, αν και είναι πολύ δύσκολη σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν θα μειώσει παρά ελάχιστα τις εξαγωγές. Εμείς, τα 60 Γραφεία Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων ανά τον κόσμο, παρέχουμε πλήρη ενημέρωση, μπορούμε να διευθετήσουμε ανά πάσα στιγμή συναντήσεις, σε συνεννόηση και σε επικοινωνία με τους ενδιαφερομένους, και ειλικρινά χαίρομαι που οι συγκεκριμένες υπηρεσίες του δημόσιου τομέα είναι πάντα κοντά στους επιχειρηματίες και, με τον “μανδύα” του Υπουργείου Εξωτερικών, είναι σε θέση να λύνουν προβλήματα και σε μεγαλύτερη κλίμακα. Είμαστε πάντοτε ανοιχτοί να απαντάμε στα ερωτήματά σας, να διοργανώνουμε επισκέψεις, επιχειρηματικές αποστολές, και πάνω απ’ όλα θεωρούμε ότι χωρίς εξαγωγές και χωρίς καλές επενδύσεις, δεν πρόκειται να προχωρήσει η οικονομία μας», τόνισε ο κ. Μαρινόπουλος.
Ο κ. Χάρης Θεοχάρης, Υφυπουργός Εξωτερικών, ανέφερε στον χαιρετισμό του: «Στο Υπουργείο Εξωτερικών υλοποιούμε μια συνεκτική, data-driven στρατηγική εξωστρέφειας, που συνδέει για πρώτη φορά με ενιαίο τρόπο τις εξαγωγές με την προσέλκυση επενδύσεων. Το νέο στρατηγικό σχέδιο εξωστρέφειας 2026-2030 αποτελεί έναν ολοκληρωμένο οδικό χάρτη με πενταετή ορίζοντα, με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της ενίσχυσης της διεθνούς παρουσίας στη χώρα μας. Για πρώτη φορά, ένα πενταετές σχέδιο εξωστρέφειας. Παράλληλα, επενδύουμε στην αναβάθμιση των Γραφείων Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων και στη δημιουργία ενός ενιαίου, σύγχρονου brand “Greece”, που θα ενισχύει την εικόνα της χώρας μας διεθνώς. Ήδη, το 2025, υλοποιήθηκαν σχεδόν 500 δράσεις εξωστρέφειας σε όλο τον κόσμο, από επιχειρηματικές αποστολές έως στοχευμένες εκδηλώσεις προβολής ελληνικών προϊόντων. Για το 2026 ο σχεδιασμός μας περιλαμβάνει περισσότερες από 600 δράσεις, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή μας δέσμευση στις δράσεις αυτές».
Στον θεσμικό χαιρετισμό του, ο κ. Δημήτριος Σκάλκος, Γενικός Γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας, Πρόεδρος ΔΣ, Enterprise Greece, χαρακτήρισε τα #gefa26 θεσμό για ανταλλαγή απόψεων, αυτοκριτικής και καθορισμό στόχων, και εθνική υπόθεση τη στήριξη των ελληνικών εξαγωγικών και επενδυτικών επιχειρήσεων. Όπως ανέφερε: «Η συνταγή επιτυχίας περιλαμβάνει ενεργό οικονομική διπλωματία, ανάπτυξη σταθερών πολιτικών συμμαχιών, τη διαφοροποίηση εμπορικών εταίρων, διαδρομών και προμηθευτών πρώτων υλών, διαφύλαξη της δημοσιονομικής σταθερότητας και προώθηση μεταρρυθμίσεων για τη δημιουργία ενός φιλικότερου επιχειρηματικού περιβάλλοντος και την αύξηση της επενδυτικής ελκυστικότητας».
Δεν είναι ωστόσο στιγμή εφησυχασμού, πρόσθεσε, αλλά αυξημένης κινητοποίησης. Η οικονομική διπλωματία πρέπει να αναβαθμιστεί σε εθνική προτεραιότητα, με περισσότερους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους, αξιολόγηση, αποτελεσματικότερο συντονισμό, στρατηγική στοχοθεσία και ευελιξία. Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στη νέα Εθνική Στρατηγική Εξωστρέφειας (2026-2030) και στους βασικούς της άξονες: το νέο Στρατηγικό Σχέδιο Εξωστρέφειας 2026-2030, που βρίσκεται στο τελικό στάδιο και θα παρουσιαστεί σύντομα, τον μετασχηματισμό της Enterprise Greece σε πάροχο ολοκληρωμένων υπηρεσιών, την ίδρυση δύο θυγατρικών (ασφάλιση και factoring) της Export Credit Greece και την προώθηση διεθνών συνεργασιών με αντίστοιχους φορείς και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Επιπλέον, την ίδρυση Παρατηρητηρίου Εξωστρέφειας σε συνεργασία με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και την εκπόνηση ειδικών στρατηγικών για συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές, αρχίζοντας από την Ινδία και την Αφρική.
Ο κ. Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, Πρόεδρος ΔΣ, Πανελλήνιος Σύνδεσμος Εξαγωγέων (ΠΣΕ) & Σύνδεσμος Εξαγωγέων Κρήτης (ΣΕΚ), ανέφερε: «Ζούμε σε μια περίοδο μεγάλων ανακατατάξεων. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι πολεμικές συγκρούσεις στην ευρύτερη περιοχή μας, οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, το αυξημένο ενεργειακό κόστος, οι πληθωριστικές πιέσεις, αλλά και η επιστροφή πολιτικών προστατευτισμού και δασμών στο διεθνές εμπόριο, δημιουργούν νέα δεδομένα για τις επιχειρήσεις ολόκληρου του κόσμου. Ζούμε σε ένα νέο οικονομικό, γεωπολιτικό περιβάλλον. Μέσα σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, οι ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις απέδειξαν μια αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα και παράλληλα προσαρμοστικότητα».
