Επενδύοντας στο μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης: Από τα venture capital στα αναπτυξιακά προγράμματα και την τραπεζική χρηματοδότηση

Η λειτουργία του πρώτου ελληνικού κέντρου τεχνητής νοημοσύνης, οι προσδοκίες για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας, αλλά και η στρατηγική αξιοποίηση υπερ-υποδομών εθνικής εμβέλειας τέθηκαν επί τάπητος, για πρώτη φορά σε επίπεδο συνεδρίου, μέσα από τις εργασίες του AIForum26.

Το συνέδριο, το οποίο αποτελεί το πέμπτο κατά σειρά ετήσιο φόρουμ για την τεχνητή νοημοσύνη, διοργανώθηκε από το AI Catalyst σε συνεργασία με την ethosGROUP.

Στο πάνελ 3 με τίτλο: «Επενδύοντας στο μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης: Από τα venture capital στα αναπτυξιακά προγράμματα και την τραπεζική χρηματοδότηση» συμμετείχαν:

Μεταξύ άλλων ειπώθηκαν.

Χάρης Λαμπρόπουλος: Όταν έκανα το διδακτορικό μου στο London School of Economics (LSE) υπήρχε το τμήμα Systems Analysis & Operational Research και είχαν βγει διδακτορικά στην τεχνητή νοημοσύνη— ήταν στα σπάργανα και κανένας δεν έδινε ιδιαίτερη σημασία. Τώρα τα τελευταία 4-5 χρόνια έχουμε γίνει όλη η κοινωνία μέτοχοι αυτού του φαινομένου που λειτουργεί ως disruptor και καταλύτης σε όλα τα τεχνολογικά, επιχειρηματικά, οικονομικά μοντέλα και επιστήμες υγείας. Όλοι μιλάμε για τεχνητή νοημοσύνη και βλέπουμε κολοσσιαία νούμερα. Οι πιο πολλοί είμαστε χρήστες δωρεάν εφαρμογών και βλέπουμε πόσο διευκολύνουν τις ανάγκες μας. Όπως μου είπε και ο φίλος καθηγητής στο MIT και διευθυντής στο Executive MBA του Insead, Θεόδωρος Ευγενείου, που συμβουλεύει το World Economic Forum: «Χάρη, όπως λέμε προ Χριστού και μετά Χριστόν, σε λίγο θα λέμε προ Τεχνητής Νοημοσύνης και μετά Τεχνητής Νοημοσύνης». Παγκοσμίως, κορυφαίο θέμα είναι η ηθική διάσταση και το regulation. Στην Αμερική αναπτύσσονται πολλά χωρίς αυστηρή εποπτεία λόγω διαφορετικού πλαίσιου data privacy (GDPR). Η Ευρώπη προσπαθεί να ακολουθήσει και να ισορροπήσει βάζοντας τάξη, γιατί το κομμάτι της ηθικής είναι πάρα πολύ σημαντικό.

Υπάρχει στην Ελλάδα οικοσύστημα εταιρειών που χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη. Δεν αναπτύσσουν θεμελιώδη μοντέλα (base models), γιατί αυτό απαιτεί κολοσσιαία κεφάλαια —βλέπετε π.χ. την Anthropic με valuation $15-30 δις. Άρα υπάρχει οικοσύστημα, έχουμε νέους αξιόλογους επιστήμονες και ταλέντα από τα ελληνικά πανεπιστήμια που συμμετέχουν σε startups στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Αρκετές έχουν χρηματοδοτηθεί από δικά μας επενδυτικά κεφάλαια (venture capital / private equity). Στην Ευρώπη μας ενδιαφέρει το European Sovereignty: η διακράτηση του ταλέντου στην ευρωπαϊκή ἤπειρο ώστε να μη φεύγουν υπερατλαντικά, δημιουργώντας παράλληλα υπεραξία στο ΑΕΠ της Ευρώπης.

