Σημαντικές φορολογικές και τελωνειακές εξελίξεις περιλαμβάνει η νομοθεσία και το κανονιστικό πλαίσιο του Ιουνίου 2026, με νέες ρυθμίσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, στη φορολογία εισοδήματος και περιουσίας, τον ΦΠΑ, τις επενδύσεις, τη φορολογική κατοικία και τις τελωνειακές διαδικασίες.
Ειδικότερα, ο Νόμος 5327/2026 εισάγει νέο πλαίσιο για την επαγγελματική ασφάλιση και τη συμπληρωματική συνταξιοδοτική αποταμίευση, ενώ ο Νόμος 5313/2026 περιλαμβάνει σημαντικές διατάξεις για τους Οργανισμούς Εναλλακτικών Επενδύσεων (ΟΕΕ), την προσέλκυση επενδύσεων και τη φορολογική μεταχείριση φυσικών προσώπων που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα. Παράλληλα, προβλέπονται ρυθμίσεις για τη φορολογία ακινήτων και τον ΕΝΦΙΑ, τον ΦΠΑ, τον εξωδικαστικό μηχανισμό και τα τελωνειακά καθεστώτα, ενώ σειρά εγκυκλίων και αποφάσεων της ΑΑΔΕ επικαιροποιεί ζητήματα φορολογικής ενημερότητας, ΚΑΔ και έκδοσης παραστατικών.
Φορολογία Εισοδήματος
Νόμος 5327/2026: Ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης: περισσότερες δυνατότητες για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, διεύρυνση των επιλογών συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης και άλλες διατάξεις.
Με τον νέο νόμο αναμορφώνεται το πλαίσιο της επαγγελματικής ασφάλισης με στόχο την ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος και τη διευρυμένη πρόσβαση σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά σχήματα.
Στο πλαίσιο αυτό, εισάγονται, μεταξύ άλλων, ο θεσμός του Ανοικτού Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και το πρότυπο προαιρετικό Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ) διευρύνοντας τις σχετικές δυνατότητες για ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Ο θεσμός των ΤΕΑ εισήχθη στην Ελλάδα με τον Νόμο 3029/2002, στο πλαίσιο της εναρμόνισης της ελληνικής νομοθεσίας με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο για τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία. Με τον νέο νόμο εκσυγχρονίζεται και απλοποιείται το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο των ΤΕΑ με παρεμβάσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη σύσταση, αδειοδότηση και λειτουργία τους καθώς και το πλαίσιο συμμετοχής εργαζομένων και επιχειρήσεων.
Επιπρόσθετα, η δυνατότητα πρόσβασης στην επαγγελματική συνταξιοδοτική αποταμίευση διευρύνεται περαιτέρω με την εισαγωγή του Ομαδικού Ασφαλιστικού Προϊόντος Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ) το οποίο λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα ΤΕΑ και αποσκοπεί στη διευκόλυνση της συμμετοχής σε επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα ιδίως για επιχειρήσεις και εργαζομένους που δεν έχουν πρόσβαση σε υφιστάμενα ΤΕΑ.
Παράλληλα, προβλέπονται νέες φορολογικές ρυθμίσεις για τις εισφορές και τις παροχές των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών σχημάτων καθώς και σχετικές διατάξεις για την ομαλή μετάβαση στο νέο πλαίσιο. Ειδικότερα:
Φορολογική μεταχείριση των παροχών
Οι παροχές που καταβάλλονται, είτε εφάπαξ είτε με τη μορφή περιοδικής παροχής, από ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης ή στο πλαίσιο ΟΑΠΕΣ χαρακτηρίζονται ρητά ως εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις.
Φορολογικές απαλλαγές και εξαιρέσεις για εισφορές και ασφάλιστρα
Διατηρείται η ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση των εισφορών που καταβάλλονται υπέρ ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης καθώς και των ασφαλίστρων που καταβάλλονται στο πλαίσιο ΟΑΠΕΣ εντός των προβλεπόμενων ανώτατων ορίων. Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές απαλλαγές και εξαιρέσεις για συγκεκριμένες παροχές που καταβάλλονται στο πλαίσιο επαγγελματικής ασφάλισης.