Ο ίδιος επεσήμανε ακόμη ότι «το πραγματικό εθνικό στοίχημα της επόμενης δεκαετίας είναι η μετάβαση της Ελλάδας σε ένα νέο παραγωγικό και εξωστρεφές μοντέλο ανάπτυξης. Αλλά αυτό δεν γίνεται από μόνο του. Για να το πετύχουμε αυτό, χρειάζεται όμως και μια πιο τολμηρή εθνική στρατηγική εξωστρέφειας. Χρειάζεται μεγαλύτερη στήριξη των ελληνικών επιχειρήσεων για το άνοιγμα νέων αγορών, και ιδιαιτέρως των τρίτων χωρών, εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου υπάρχουν σημαντικές ευκαιρίες ανάπτυξης για τα ελληνικά προϊόντα και τις υπηρεσίες. Χρειάζεται καλύτερη πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση. Χρειάζεται μια πιο σημαντική και συστηματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, για την ενίσχυση όχι μόνο της παραγωγής, αλλά και της καινοτομίας, του ψηφιακού μετασχηματισμού και της διεθνοποίησης των εθνικών επιχειρήσεων. Και βεβαίως, πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να γίνει επένδυση στους ανθρώπινους πόρους. Η νέα γενιά –εξακολουθώ και επιμένω να το πιστεύω και να το λέω– μπορεί να αποτελέσει τη μεγάλη δύναμη της ελληνικής εξωστρέφειας για τα επόμενα χρόνια».
Στην ομιλία του, ο κ. Βασίλειος Μπιλικαΐδης, Head of RBB Sales, Transaction Banking, Eurobank, τόνισε: «Σε ένα διεθνές περιβάλλον που αλλάζει ταχύτητα, η σταθερότητα και η αξιοπιστία του χρηματοπιστωτικού εταίρου είναι καθοριστικής σημασίας. Ως Eurobank Group, ένας ευρωπαϊκός τραπεζικός όμιλος με ισχυρή κεφαλαιακή βάση και παρουσία σε πέντε χώρες, αντιλαμβανόμαστε ότι η χρηματοδότηση από μόνη της δεν αρκεί. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται στρατηγική καθοδήγηση, τοπική γνώση και αξιόπιστους συνεργάτες. Για τον λόγο αυτό, η δημιουργία γραφείου αντιπροσωπείας της Eurobank στην Ινδία αντικατοπτρίζει ξεκάθαρα τη στρατηγική μας προσέγγιση. Η Eurobank επενδύει ουσιαστικά στην ενίσχυση της διεθνούς της παρουσίας με την ίδρυση του γραφείου αντιπροσωπείας μας στην Ινδία, και πιο συγκεκριμένα στη Βομβάη, και το γραφείο αυτό λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ ελληνικών και ινδικών επιχειρήσεων. Η τοπική παρουσία μάς επιτρέπει να κατανοούμε καλύτερα την αγορά, να μειώνουμε κινδύνους και να υποστηρίζουμε πιο αποτελεσματικά τις επιχειρήσεις που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν εκεί».
Στην ομιλία του, ο κ. Θεόδωρος Βουρδόλης, Πρόεδρος ΔΣ, Export Credit Greece, είπε: «Στην ECG η αποστολή μας είναι ξεκάθαρη. Να στηρίξουμε τις ελληνικές επιχειρήσεις στην εξωστρεφή τους πορεία, με μεγαλύτερη ασφάλεια, περισσότερη αυτοπεποίθηση και ισχυρή ανταγωνιστικότητα. Ο ρόλος μας είναι αναπτυξιακός, είναι στρατηγικός. Στόχος μας είναι να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις που επιτρέπουν στους Έλληνες εξαγωγείς, και ιδιαίτερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, να μπορούν να αναπτύσσονται με ασφάλεια και προοπτική στις διεθνείς αγορές. Γιατί, πολύ συχνά, η εμπιστοσύνη είναι αυτή που επιτρέπει σε μια επιχείρηση να περάσει από την πρόθεση στην πράξη και από τη στασιμότητα στην ανάπτυξη. Εμπιστοσύνη ότι μια επιχείρηση μπορεί να διαχειριστεί τον κίνδυνο, να αποκτήσει πρόσβαση στη χρηματοδότηση, να εισέλθει σε νέες αγορές, ακόμα κι όταν οι συνθήκες δεν είναι ιδανικές. Μία από τις βασικές προτεραιότητές μας είναι να βοηθήσουμε τις ελληνικές επιχειρήσεις να κάνουν το βήμα από την τοπική επιτυχία στη διεθνή παρουσία».
