Αριστοτέλης Μπενής*
Η διεθνής αγορά δεξαμενόπλοιων βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονη άνοδο του κόστους μεταφοράς πετρελαίου. Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή, οι κίνδυνοι για την ασφάλεια των πλοίων και οι αλλαγές στις θαλάσσιες διαδρομές επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα χωρητικότητας και αυξάνουν το κόστος για ναυλωτές και εμπόρους.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν βασική δίοδο για τις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, ενώ η αβεβαιότητα στην Ερυθρά Θάλασσα και γύρω από τα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ επηρεάζει τις επιλογές δρομολόγησης προς τη Διώρυγα του Σουέζ. Οι εξελίξεις αυτές αποτυπώνονται στις αξιολογήσεις της αγοράς, χωρίς όμως κάθε πλοίο ή κάθε ταξίδι να αντιμετωπίζει το ίδιο κόστος.
Η ημερήσια απόδοση φτάνει τα 1,4 εκατ. δολάρια
Σύμφωνα με την εβδομαδιαία αξιολόγηση της Baltic Exchange για τις 9 Οκτωβρίου 2026, η ημερήσια ισοδύναμη απόδοση (TCE) για ένα τυποποιημένο πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο αργού πετρελαίου (VLCC), στη διαδρομή Περσικός Κόλπος–Κίνα, διαμορφώθηκε στα 1.412.594 δολάρια. Στην αξιολόγηση στις 2 Οκτωβρίου, η αντίστοιχη τιμή ήταν 1.221.893 δολάρια. Η διαφορά αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 15,6% μέσα σε μία εβδομάδα.
Το TCE είναι δείκτης που αποτυπώνει την ημερήσια απόδοση ενός ταξιδιού αφού ληφθούν υπόψη τα σχετικά έξοδα ταξιδιού, βάσει συγκεκριμένων παραδοχών. Δεν αποτελεί εγγυημένο ναύλο, πραγματικό έσοδο κάθε πλοίου ή καθαρό λογιστικό κέρδος της ναυτιλιακής εταιρείας. Επηρεάζεται από τη διαδρομή, τις συνθήκες ναύλωσης, τα έξοδα και τις παραδοχές του τυποποιημένου πλοίου που χρησιμοποιείται στην αξιολόγηση.
Το κόστος μιας ναύλωσης εκτοξεύεται
Η άνοδος δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Σε δημοσίευμά του στις 15 Οκτωβρίου, το Reuters ανέφερε ότι το δεξαμενόπλοιο Esteem Explorer αναμενόταν να μεταφέρει περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου από τις ΗΠΑ στην Ιαπωνία στα τέλη Νοεμβρίου, με κόστος ταξιδιού 81 εκατ. δολαρίων. Για αντίστοιχη διαδρομή, το μέσο κόστος το προηγούμενο έτος ανερχόταν σε 9,1 εκατ. δολάρια.
Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 40,50 δολάρια ανά βαρέλι. Πρόκειται για παράδειγμα συγκεκριμένου ταξιδιού και όχι για γενικό τιμολόγιο που ισχύει σε όλες τις μεταφορές.
Δείχνει, ωστόσο, πόσο έντονα μπορούν να αυξηθούν τα έξοδα όταν η ζήτηση για διαθέσιμα πλοία είναι υψηλή και οι κίνδυνοι, τα ασφάλιστρα και οι αλλαγές δρομολογίων επιβαρύνουν την αγορά.
Ορμούζ: περισσότερες διελεύσεις, αλλά υψηλός κίνδυνος
Η έκθεση της Lloyd’s List Intelligence για τις 8 Οκτωβρίου ανέφερε ότι τον Σεπτέμβριο καταγράφηκαν τουλάχιστον 477 διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ πλοίων χωρίς σύνδεση με το Ιράν, ο υψηλότερος αριθμός από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου. Η ίδια έκθεση κατέγραφε τουλάχιστον 13 επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων ή πλοίων μεταφοράς αερίου από τις 28 Σεπτεμβρίου.
Η αύξηση των διελεύσεων δεν σημαίνει ότι η ναυσιπλοΐα έχει επιστρέψει στην κανονικότητα. Η έκθεση επισημαίνει ότι οι εναλλακτικές διαδικασίες μεταφοράς και οι μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο δημιουργούν πρόσθετες επιχειρησιακές δυσκολίες.
Έτσι, οι εξαγωγές μπορούν να ανακάμπτουν, ενώ η μεταφορά τους παραμένει ακριβή και σύνθετη.