Συντελεστές φορολόγησης των παροχών
Η φορολογική επιβάρυνση συνδέεται με την ηλικία του δικαιούχου κατά την έναρξη καταβολής της παροχής και διαφοροποιείται ανάλογα με το εάν η παροχή καταβάλλεται περιοδικά ή εφάπαξ.
Ειδικότερα, για δικαιούχους ηλικίας από 62 έως και 67 ετών εφαρμόζεται αυτοτελής φορολογικός συντελεστής 5% στις περιοδικές παροχές και 10% στις εφάπαξ παροχές. Για δικαιούχους ηλικίας άνω των 67 ετών οι αντίστοιχοι συντελεστές ανέρχονται σε 2,5% και 5%, αντίστοιχα.
Οι ίδιοι συντελεστές εφαρμόζονται και σε περιπτώσεις συνταξιοδότησης λόγω γήρατος από τον φορέα κύριας ασφάλισης, εφόσον ο δικαιούχος έχει συμπληρώσει το 55ο έτος της ηλικίας του.
Ως περιοδική παροχή νοείται, για τους σκοπούς του νέου καθεστώτος, παροχή που καταβάλλεται είτε ισοβίως είτε για χρονικό διάστημα τουλάχιστον 15 ετών, υπό τις ειδικότερες προϋποθέσεις που προβλέπονται.
Παροχές που καταβάλλονται σε μέλη ΤΕΑ ή ΟΑΠΕΣ πριν από τη συμπλήρωση του 62ου έτους της ηλικίας τους φορολογούνται με βάση την ισχύουσα κλίμακα φορολογίας εισοδήματος ως αντικίνητρο για την πρόωρη ρευστοποίηση των συνταξιοδοτικών αποταμιεύσεων.
Τέλος, ο σχετικός φόρος παρακρατείται, κατά κανόνα, κατά τον χρόνο καταβολής της παροχής.
Ειδικό καθεστώς για υφιστάμενα ΤΕΑ
Διατηρείται το ειδικό φορολογικό καθεστώς των ΤΕΑ τα οποία προήλθαν από μετατροπή αλληλοβοηθητικών ταμείων σύμφωνα με τον ν. 3029/2002.
Ειδικότερα, η φορολόγηση των παροχών εξακολουθεί να συνδέεται με τα έτη ασφάλισης ενώ οι φορολογικοί συντελεστές διαφοροποιούνται ανάλογα με τη διάρκεια ασφάλισης. Σε περίπτωση, δε, πρόωρης ρευστοποίησης, οι προβλεπόμενοι φορολογικοί συντελεστές προσαυξάνονται κατά 50%.
Ανώτατο όριο εισφορών και ασφαλίστρων
Από το 2027, το συνολικό ετήσιο ποσό των εισφορών και ασφαλίστρων δεν μπορεί να υπερβαίνει:
- το 35% του αθροίσματος των ακαθάριστων αποδοχών από μισθωτή εργασία και των σχετικών παροχών σε είδος για μισθωτούς, και
- το ποσό των €35.000 ετησίως για μη μισθωτούς (το ποσό αναπροσαρμόζεται ετησίως βάσει του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή).
Για πρόσωπα που ασφαλίζονται για πρώτη φορά σε ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης ή ΟΑΠΕΣ μετά τη συμπλήρωση του 55ου έτους της ηλικίας τους τα ανωτέρω όρια περιορίζονται σε 20% για τους μισθωτούς και €20.000 για τους μη μισθωτούς.
Τα όρια εφαρμόζονται σωρευτικά στις εισφορές υπέρ ΤΕΑ και στα ασφάλιστρα ΟΑΠΕΣ ενώ δεν συνυπολογίζονται, μεταξύ άλλων, ποσά των οποίων η καταβολή επιβάλλεται από την αρμόδια εποπτική αρχή ή ποσά που διατίθενται για την κάλυψη λειτουργικών δαπανών.
Ενιαία φορολογική μεταχείριση ανεξαρτήτως επαγγελματικής ιδιότητας
Διευκρινίζεται ότι οι παροχές που καταβάλλονται στο πλαίσιο ΟΑΠΕΣ και οι παροχές από ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης φορολογούνται με τους προβλεπόμενους συντελεστές ανεξαρτήτως της ιδιότητας με την οποία ήταν ασφαλισμένος ο δικαιούχος, δηλαδή είτε ως μισθωτός είτε ως μη μισθωτός.