Greek Exports Forum
Θεσμικό χαιρετισμό στο πρωινό συνέδριο απηύθυνε ο Υπουργός Εξωτερικών, κ. Γεώργιος Γεραπετρίτης: «Τα Greek Exports Forum & Awards 2026 αναδεικνύουν εδώ και 14 χρόνια τις δυνάμεις που προωθούν τη χώρα μας στις διεθνείς αγορές και ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας στο παγκόσμιο οικονομικό γίγνεσθαι. Αυτή τη στιγμή, ολοκληρώνεται η κατάρτιση ενός νέου μεγαλόπνοου στρατηγικού σχεδίου εξωστρέφειας πενταετούς διάρκειας, 2026 έως 2030, το οποίο περιλαμβάνει περί τις 600 στοχευμένες δράσεις μόνο για το 2026. Αναγνωρίζουμε ότι το ρευστό διεθνές περιβάλλον απαιτεί συνεχή προσαρμογή. Οι προκλήσεις είναι σύνθετες και διαρκώς εξελισσόμενες, αλλά οι ευκαιρίες που αναδύονται είναι εξίσου σημαντικές. Η Ελλάδα, με τη γεωστρατηγική της θέση, το αυξημένο της διπλωματικό αποτύπωμα, το ανθρώπινο δυναμικό της και τη δυναμική των επιχειρήσεών της διαθέτει όλα τα εφόδια για να διαδραματίσει έναν ακόμη πιο ενεργό ρόλο στο διεθνές εμπόριο και τις επενδύσεις. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, για τη στήριξη της καινοτομίας και για τη διεύρυνση των διεθνών οικονομικών συνεργασιών».
Ο κ. Δημήτριος Σκάλκος, Γενικός Γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων & Εξωστρέφειας, Υπουργείο Εξωτερικών, Πρόεδρος, Enterprise Greece, σημείωσε: «Ολοένα και περισσότεροι αναλυτές των διεθνών εξελίξεων συγκλίνουν στην άποψη ότι το παγκόσμιο οικονομικό και εμπορικό σύστημα όπως το γνωρίσαμε τις δεκαετίες του 1990 και του 2000, τις περίφημες δεκαετίες της υπερπαγκοσμιοποίησης, ανήκει πλέον και μάλλον οριστικά στο παρελθόν. Είναι η στιγμή που όλοι πρέπει να επανατοποθετηθούμε απέναντι σε αυτές τις αλλαγές, αλλά κυρίως για να δούμε ξανά τη θέση μας, να ισχυροποιήσουμε τη θέση μας στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, που αυτή τη στιγμή αναδιατάσσονται, αναδιαμορφώνονται.
Μέσα σε αυτό το δυσμενές διεθνές περιβάλλον, όλα δείχνουν την ανθεκτικότητα της εξωστρεφούς οικονομίας. Αλλά αυτή δεν είναι μια στιγμή εφησυχασμού. Οι ανθρώπινοι πόροι πρέπει να ενισχυθούν. Οι οικονομικοί πόροι πρέπει να αυξηθούν. Η λογοδοσία και αξιολόγηση πρέπει να αφορά όλα τα επίπεδα και όλους τους συμμετέχοντες της παρέμβασής μας στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα».
Ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος, πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών, πρώην Πρόεδρος ΠΑΣΟΚ, ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή ΑΠΘ, ανέφερε: «Όλες οι διπλωματικές μας αρχές, οι πρέσβεις μας, ασχολούνται σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό με τα οικονομικά και εμπορικά ζητήματα, γιατί αυτά είναι απολύτως συνδεδεμένα με τον πυρήνα της εξωτερικής πολιτικής, πολύ συχνά και της πολιτικής ασφάλειας της χώρας. Άρα ο κλάδος των διπλωματικών υπαλλήλων οικονομικών και εμπορικών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών είναι κλάδος μαχόμενος της εμπροσθοφυλακής και ζωτικής σημασίας». Και συμπλήρωσε: «Χαίρομαι γιατί χαιρετίζω αυτό το φετινό συνέδριο της Ένωσης των Διπλωματικών Υπαλλήλων Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων και χαίρομαι ακόμη περισσότερο γιατί, ως Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών, το 2013, είχα την ευκαιρία να κρατήσω τον κλάδο αυτό στο Υπουργείο Εξωτερικών, όπου ανήκει και όπου έχει, και πρέπει να έχει, προέχουσα και διακριτή θέση. Γιατί αν τώρα ο κλάδος αυτός ανήκε σε ένα άλλο Υπουργείο το οποίο έχει πολύ σημαντικές αρμοδιότητες, όπως το Υπουργείο Ανάπτυξης, για παράδειγμα, δεν θα υπήρχε η δυνατότητα μιας ορθολογικής κινητοποίησης όλου του δυναμικού του Υπουργείου Εξωτερικών στο οποίο ανήκουν και οι υπάλληλοι Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων».
Στο Panel Ι, με θέμα «Ποιοι πρέπει να είναι οι πυλώνες στήριξης και ανάπτυξης της εξαγωγικής προσπάθειας. Το μέλλον των εξαγωγών σε ένα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον» και συντονιστή τον Χρήστο Κώνστα, Δημοσιογράφο, Head of Content, ethosMEDIA, ο κ. Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, Πρόεδρος ΔΣ, Πανελλήνιος Σύνδεσμος Εξαγωγέων (ΠΣΕ) & Σύνδεσμος Εξαγωγέων Κρήτης (ΣΕΚ), ανέφερε μεταξύ άλλων: «Η επισήμανση των προβλημάτων έχει στόχο την εξεύρεση λύσεων. Η σύρραξη της Μέσης Ανατολής επηρεάζει τις εξαγωγές. Είναι περισσότερες ποσοτικά στην περιοχή σε σχέση με τις ΗΠΑ. Και τα επόμενα στοιχεία του Μαρτίου θα είναι επιβαρυντικά. Αντιλαμβάνεστε το κόστος των μεταφορικών, την έλλειψη των εμπορευματοκιβωτίων, το κόστος των ασφαλίστρων, και παράλληλα υπάρχει αύξηση πρώτων υλών και συσκευασίας, όλα αυτά λειτουργούν επιβαρυντικά. Οπότε είμαστε λιγότερο ανταγωνιστικοί σε σχέση με άλλες χώρες που δεν επηρεάζονται. Ο αραβικός κόσμος είναι φιλικά προσκείμενος με την Ελλάδα, αλλά δεν έχουμε πιάσει τους αριθμούς που θέλουμε».
