Τα θαλάσσια στενά, γνωστά και ως «σημεία συμφόρησης» (chokepoints), αποτελούν τις κρισιμότερες αρτηρίες του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος. Η στρατηγική τους σημασία πηγάζει από το γεγονός ότι περίπου το 61% έως 76% του παγκόσμιου αργού πετρελαίου μεταφέρεται μέσω θαλάσσιων οδών.
Οι αγορές πετρελαίου βασίζονται σε αυτά τα στενά θαλάσσια περάσματα για να διατηρήσουν τη ροή του εφοδιασμού. Η παρακάτω απεικόνιση χαρτογραφεί τα σημαντικότερα chokepoints μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο και το μερίδιό τους στο παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο πετρελαίου.
Τα δεδομένα για αυτήν την απεικόνιση προέρχονται από την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA). Σε αυτή αποτυπώνεται ο όγκος του αργού και του υγροποιημένου πετρελαίου που πέρασε από βασικά θαλάσσια σημεία ελέγχου κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, ανά εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (mb/d), και το μερίδιό τους στο συνολικό παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο πετρελαίου.
Συνολικά, περίπου 73 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα διακινήθηκαν μέσω των μεγάλων θαλάσσιων σημείων ελέγχου, αντιπροσωπεύοντας την πλειονότητα του παγκοσμίως διακινούμενου πετρελαίου μέσω θαλάσσης.
Το Στενό της Malacca: Ο πιο πολυσύχναστος διάδρομος πετρελαίου
Το Στενό της Malacca, μεταξύ Μαλαισίας και Ινδονησίας, είναι το πιο πολυσύχναστο σημείο ελέγχου πετρελαίου στον κόσμο. Περίπου 23,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα διέρρευσαν μέσω αυτού του στενού καναλιού κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 29,1% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.
| Location | 2025 H1 volume (mb/d) | % of World Maritime Oil Trade |
|---|---|---|
| Strait of Malacca | 23.2 | 29.1% |
| Strait of Hormuz | 20.9 | 26.2% |
| Cape of Good Hope | 9.1 | 11.4% |
| Danish Straits | 4.9 | 6.1% |
| Suez Canal & SUMED Pipeline | 4.9 | 6.1% |
| Bab el-Mandeb | 4.2 | 5.3% |
| Turkish Straits (Dardanelles) | 3.7 | 4.6% |
| Panama Canal | 2.3 | 2.9% |
Το Στενό της Malacca συνδέει τον Ινδικό Ωκεανό με τη Νότια Σινική Θάλασσα, καθιστώντας τον μια κρίσιμη διαδρομή για τις μεταφορές πετρελαίου προς την Κίνα, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα. Το στενό πλάτος και η βαριά κυκλοφορία του το καθιστούν ευάλωτο σε συμφόρηση και γεωπολιτικές εντάσεις.
Το Στενό του Ορμούζ: Μια κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία
Το Στενό του Ορμούζ, που βρίσκεται μεταξύ Ομάν και Ιράν, διαχειρίστηκε περίπου 20,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 – περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα και είναι αρκετά βαθύ και φαρδύ για να φιλοξενήσει τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου στον κόσμο. Περίπου το 84% του αργού πετρελαίου που διακινείται μέσω των Στενών του Ορμούζ προορίζεται για τις ασιατικές αγορές, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, της Ινδίας, της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας. Επειδή τόσο μεγάλο μέρος της παραγωγής του Κόλπου εξαρτάται από αυτήν τη διαδρομή, οποιαδήποτε διαταραχή, όπως η πρόσφατη με την επίθεση στην Τεχεράνη, μπορεί να προκαλέσει κραδασμούς στις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου.
Άλλα σημεία συμφόρησης
Πέραν των ανωτέρω, πολλά άλλα περάσματα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις παγκόσμιες ροές πετρελαίου. Η Διώρυγα του Σουέζ και ο αγωγός SUMED μετέφεραν περίπου 4,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, συνδέοντας την Ερυθρά Θάλασσα με τη Μεσόγειο. Σε κοντινή απόσταση, ο αγωγός Bab el-Mandeb μετέφερε περίπου 4,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, συνδέοντας την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν.
Στην Ευρώπη, τα Δανικά Στενά και τα Τουρκικά Στενά χρησιμεύουν ως βασικές πύλες για τις εξαγωγές πετρελαίου από τη Ρωσία και την Κασπία, μεταφέροντας περίπου 4,9 εκατομμύρια και 3,7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, αντίστοιχα.
Εν τω μεταξύ, η Διώρυγα του Παναμά χειρίστηκε περίπου 2,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ενώ μεγαλύτερες εναλλακτικές διαδρομές, όπως το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, μετέφεραν περίπου 9,1 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, καθώς τα δεξαμενόπλοια ταξίδευαν μεταξύ του Ατλαντικού και του Ινδικού Ωκεανού.