Μεταβατικές διατάξεις
Έως και την 31η Δεκεμβρίου 2027, όπου στις νέες φορολογικές διατάξεις γίνεται αναφορά σε ΟΑΠΕΣ, ως ΟΑΠΕΣ νοούνται και τα υφιστάμενα Ομαδικά Ασφαλιστήρια Συνταξιοδοτικά Συμβόλαια (ΟΑΣΣ).
Παράλληλα, τα ποσά που έχουν σωρευθεί ανά ασφαλισμένο στο πλαίσιο ΟΑΣΣ και ΤΕΑ προαιρετικής ασφάλισης κατά την περίοδο από 1.1.2024 έως 31.12.2026 εξακολουθούν να φορολογούνται σύμφωνα με το προϊσχύον φορολογικό καθεστώς. Για τον υπολογισμό του φόρου λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος ασφάλισης που έχει διανυθεί έως την 31.12.2026, είτε στο πλαίσιο ομαδικού ασφαλιστηρίου συνταξιοδοτικού συμβολαίου είτε σε ΤΕΑ.
Έναρξη εφαρμογής
Οι νέες φορολογικές διατάξεις εφαρμόζονται για τον υπολογισμό του φόρου που αντιστοιχεί στα ποσά που σωρεύονται από την 1.1.2027 και εφεξής. Ειδικότερα, η αύξηση των ανώτατων ορίων εισφορών και ασφαλίστρων εφαρμόζεται για εισφορές που καταβάλλονται στα φορολογικά έτη που αρχίζουν από την 1.1.2027.
Νόμος 5313/2026: Μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης και ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, μισθολογικές και φορολογικές διατάξεις, ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου, ρυθμίσεις για την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων και βελτίωση του πλαισίου για τα παίγνια, ρυθμίσεις για την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις.
Φορολογικό πλαίσιο για οργανισμούς εναλλακτικών επενδύσεων
Με τον νέο νόμο θεσπίζονται νέες διατάξεις με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας ως κέντρου εγκατάστασης και διαχείρισης επενδυτικών κεφαλαίων. Μεταξύ άλλων:
- Το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς των Οργανισμών Εναλλακτικών Επενδύσεων (ΟΕΕ) εφαρμόζεται πλέον και σε ΟΕΕ εγκατεστημένες τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και σε τρίτες χώρες υπό την προϋπόθεση ότι η έδρα τους δεν βρίσκεται σε μη συνεργάσιμο κράτος και εποπτεύονται από αρμόδια Αρχή της χώρας της έδρας διαπιστευμένη στο Διεθνή Οργανισμό Επιτροπών Κεφαλαιαγοράς.
- Διευκρινίζεται ότι η διαχείριση, η ανάθεση διαχείρισης ή η διαχείριση χαρτοφυλακίου ΟΕΕ της ΕΕ ή εποπτευόμενων ΟΕΕ τρίτων χωρών δεν συνιστούν άσκηση πραγματικής διοίκησης στην Ελλάδα.
- Ομοίως, οι ως άνω δραστηριότητες δεν συνιστούν άσκηση πραγματικής διοίκησης στην Ελλάδα για αλλοδαπά νομικά πρόσωπα και οντότητες στα οποία συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα κατά ποσοστό τουλάχιστον 95% οι ανωτέρω ΟΟΕ και δραστηριοποιούνται αποκλειστικά με σκοπό την κατοχή περιουσιακών στοιχείων ή την επένδυση κεφαλαίων προς όφελος των οργανισμών αυτών, καθώς και για τους μεριδιούχους των οργανισμών αυτών.
- Οι υπηρεσίες διαχείρισης ή συμβουλευτικής που παρέχονται από ελληνικές εταιρείες προς ΟΕΕ της ΕΕ ή εποπτευόμενους οργανισμούς τρίτων χωρών δεν δημιουργούν μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα για τους OΕE, τους διαχειριστές τους ή τους μεριδιούχους τους.