Ο κ. Μπασσάμ Άζαρ, Πρόεδρος του Εξαγωγικού Τμήματος, ΕΒΕΑ, Μέλος του ΔΣ με καθήκοντα Οικονομικού Επόπτη του ΠΣΕ, επεσήμανε: «Στην Ελλάδα έχουμε έλλειμμα συντονισμού φορέων –χρειάζεται οργανωμένη συντονιστική προσπάθεια. Το σύστημα “πονάει”, λείπει μια σοβαρή ψηφιακή πύλη για τους εξαγωγείς γύρω από θέματα ενημέρωσης, λείπει μια κοινή στρατηγική προσπάθεια για αγορές-στόχους ανά προϊόν και ανά χώρα. Επίσης, δεν υπάρχουν ξεκάθαροι ρόλοι μεταξύ των θεσμών».
Ο κ. Συμεών Διαμαντίδης, Πρόεδρος του ΣΕΒΕ – Συνδέσμου Εξαγωγέων, ανέφερε: «Η εξωστρέφεια της χώρας είναι σημαντική και ουσιώδης, πρέπει να αυξηθούν οι εξαγωγές. Το πρόβλημα είναι ότι το 80% των εξαγωγών γίνεται από ένα 20% των επιχειρήσεων. Όλοι προσπαθούν να προωθήσουν τα προϊόντα τους. Δεν φοβόμαστε για τα ελληνικά προϊόντα όσον αφορά τους δασμούς. Τα προϊόντα μας είναι καλά και έχει έλλειμμα η Αμερική σε αυτά. Παρά τις αντιξοότητες, οι εξαγωγές έχουν μέλλον και πρέπει να βοηθήσουμε τις ΜμΕ να αναπτυχθούν, πρέπει να βρούμε τους τρόπους να συνεργαστούμε και να εξάγουμε. Χρειάζονται εργαλεία από το κράτος».
Ο κ. Παναγιώτης Ζάραγκας, πρώην Γενικός Σύμβουλος Α’ Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων, Υπουργείο Εξωτερικών, δήλωσε: «Σε όλα τα θεσμικά εγχειρήματα υπάρχουν δυνάμεις που χρειάζεται χρόνος να αποδώσουν. Μετά από 15 χρόνια, έχουμε επιτύχει σημαντικά πράγματα όσον αφορά τη συνεργασία Δημοσίου με ιδιωτικό τομέα. Προέχει να περάσουμε στο επόμενο βήμα, της θεσμικής εμβάθυνσης. Είμαστε σε ένα σημείο που ουσιαστικά πρέπει να διευρύνουμε το ανθρώπινο δυναμικό και να το αναδιατάξουμε, αλλά το κύριο είναι να επιτύχουμε την οργανική ώσμωση. Ενδοθεσμικά, η οικονομική διπλωματία πρέπει να είναι στην ατζέντα της κάθε πρεσβείας».
Η κ. Βίκυ Μακρυγιάννη, Διευθύντρια του Τομέα Διεθνών Σχέσεων του ΣΕΒ, είπε: «Υπάρχει ενίσχυση του προστατευτισμού από τη μεριά της Αμερικής. Με τις νέες συμφωνίες που συνάπτει η ΕΕ δημιουργεί ευκαιρίες σε Ινδία, Λατινική Αμερική κτλ. Η ίδια η ευρωπαϊκή αγορά είναι το μεγαλύτερο δίχτυ ασφαλείας, και το ενδοκοινοτικό εμπόριο λειτουργεί ως μηχανισμός απορρόφησης κραδασμών. Οι επιχειρήσεις που θα αντέξουν είναι αυτές που θα έχουν πρόσβαση στη διεθνή αγορά».
Στο Panel II, με θέμα «Ο καθοριστικός ρόλος των γραφείων ΟΕΥ στην εξαγωγική προσπάθεια και τα επιχειρηματικά success stories», ο κ. Γιάννης Βεργίνης, Οικονομολόγος-Σύμβουλος Ανάπτυξης Επιχειρήσεων, Brand Ambassador, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Αραβο-Ελληνικού Επιμελητηρίου Εμπορίου και Αναπτύξεως, τόνισε, μεταξύ άλλων: «Ήμουν 30 χρόνια βιομήχανος, που, δυστυχώς, η εταιρεία δεν μπόρεσε να μείνει στην παγκόσμια αγορά. Το κόστος ήταν υψηλό, οι ανταγωνιστές είχαν επιδοτήσεις, οι φόροι υψηλοί. Άρα έχω βιώσει τους πειραματισμούς της Πολιτείας. Δεν καταφέραμε μέχρι σήμερα να δομήσουμε μια καθαρή πολιτική γύρω από την οικονομική διπλωματία. Δεν υπάρχει βούληση».