Στην Ελλάδα έχουμε φτάσει στο ώριμο στάδιο του οικοσυστήματος. Αυτό που μας λείπει τώρα είναι η κλιμάκωση (scale up) και το άλμα (leapfrogging). Οι εθνικές υποδομές όπως ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» και το AI Factory «Φάρος» δίνουν αδιανόητη υπολογιστική ισχύ σε ερευνητές και ΜΜΕ. Όμως η συντριπτική πλειοψηφία των ελληνικών επιχειρήσεων είναι πολύ μικρές (micro SMEs) και δεν έχουν το προσωπικό ή τον χρόνο να καθοδηγηθούν. Γι’ αυτό χρειάζονται εργαλεία ενημέρωσης και υποστήριξης. Παράλληλα, η ΕΑΤΕ αναπτύσσει διεθνείς συμμαχίες: συμμετέχω στα διοικητικά συμβούλια ευρωπαϊκών φορέων (Bpifrance, KfW κ.ά.), ενώ πρόσφατα υπογράψαμε 2 MOU με το κρατικό ταμείο Mubadala του Abu Dhabi (υπό διαχείριση >$330 δις). Δημιουργήσαμε τριμερές σχήμα (ΕΑΤΕ – Υπερταμείο – Mubadala) για μεγάλες επενδύσεις σε Data Centers, υποδομές cloud και διαστημική τεχνολογία (π.χ. Open Cosmos Hellas που κατασκευάζει δορυφόρους στην Ελλάδα με Έλληνες μηχανικούς).

Στελίνα Σιαράπη: Από την πλευρά του Υπουργείου Ανάπτυξης και της Γενικής Γραμματείας Ιδιωτικών Επενδύσεων, κινούμαστε πάρα πολύ γρήγορα στο πλαίσιο «προ και μετά AI». Τον Οκτώβριο του 2024 ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός με τον Υπουργό Ανάπτυξης κ. Θοδωρικάκη την αλλαγή του παραγωγικού μετασχηματισμού. Περιορίσαμε την ενίσχυση στον τουρισμό και πάμε σε στοχευμένη ενίσχυση της βιομηχανίας και της μεταποίησης. Δημιουργήσαμε ξεχωριστό καθεστώς για την τεχνητή νοημοσύνη με τίτλο «Σύγχρονες Τεχνολογίες», το οποίο θα εκδοθεί στο επόμενο δίμηνο και αφορά μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η ευθύνη μου είναι να μην μείνει κανείς πίσω (πολύ μικρή, μικρή, μεσαία ή μεγάλη επιχείρηση). Στο πλαίσιο αλλαγής του Γενικού Απαλλακτικού Κανονισμού της ΕΕ, η Ελλάδα ήταν η μόνη χώρα που αιτήθηκε και πέτυχε να συμπεριληφθούν στις επιλέξιμες δαπάνες οι συνδρομές των επιχειρήσεων σε ψηφιακά συστήματα και cloud! Επίσης, όλες οι επιχειρήσεις που έρχονται στο γραφείο μου τονίζουν την ανάγκη εκπαίδευσης του προσωπικού (upskilling) για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις, γι’ αυτό συμπεριλάβαμε την εκπαίδευση στις χρηματοδοτούμενες δαπάνες, μαζί με τον μηχανολογικό εξοπλισμό, χωρίς όμως να καταργούνται θέσεις εργασίας. Παράλληλα, αλλάζουμε τον νόμο για τις Στρατηγικές Επενδύσεις, εντάσσοντας για πρώτη φορά τη θεματική της τεχνητής νοημοσύνης και της έρευνας για γρήγορες αδειοδοτήσεις.

Η Δημόσια Διοίκηση πρέπει να εξελιχθεί ταχύτατα, αλλιώς οι επενδυτές θα φύγουν. Στον Αναπτυξιακό Νόμο πετύχαμε το γρηγορότερο πρόγραμμα στην Ευρώπη με απαντήσεις σε 90 ημέρες! Χρησιμοποιούμε τεχνητή νοημοσύνη στο πληροφοριακό σύστημα, η οποία μάλιστα εντόπισε επενδυτή που υπέβαλε εικονικές φωτογραφίες δημιουργημένες από AI για να εισπράξει επιχορήγηση χωρίς να έχει υλοποιήσει το έργο! Έτσι διασφαλίζουμε ταχύτητα και διαφάνεια. Επίσης, ψηφιοποιήσαμε 100% τις Στρατηγικές Επενδύσεις και τον έλεγχο των Ναυτιλιακών Εταιρειών. Όσον αφορά τα Data Centers, τα υποστηρίζουμε, αλλά βάζω όρο: Αν δεν υλοποιηθούν τα συνοδά περιβαλλοντικά έργα υποδομής (ρεύμα, νερό, έργα λειψυδρίας) από Δήμους και Περιφέρειες, η Γραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσεων ΔΕΝ θα εγκρίνει νέα Data Centers. Πρέπει να προστατεύσουμε τις τοπικές κοινωνίες και να κατευθύνουμε τις επενδύσεις στην περιφέρεια (Βόρεια Ελλάδα, Θεσσαλία, Ήπειρο).