Επιπρόσθετα, εισάγεται ειδικό φορολογικό καθεστώς για την πρόσθετη απόδοση που καταβάλλεται σε εργαζομένους ελληνικών εταιριών που παρέχουν υπηρεσίες σε διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων. Ειδικότερα:
- το σχετικό εισόδημα φορολογείται ως υπεραξία μεταβίβασης κεφαλαίου με μειωμένο φορολογικό συντελεστής 5% εφόσον (α) το φυσικό πρόσωπο μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία στην Ελλάδα κατ’ εφαρμογή του άρθρου 5Γ και (β) το νομικό πρόσωπο πραγματοποιεί ετήσιες δαπάνες στην Ελλάδα τουλάχιστον 3.000.000 ευρώ.
- η ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση εφαρμόζεται για διάστημα επτά (7) φορολογικών ετών,
Επιπρόσθετα, η πρόσθετη απόδοση που καταβάλλεται στους εργαζόμενους βάσει συμβατικού δικαιώματος αναγνωρίζεται προς έκπτωση εφόσον ποσό ίσο με την πρόσθετη απόδοση έχει αναγνωριστεί στα έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα των προσώπων αυτών.
Αλλαγές στο καθεστώς εναλλακτικής φορολόγησης φυσικών προσώπων και αλλοδαπών συνταξιούχων που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα.
Με το νέο νόμο εισάγονται σημαντικές τροποποιήσεις στο ειδικό καθεστώς φορολόγησης των φυσικών προσώπων που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα κατά τα οριζόμενα στα αρ. 5Α και 5Β του Κ.Φ.Ε.. Ειδικότερα:
- καταργείται η νομοθετικά προβλεπόμενη προθεσμία της 31ης Μαρτίου για την υποβολή της αίτησης υπαγωγής,
- παρέχεται η δυνατότητα καθορισμού της προθεσμίας υποβολής και των σχετικών διαδικασιών με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ,
- τροποποιείται η προθεσμία καταβολής του κατ’ αποκοπή φόρου, η οποία πλέον μεταφέρεται έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του Δεκεμβρίου,
Διεύρυνση έννοιας μόνιμης εγκατάστασης
Διευρύνεται το πλαίσιο των εξαιρέσεων από την έννοια της μόνιμης εγκατάστασης ώστε να περιλαμβάνει και περιπτώσεις κατά τις οποίες μια επιχείρηση κάνει χρήση εγκαταστάσεων στην Ελλάδα αποκλειστικά για σκοπούς ρυθμιστικής συμμόρφωσης και εποπτείας από αρμόδιες αρχές.
Παροχή φορολογικών κινήτρων σε νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στον τομέα των κατασκευών ή της διαχείρισης ακινήτων.
Παρέχεται απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των κατασκευών ή της διαχείρισης ακινήτων για τα έσοδα που προκύπτουν από την εκμίσθωση ακινήτων που εντάσσονται στο πρόγραμμα υπό την προϋπόθεση ότι τα ακίνητα διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον 10 ετών με προκαθορισμένο μίσθωμα. Το ύψος του μισθώματος θα καθορίζεται με κοινή υπουργική απόφαση.
Α.1160/2026
Καθορισμός των κρατών που έχουν προνομιακό φορολογικό καθεστώς, με βάση τις διατάξεις των παρ. 6 και 7 του άρθρου 65 του ν. 4172/2013, για το φορολογικό έτος 2024.
Καθορίζονται τα κράτη με προνομιακό φορολογικό καθεστώς ήτοι εκείνα στα οποία ένα νομικό πρόσωπο ή μία νομική οντότητα υπόκειται σε φόρο επί των κερδών, των εισοδημάτων ή του κεφαλαίου με συντελεστή ίσο ή κατώτερο του 60% του αντίστοιχου συντελεστή φορολογίας που θα ίσχυε βάσει της ελληνικής νομοθεσίας, εάν ήταν φορολογικός κάτοικος Ελλάδας ή διατηρούσε μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα.
Ο κατάλογος των κρατών παραμένει αμετάβλητος σε σχέση με το φορολογικό έτος 2023, όπως είχε καθοριστεί με την Α.1125/2025.
Φ.Π.Α.
Νόμος 5313/2026: Μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης και ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, μισθολογικές και φορολογικές διατάξεις, ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου, ρυθμίσεις για την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων και βελτίωση του πλαισίου για τα παίγνια, ρυθμίσεις για την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις.