Ο κ. Δημήτριος Ν. Λακασάς, CEO, Olympia Electronics, ανέφερε: «Oι ΟΕΥ δίνουν μεγάλο αγώνα για τις ελληνικές επιχειρήσεις, παρότι τα μέσα της Πολιτείας είναι, διαχρονικά, λίγα και μη επαρκή με βάση τη νέα εποχή. Αυτό που πρέπει να κάνουμε, ως χώρα, είναι να χαράξουμε μια ξεκάθαρη στρατηγική. Δυστυχώς, τα νούμερα δεν μας βοηθάνε τόσο πολύ. Σταθερά, είμαστε μια οικονομία που για το ένα προϊόν που εξάγουμε, την ίδια ώρα, εισάγουμε δύο». Σε ό,τι αφορά τον ρόλο των ΟΕΥ, σημείωσε: «Πριν από 20-25 χρόνια, είχαμε reporting, διαχείριση αιτημάτων, πλέον έχουμε μια σοβαρή αλλαγή, αλλά πρέπει να επιταχυνθεί. Πρέπει να έχουμε επιθετική διπλωματία, να χρησιμοποιήσουμε ευκαιρίες, ΑΙ, μάρκετινγκ. Χρειαζόμαστε εθνικό δίκτυο επιχειρηματικής πληροφόρησης».
Ο κ. Σαράντης Μοσχόβης, Γενικός Σύμβουλος Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ), Διευθυντής της Β2 Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης & Διαχείρισης Ποιότητας στο Υπουργείο Εξωτερικών, επεσήμανε: «Τα εργαλεία για τον συντονισμό υπάρχουν τα τελευταία χρόνια. Η Β2 διεύθυνση έχει την ευθύνη της τεκμηρίωσης (συλλογή όλης της πληροφόρησης που παρέχουν τα γραφεία στο εξωτερικό) και της διαχείρισης ποιότητας. Αναλαμβάνουμε τα αιτήματα των Ελλήνων εξαγωγέων τα οποία είναι καταγεγραμμένα. Συντονιίζουμε τις δράσεις όλων των φορέων εξωστρέφειας. Από φέτος, θα έχουμε το στρατηγικό σχέδιο εξωστρέφειας που θα καλύψει μια πενταετία, οπότε το ημερολόγιο εξωστρέφειας θα είναι στραμμένο σε στρατηγικούς στόχους και όχι αφηρημένα σε χώρες και κλάδους».
Ο κ. Διονύσης Πρωτοπαπάς, Γεν. Σύμβουλος Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων Β’, Γραφείο ΟΕΥ, Πρεσβεία της Ελλάδος στην Ουάσιγκτον, ανέφερε: «Στις ΗΠΑ, έχουμε πλεόνασμα στο εμπορικό μας ισοζύγιο και έχουμε μεγαλύτερη παλέτα εξαγωγών έναντι της Αμερικής προς την Ελλάδα. Οι εξαγωγές μας στις ΗΠΑ έχουν αντέξει και η σημαντική αύξηση που έχουμε είναι στα μέταλλα. Προσωπικά, χρησιμοποιώ την ΑΙ, καθώς αν χρησιμοποιηθεί σωστά, αυξάνει την παραγωγικότητα. Μέσω ΑΙ μπορείς να βρεις reports, αλλά τα στοιχεία μπορεί να είναι λανθασμένα, λόγω των συνεχόμενων αλλαγών, οπότε ένας εξαγωγέας δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Ρόλος μας είναι να γνωρίζουμε την αγορά, ώστε να πάρουμε μια ελληνική επιχείρηση και να της υποδείξουμε τις πιο κατάλληλες εταιρείες να κάνει “δουλειά”. Και να τις γνωρίζουμε προσωπικά, ώστε να τις φέρουμε σε επαφή».
Ο κ. Γεώργιος Τοσούνης, Σύμβουλος Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ Α’), Διευθυντής στη Β1 Διεύθυνση Σχεδιασμού Εξωστρέφειας και Συντονισμού Φορέων Εξωστρέφειας του Υπουργείου Εξωτερικών, είπε: «Η Β1 ασχολείται με πολλά θέματα, έχει ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων. Πρωτεύον εργαλείο είναι τα γραφεία ΟΕΥ στο εξωτερικό. Μέσω αυτών προωθούνται οι εξαγωγές, διεθνοποιείται και η χώρα, και αυξάνεται η ανταγωνιστικότητα. Αυτό που κάνουμε είναι να σχεδιάζουμε δράσεις εξωστρέφειας, έχουμε τις ημέρες πληροφόρησης, επισκέψεις εργασίας σε παραγωγικές μονάδες της χώρας με τον ΣΕΒ και άλλους συνδέσμους, διοργανώνουμε εκπαιδευτικά σεμινάρια και ημερίδες στις οποίες καλούνται να αναπτύξουν και να προβάλλουν οι επιχειρήσεις και οι κλαδικοί φορείς τις νέες υπηρεσίες τους, με τα γραφεία ΟΕΥ να συμμετέχουν άμεσα από τις επιχειρήσεις. Νέα αρμοδιότητά μας είναι η οικονομική ασφάλεια, έχουμε δημιουργήσει το σύστημα ελέγχου για τις εισερχόμενες επενδύσεις και σύντομα και για τις εξερχόμενες επενδύσεις».