Περικλής Τερλιξίδης: Από την εμπειρία μας στο Smart Attica EDIH, όπου εξυπηρετήσαμε πάνω από 2.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα και αναπτύξαμε πάνω από 120 εφαρμογές AI, διαπιστώσαμε ότι το αρχικό εμπόδιο ήταν ότι οι επιχειρήσεις ζητούσαν απλώς να κάνουν με διαφορετικό τρόπο μια υπάρχουσα λειτουργία. Αυτό δεν άλλαζε την παραγωγικότητα ή την ανταγωνιστικότητά τους. Η τεχνολογία σήμερα μπορεί να δώσει τα πάντα. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ο επιχειρησιακός σχεδιασμός (business redesign) πριν από την εφαρμογή. Όπως είπε ο κ. Λαμπρόπουλος, το θέμα δεν είναι μόνο η ανάπτυξη νέας τεχνολογίας, αλλά η υιοθέτηση των υπαρχουσών λύσεων από τις ΜΜΕ. Στο πλαίσιο του AI Continent, ο «Φάρος» παρέχει όχι μόνο υποδομή αλλά και σχεδιασμό εφαρμογής. Στην Ευρώπη υπάρχουν πάνω από 250 Ευρωπαϊκοί Κόμβοι Ψηφιακής Καινοτομίας (EDIHs) που προσφέρουν δωρεάν υπηρεσίες σχεδιασμού στις ΜΜΕ, καθώς και πρωτοβουλίες όπως το AI on Demand και τα EuroCC (σε 38 χώρες). Οι επιχειρήσεις πρέπει να καταλάβουν ότι παίρνουν έτοιμο σχεδιασμό στα μέτρα τους. Πρέπει να αντιληφθούμε την τεχνολογία απλά ως εργαλείο και να βάλουμε στο επίκεντρο τον άνθρωπο/χρήστη και όχι την τεχνολογία ως αυτοσκοπό. Οι οργανωτικές αλλαγές στην επιχείρηση είναι αυτές που φέρνουν το αποτέλεσμα.

Παναγιώτης Μαγδαλινής: Μια νεοφυής εταιρεία έχει τέσσερις άξονες συνεργασίας μαζί μας. Ο πρώτος είναι το πρόγραμμα NBG Business Seeds, που τρέχει 16 χρόνια, έχει χρηματοδοτήσει δεκάδες εταιρείες (50% εκ των οποίων υφίστανται ακόμα και 11% σήκωσαν επιπλέον κεφάλαια). Ο δεύτερος είναι η συμμετοχή μας σε Venture Capital funds. Όμως ο σημαντικότερος είναι η επιχειρησιακή συνεργασία (partnership). Η συνεργασία με μια τράπεζα όπως η Εθνική προσφέρει στη startup: 1) Τεχνική επιβεβαίωση (αν συνεργάζεσαι με την NBG σημαίνει ότι ξέρεις τη δουλειά σου), 2) Κανονιστική συμμόρφωση (εκπλήρωση αυστηρών πλαισίων όπως Dora, AI Act), και 3) Επιχειρησιακή κλιμάκωση. Φέρνω ως παράδειγμα ένα επιτυχές case study: Στις αρχές του έτους διερευνήσαμε τη χρήση Voice AI στο τηλεφωνικό κέντρο. Βρήκαμε μια μικρή ελληνική εταιρεία 2 ετών με τρομερή τεχνογνωσία στο να διαχειρίζεται κρητική προφορά, τραύλισμα και ελληνικές ιδιωματικότητες. Μέσα σε 4 μήνες, μια κοινή ομάδα 5 δικών μας ανθρώπων και 5 της startup έβγαλε live εφαρμογή! Από τις 15 Ιουλίου η λύση είναι live και τον Οκτώβριο διαχειρίστηκε 550.000 κλήσεις! Το 20% των κλήσεων εξυπηρετείται πλήρως από τους AI Agents που στήσαμε εσωτερικά χωρίς να χρειάζεται ανθρώπινος εκπρόσωπος. Αυτή η startup έχει τώρα ένα ισχυρό διαπιστευτήριο στην αγορά.

Στην Εθνική Τράπεζα ακολουθούμε τη στρατηγική «Buy Technology, Hold Business». Αγοράζουμε την τεχνολογία από εξειδικευμένους συνεργάτες, αλλά διατηρούμε εσωτερικά τη γνώση του επιχειρησιακού σχεδιασμού (process design) και του κανονιστικού πλαισίου.

φωτό: ©Ελένη Παπαδάκη /PHOTOPRESS Θ&Α Αναγνωστόπουλοι