Με τον νέο νόμο διευκρινίζεται ότι για την εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος καταβολής ΦΠΑ κατά το χρόνο είσπραξης της αντιπαροχής, οι υποκείμενοι των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 2.000.000 ευρώ, μπορούν να επιλέξουν την εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος του παρόντος άρθρου.
Ε.2031/2026
Παροχή διευκρινίσεων σχετικά με την εφαρμογή της υπό στοιχεία Ε. 2066/2023 εγκυκλίου του Διοικητή της ΑΑΔΕ αναφορικά με τη φορολογική αντιμετώπιση από πλευράς ΦΠΑ των συμβολαίων επί διαφοράς (Contract For Differences – CFDs).
Με τη νέα εγκύκλιο παρέχονται πρόσθετες διευκρινίσεις για τη φορολογική αντιμετώπιση των συμβολαίων επί διαφοράς (CFDs) σύμφωνα με τις οποίες οι εκατέρωθεν πληρωμές που προκύπτουν από την εκκαθάριση των CFD δεν αποτελούν αντιπαροχή για παροχή υπηρεσίας αντιστάθμισης κινδύνου καθώς εξαρτώνται από τυχαίους παράγοντες και δεν υφίσταται άμεσος σύνδεσμος μεταξύ υπηρεσίας και πληρωμής. Συνακόλουθα, τα ποσά που λαμβάνουν τα μέρη από την εκκαθάριση των CFD δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Φ.Π.Α.
Επιπρόσθετα, επιβεβαιώνεται πως ότι οι συγκεκριμένες καταβολές δεν υπάγονται σε Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής και δεν αναζητείται χαρτόσημο για συναλλαγές έως 30.11.2024.
Κώδικας Φορολογίας Περιουσίας
Νόμος 5313/2026: Μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης και ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, μισθολογικές και φορολογικές διατάξεις, ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου, ρυθμίσεις για την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων και βελτίωση του πλαισίου για τα παίγνια, ρυθμίσεις για την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις.
Με τον ν.5313/2026 εισάγονται σημαντικές αλλαγές ως προς τον προσδιορισμό της πραγματικής κατάστασης των ακινήτων. Ειδικότερα:
- Για τα κτίσματα, για τα οποία έχει εκδοθεί Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτηρίου, αν η πραγματική επιφάνεια του κτίσματος, είναι μικρότερη από αυτήν που αναγράφεται στην οριστική εγγραφή στο κτηματολογικό γραφείο ή στον τίτλο κτήσης ή στην άδεια οικοδομής, κατά τον υπολογισμό του ΕΝ.Φ.Ι.Α. λαμβάνεται υπόψη η πραγματική επιφάνεια του κτίσματος, όπως αποδεικνύεται από την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτηρίου.
- Προβλέπεται ειδική διαδικασία ενημέρωσης του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (Μ.Ι.Δ.Α.),
- Εισάγονται νέα πρόστιμα για μη υποβολή δήλωσης πληροφοριακού χαρακτήρα για την ενημέρωση του Μ.Ι.Δ.Α ως προς τη χρήση ακινήτου σε περίπτωση εκμίσθωσης ή δωρεάν παραχώρησής του.
- Οι ήδη υποβληθείσες δηλώσεις στοιχείων ακινήτων και οι πράξεις προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ που έχουν εκδοθεί πριν από την έναρξη ισχύος των νέων ρυθμίσεων δεν θεωρούνται ανακριβείς, εφόσον η διαφορά αφορά κτίσμα του οποίου η πραγματική επιφάνεια – όπως αποδεικνύεται μέσω της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτηρίου — είναι μικρότερη από την επιφάνεια που εμφανίζεται στα υφιστάμενα στοιχεία (κτηματολογική εγγραφή, τίτλος κτήσης ή άδεια οικοδομής). Στις περιπτώσεις αυτές δεν επιβάλλονται κυρώσεις και τα πιστοποιητικά ΕΝΦΙΑ που έχουν εκδοθεί ή εκδίδονται βάσει των συγκεκριμένων δηλώσεων παραμένουν έγκυρα και δεν υπάγονται στο καθεστώς κυρώσεων για ανακρίβεια.
πηγή: grant-thorton