Στο Panel III, με θέμα «Τα νέα προγράμματα χρηματοδότησης και ασφάλισης εξαγωγικών πιστώσεων στο νέο γεωπολιτικό και δασμολογικό τοπίο» και συντονιστή τον κ. Κωνσταντίνο Ουζούνη, CEO, ethosGROUP, ο κ. Νικόλαος Βαγιάννης, CEO, ECG – Export Credit Greece, ξεκίνησε την τοποθέτησή του με την επισήμανση ότι η σημερινή συνθήκη στο επιχειρηματικό περιβάλλον δεν είναι κάτι νέο, καθώς τα τελευταία περίπου 20 χρόνια ακολουθείται μοντέλο εργασίας «μόνιμης κρίσης», λόγω των διαρκών αλλαγών. Σε αυτό το διαρκώς μεταβαλλόμενο πλαίσιο, εξήγησε, ο ρόλος της Export Credit Greece, σε συνεργασία και με τους άλλους ευρωπαϊκούς οργανισμούς εξαγωγικών πιστώσεων (Export Credit Agencies – ECAs), είναι να αξιοποιήσει τη γνώση της διεθνούς αγοράς, να καλύψει ανάγκες και να προβλέψει τα επόμενα βήματα των αγορών, λαμβάνοντας υπόψη τον πολιτικό κίνδυνο και τις εξελισσόμενες απαιτήσεις ESG. Επιπλέον, να στηρίξει την εξωστρέφεια Ελλήνων εξαγωγέων, είτε αυτόνομα είτε σε συνεργασία με άλλους μεγάλους ομίλους ασφάλισης πιστώσεων, ώστε να επιταχύνει τις διαδικασίες και να βοηθήσει τις ελληνικές επιχειρήσεις να επεκταθούν σε μεγαλύτερες αγορές.
Ο κ. Χρήστος Κουκολιάς, Head of Business Development, Trade Finance, Eurobank, περιέγραψε τις δωρεάν υπηρεσίες υποστήριξης εξαγωγικών επιχειρήσεων που παρέχει η Eurobank στο κομμάτι της πληροφόρησης και της δικτύωσης, καθώς και άλλα τραπεζικά εργαλεία που αφορούν τους εξαγωγείς. Όπως ανέφερε, μια ολοκληρωμένη ομάδα υποστήριξης παρέχει πλήρη πληροφόρηση σχετικά με το νομικό πλαίσιο, τα απαιτούμενα έγγραφα και τις προϋποθέσεις για εξαγωγές σε συγκεκριμένες χώρες, ενώ επιπλέον δίνει συμβουλές και απαντήσεις σε ερωτήματα, βοηθώντας τόσο υφιστάμενες όσο και νέες εξαγωγικές επιχειρήσεις να λάβουν ενημέρωση και καθοδήγηση. Επιπλέον, η Eurobank προσφέρει λύσεις δικτύωσης, όπως την πλατφόρμα ExportGate.in, που φέρνει σε επαφή ελληνικές και ινδικές εταιρείες, ενώ η πλατφόρμα Trade Club, που λειτουργεί σε συνεργασία με μεγάλες διεθνείς τράπεζες, διευκολύνει τη σύναψη συμφωνιών με αξιόχρεους πελάτες εξωτερικού.
Ο κ. Γιάννης Ρέτσας, Γενικός Διευθυντής Στρατηγικής Ανάπτυξης Εξωτερικού Εμπορίου, Enterprise Greece, μίλησε για τη διοργάνωση εκθέσεων από την Enterprise Greece, καθώς και για μια σειρά άλλων υπηρεσιών που προσφέρει στους εξαγωγείς. Όπως ανέφερε, ο φορέας χρηματοδοτεί την εθνική συμμετοχή σε περίπου 80 εκθέσεις στο εξωτερικό ετησίως, ενώ παρέχει σημαντική διευκόλυνση σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αναλαμβάνοντας όλη την οργάνωση κάτω από ένα εθνικό περίπτερο. Επιπλέον, λειτουργεί helpdesk με εκπαιδευμένο προσωπικό, το οποίο προσφέρει δωρεάν στις επιχειρήσεις χρήσιμα δεδομένα από συνδρομητικές βάσεις αναφορικά με αγορές του εξωτερικού και εξαγωγικές διαδικασίες. Στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών της, πρόσθεσε ο κ. Ρέτσας, η Enterprise Greece ξεκινά τον Μάιο μεγάλο πρόγραμμα, που θα υλοποιηθεί διά ζώσης και διαδικτυακά, εφόσον πολλοί εξαγωγείς βρίσκονται στην Περιφέρεια.
Ο κ. Παναγιώτης Χασάπης, Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος του ΣΕΒΕ – Συνδέσμου Εξαγωγέων, μίλησε για την εξέλιξη των ελληνικών εξαγωγών, τις προκλήσεις και τις επιτυχίες τους μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον. Ξεκίνησε αναφερόμενος στην εμπειρία του από δεκαετίες στον χώρο, επισημαίνοντας, με τη σειρά του, ότι οι τρέχουσες προκλήσεις δεν είναι καινοφανείς. Για την ασφάλιση πιστώσεων, είπε ότι είναι θέμα ασφαλιστικής κουλτούρας, αλλά και εκ των ων ουκ άνευ για τις εξαγωγές, όπως έχει αναδειχθεί και στα Insurance Conferences. Στάθηκε ιδιαίτερα στον κομβικό ρόλο της Export Credit Greece, λέγοντας ότι δεν πρέπει μόνο να ασφαλίζει, αλλά και να εγγυάται, και πρότεινε τη δημιουργία διευρυμένων εγγυητικών γραμμών μέσω ECG προς τις τράπεζες, ώστε να πολλαπλασιαστεί η ρευστότητα με περιορισμένο δημοσιονομικό κόστος. Πρότεινε, ακόμη, απαλλαγή από την εισφορά του νόμου 128 (0,60%) για δάνεια που αποπληρώνονται με προϊόν εξαγωγής, διεύρυνση των συνεργασιών με ασφαλιστικούς συμβούλους και στρατηγική ενσωμάτωση της ECG στην οικονομική διπλωματία, μαζί με την Enterprise Greece.