Ερυθρά Θάλασσα: σταδιακή ανάκαμψη, όχι επιστροφή στην κανονικότητα
Τα στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence για τον Σεπτέμβριο του 2026 καταγράφουν 1.215 διελεύσεις πλοίων από τα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και 1.228 διελεύσεις από τη Διώρυγα του Σουέζ. Η κίνηση στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ήταν αυξημένη κατά 16% σε ετήσια βάση, αλλά παρέμενε 47% χαμηλότερη από τα προ κρίσης επίπεδα. Στο Σουέζ, οι διελεύσεις ήταν αυξημένες κατά 21% σε ετήσια βάση, αλλά μειωμένες κατά 39% σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την κρίση των Χούθι.
Οι αριθμοί αφορούν τη συνολική κίνηση που καταγράφει η συγκεκριμένη έκθεση και όχι αποκλειστικά δεξαμενόπλοια. Η παράκαμψη της Ερυθράς Θάλασσας μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας μπορεί να επιμηκύνει τα ταξίδια, να αυξήσει την κατανάλωση καυσίμων και να δεσμεύσει πλοία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ωστόσο, η κίνηση στην περιοχή μεταβάλλεται και η επιστροφή ορισμένων πλοίων στη διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας δείχνει ότι η εικόνα δεν είναι ίδια για όλες τις κατηγορίες πλοίων.
Από τα ναύλα στο κόστος της ενέργειας
Το Reuters ανέφερε στις 15 Οκτωβρίου ότι το κόστος μεταφοράς πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή προς την Ασία είχε φτάσει περίπου τα 34 δολάρια ανά βαρέλι. Το ίδιο δημοσίευμα σημείωνε ότι, με βάση τιμή αμερικανικού πετρελαίου περίπου 95 δολαρίων ανά βαρέλι, τα μεταφορικά έξοδα αντιστοιχούσαν σε περισσότερο από το 40% της αξίας του, έναντι μέσου ποσοστού περίπου 7% το 2025.
Οι αυξήσεις αυτές δεν μεταφέρονται μηχανικά και αμέσως στην τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Η επίδραση εξαρτάται από την τιμή του αργού, τα περιθώρια διύλισης, τους φόρους, τα κόστη διανομής και τις συνθήκες κάθε αγοράς. Ωστόσο, υψηλότερα έξοδα μεταφοράς μπορούν να επιβαρύνουν διυλιστήρια και εισαγωγείς και να ενισχύσουν τις πληθωριστικές πιέσεις, ιδίως σε οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια.
Η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει την επόμενη ημέρα
Η πορεία των ναύλων θα εξαρτηθεί από την ασφάλεια των θαλάσσιων περασμάτων, τη διαθεσιμότητα πλοίων, τη ζήτηση για μεταφορές και την εξέλιξη των γεωπολιτικών κινδύνων. Εάν η αβεβαιότητα παραμείνει υψηλή, τα μεγαλύτερα ταξίδια και η περιορισμένη διαθεσιμότητα χωρητικότητας μπορεί να διατηρήσουν το κόστος σε υψηλά επίπεδα. Αντίθετα, μια σταθερή βελτίωση της ασφάλειας θα μπορούσε να απελευθερώσει χωρητικότητα και να επιτρέψει αποκλιμάκωση.
Η κρίση στο Ορμούζ και οι διαταραχές στην Ερυθρά Θάλασσα αναδεικνύουν ότι η διαθεσιμότητα πετρελαίου δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει προσιτές τιμές. Η ασφαλής και οικονομικά βιώσιμη μεταφορά του αποτελεί κρίσιμο μέρος της ενεργειακής αλυσίδας, με επιπτώσεις στη ναυτιλία, στο διεθνές εμπόριο και τελικά στο κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές.
*Ο Αριστοτέλης Μπενής είναι συνιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της CH Investment Group και της Mirror Trades, με ενεργή παρουσία στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος και επαγγελματική ενασχόληση με το trading από το 2018. Η πορεία του ξεκίνησε μέσα από προσωπική μελέτη, πρακτική εξάσκηση και συνεχή εκπαίδευση σε θέματα αγορών και διαχείρισης κινδύνου. Είναι απόφοιτος στα Οικονομικά Ναυτιλιακών Επιχειρήσεων και έχει παρακολουθήσει εξειδικευμένα σεμινάρια οικονομικών και τραπεζικών συναλλαγών σε πανεπιστήμια όπως το Yale και το Duke. Στη δραστηριότητά του δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση κεφαλαίου, στη συνέπεια και στη μακροπρόθεσμη προσέγγιση των αγορών.