Στην τελευταία ενότητα του συνεδρίου παρουσιάστηκαν τρεις σημαντικές διεθνείς αγορές.
Την αγορά της Αιγύπτου παρουσίασε ο κ. Ευάγγελος Δαϊρετζής, Γενικός Σύμβουλος Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων Β’, Επικεφαλής Γραφείου ΟΕΥ Καΐρου, Υπουργείο Εξωτερικών. Ο κ. Δαϊρετζής παρουσίασε τη δυναμική της αιγυπτιακής οικονομίας, τις εμπορικές της σχέσεις με την Ελλάδα και τις επενδυτικές ευκαιρίες που προσφέρει, καθώς μάλιστα επιτελεί στρατηγικό ρόλο ως περιφερειακός κόμβος και πύλη προς τις αραβικές και αφρικανικές αγορές. Τομείς με προοπτικές για ελληνικά προϊόντα και υπηρεσίες συνιστούν οι εξής: ΑΠΕ, κατασκευές, περιβαλλοντική διαχείριση, διαχείριση υδάτων, βιομηχανικός εξοπλισμός, ψηφιακές υπηρεσίες, ακίνητα, ιατρικά, φαρμακευτικά, γεωργία και αγροτικός εξοπλισμός, βιομηχανία τροφίμων-ποτών, συστήματα ασφαλείας και franchising.
Την αγορά του Αζερμπαϊτζάν παρουσίασε ο κ. Δημήτριος Μάος, Σύμβουλος Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων Β’, Επικεφαλής Γραφείου ΟΕΥ Μπακού, Υπουργείο Εξωτερικών. Ο κ. Μάος μίλησε για τις σημαντικές ευκαιρίες αλλά και τις ιδιαιτερότητες της ανερχόμενης αγοράς του Αζερμπαϊτζάν, καθώς η χώρα βρίσκεται σε φάση οικονομικού μετασχηματισμού, επιδιώκοντας διαφοροποίηση από τα ορυκτά καύσιμα και φιλοδοξώντας να γίνει κεντρικός κόμβος εφοδιαστικών αλυσίδων. Αναφέρθηκε σε δομικές και θεσμικές δυσκολίες της αγοράς, στη σημασία της εξεύρεσης τοπικών συνεργατών, καθώς και στις ευκαιρίες που παρουσιάζουν οι κλάδοι των ΑΠΕ, των ΤΠΕ, των αγροτικών τεχνολογιών, της διαχείρισης υδάτων και του τουρισμού.
Την αγορά της Ινδίας παρουσίασε η κ. Χρυσούλα Προκοπάκη, Γραμματέας Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων Β’, Προϊσταμένη του Γραφείου ΟΕΥ της Πρεσβείας του Νέου Δελχί, Υπουργείο Εξωτερικών. Η κ. Προκοπάκη περιέγραψε την Ινδία ως μια αναδυόμενη και σημαντική οικονομική ευκαιρία για τις ελληνικές επιχειρήσεις, αναλύοντας τις προοπτικές της για εξαγωγές, επενδύσεις και τουρισμό. Η χώρα, όπως είπε, αναπτύσσεται με ρυθμό περίπου 7%, πρωτοπορεί στις ψηφιακές πληρωμές, με καθολική χρήση του συστήματος UPI (μέσω QR code), και στην απλοποίηση διαδικασιών μέσω του οικοσυστήματος Digital India, ενώ επιτρέπει 100% ξένη συμμετοχή σε άμεσες επενδύσεις, κυρίως σε ασφάλειες και λιανικές πωλήσεις.
Η πρόσφατη Συμφωνία Ελεύθερων Συναλλαγών ΕΕ-Ινδίας αναμένεται να εξοικονομήσει 4 δισ. ευρώ δασμούς για την ΕΕ, ενώ ειδικά για τα ελληνικά προϊόντα φέρνει «πραγματική επανάσταση», όπως τόνισε η ομιλήτρια, με κατάργηση ή δραματική μείωση δασμών σε ελαιόλαδο, κρασί, μεταποιημένα τρόφιμα, φάρμακα και μηχανήματα. Παράλληλα, ο σχεδιαζόμενος οικονομικός διάδρομος IMEC θα καταστήσει την Ελλάδα λιμάνι της Ινδίας στην Ευρώπη.
Ως προς το διμερές εμπόριο Ελλάδας-Ινδίας, έχει οριστεί κοινός στρατηγικός στόχος ο διπλασιασμός του όγκου του στα 4 δισ. δολ. έως το 2030. Το σημερινό εμπορικό έλλειμμα (ελληνικές εξαγωγές 472 εκατ. δολ., εισαγωγές >1 δισ. δολ.), κατά την κ. Προκοπάκη, αποτελεί πρόκληση για αυξημένη εξωστρέφεια και εστίαση σε τομείς με υψηλή προστιθέμενη αξία. Ανέφερε μάλιστα τα success stories των ΤΙΤΑΝ, Eurobank, Coffee Island, Alumil και Frigoglass, καθώς και τις μεγάλες προοπτικές που παρουσιάζει ο τουρισμός μετά την έναρξη των απευθείας πτήσεων της IndiGo.
Η κ. Προκοπάκη ολοκλήρωσε την παρουσίασή της προειδοποιώντας ότι η Ινδία δεν είναι εύκολη αγορά, π.χ. στην υγεία, συμπλήρωσε ωστόσο ότι για εταιρείες που θα εφαρμόσουν τα “3P” (Presence, Persistence, Personal Adaptation) η επιτυχία είναι δεδομένη.
Σημειώνεται ότι οι διοργανωτές εξασφάλισαν στους δυνητικούς εξαγωγείς-συμμετέχοντες τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν διαδικτυακές προσωπικές συναντήσεις (B2B meetings) με εκπροσώπους χορηγών, γραφείων Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) του Υπουργείου Εξωτερικών & Διμερών Επιμελητηρίων, με στόχο την αναλυτική ενημέρωση για συγκεκριμένες αγορές (μέσα από το LiveOn Expo Complex, το καινοτόμο 3D εκθεσιακό και συνεδριακό κέντρο της LiveOn, της ψηφιακής πλατφόρμας Επιχειρηματικής Επικοινωνίας και Εκδηλώσεων).
Το συνέδριο υποστήριξαν οι παρακάτω χορηγοί:
Gold Sponsor:
Great Exhibitions
Silver Sponsors:
Export Credit Greece – ECG
Export Gate – Eurobank
Bronze Sponsors:
Enterprise Greece
NUVIA Insurance Brokers
Papastratos
Corporate Participations:
EXL Consulting
GS1 Association Greece
InNews
Noisis Σύμβουλοι Ανάπτυξης
Ogilvy
Orangeland
ΣΕΜΑ – Σύνδεσμος Ελλήνων Μεσιτών Ασφαλίσεων
Registration Sponsor:
EventAtlas
Υπό την Αιγίδα:
Του Υπουργείου Εξωτερικών – ΥΠ.ΕΞ.
Του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών – ΣΕΒ
Του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων – ΠΣΕ
Του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος – ΣΕΒΕ
Του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος – ΣΒΕ
Του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών – ΕΕΑ
Του Εμπορικού & Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς – ΕΒΕΠ
Του Συνδέσμου Εξαγωγέων Κρήτης – ΣΕΚ
Της Ένωσης Ελληνικών Βιομηχανιών Διαστημικής Τεχνολογίας & Εφαρμογών – ΕΒΙΔΙΤΕ
Της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου & Επιχειρηματικότητας – ΕΣΕΕ
Της Ένωσης Λιμένων Ελλάδος – ΕΛΙΜΕ
Του Πανελλήνιου Συλλόγου Εφοδιαστών Πλοίων και Εξαγωγέων (ΠΣΕΠΕ)
Του Συνδέσμου Ελληνικών Χημικών Βιομηχανιών – ΣΕΧΒ
Του Συνδέσμου Ελλήνων Παραγωγών Αποσταγμάτων & Αλκοολούχων Ποτών – ΣΕΑΟΠ
Του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Αθήνας – ΒΕΑ
Του Εμπορικού & Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης – EBEΘ
Του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποιήσεως Ελαιολάδου – ΣΕΒΙΤΕΛ
Του Συνδέσμου Βιομηχανιών Στερεάς Ελλάδος – ΣΒΣΕ
Της πρωτοβουλίας ΕΛΛΑ-ΔΙΚΑ ΜΑΣ
Του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων – ΣΜΕ
Του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων – ΣΕΒΤ
Της Ελληνικής Ένωσης Καφέ – ΕΕΚ
Του Συνδέσμου Βιομηχανιών Θεσσαλίας & Στερεάς Ελλάδος – ΣΒΘΣΕ
Της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας – ΠΕΦ
Διμερή Επιμελητήρια:
Ελληνο-Καναδικό Εμπορικό Επιμελητήριο (HCBT)
Ελληνο-Τσεχικό Εμπορικό Επιμελητήριο
Ελληνο-Αφρικανικό Επιμελητήριο Εμπορίου και Ανάπτυξης
Ελληνοβουλγαρικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο
Ελληνορωσικό Εμπορικό Επιμελητήριο (HRCC)
Ελληνοτουρκικό Εμπορικό Επιμελητήριο (Ε.Τ.Ε.Ε.)
Αραβο-Ελληνικό Επιμελητήριο
Ελληνο-Αζέρικο Εμπορικό και Οικονομικό Επιμελητήριο
Ελληνο-Ολλανδικό Επιμελητήριο (He.D.A.)
Ελληνοκινεζικό Εμπορικό, Βιομηχανικό, Τουριστικό & Ναυτιλιακό Επιμελητήριο
Ελληνο-Σουηδικό Επιμελητήριο
Ελληνο-Ιταλικό Επιμελητήριο Αθήνας
Ελληνο-Ισραηλινό Επιμελητήριο Εμπορίου και Τεχνολογίας
Ελληνο-Φινλανδικό Εμπορικό Επιμελητήριο
Ελληνο-Ισπανικό Εμπορικό Επιμελητήριο
Με την ευγενική υποστήριξη:
Του Ελληνοβρετανικού Επιμελητηρίου
Χορηγοί Eπικοινωνίας:
Banks.com.gr
ΧΡΗΜΑ
ΧΡΗΜΑ WEEK
Piraeus365
Expos Greece
The Business Events Calendar
Utopiazone.gr
Export Greece
Star Κεντρικής Ελλάδας
Insurance World
insuranceworld.gr
Pharma & Health Business
virus.com.gr
Photo Credits
©Θεόδωρος Αναγνωστόπουλος/PHOTOPRESS Θ&Α Αναγνωστόπουλοι
