Το ελληνικό κεφάλαιο του οδηγού «Product Safety & Recall 2027» της σειράς Lexology Panoramic (πρώην Getting the Deal Through), που εκδίδει η Law Business Research Ltd, υπογράφει και φέτος ο Δημήτρης Εμβαλωμένος, εταίρος της δικηγορικής εταιρείας Μπάχας, Γραμματίδης & Συνεργάτες (BGP).
Ο οδηγός δημοσιεύθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2026 και αποτυπώνει το νομικό καθεστώς όπως ίσχυε στις 2 Ιουλίου 2026.
Η έκδοση επιτρέπει τη συγκριτική ανάγνωση των εθνικών καθεστώτων ανά δικαιοδοσία σε έξι άξονες:
- νομοθεσία και εποπτεία ασφάλειας προϊόντων,
- υποχρεώσεις γνωστοποίησης στις αρχές,
- διορθωτικές ενέργειες και ανακλήσεις,
- εξουσίες των αρχών να επιβάλλουν ανάκληση,
- συνέπειες στην αστική ευθύνη και στις υποχρεώσεις αποκάλυψης ενώπιον των δικαστηρίων,
- πρόσφατες τάσεις.
Ο Εμβαλωμένος, LL.M. (QMUL), διαπιστευμένος διαμεσολαβητής του Υπουργείου Δικαιοσύνης και του CEDR Λονδίνου και εκπαιδευτής διαμεσολαβητών, συντάσσει το ελληνικό κεφάλαιο της σειράς ήδη από την έκδοση «Product Recall 2021» (Οκτώβριος 2020).
Το πλαίσιο
Από τις 13 Δεκεμβρίου 2024 η ασφάλεια των καταναλωτικών προϊόντων στην Ελλάδα διέπεται απευθείας από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/988 για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων (GPSR), ο οποίος κατήργησε την Οδηγία 2001/95/ΕΚ και, μαζί της, την υπουργική απόφαση Ζ3/2810/2004 που την είχε ενσωματώσει.
- Ο Κανονισμός επιβάλλει υποχρεώσεις όχι μόνο στους κατασκευαστές αλλά και σε εισαγωγείς, διανομείς, εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους και παρόχους διαδικτυακών αγορών, με υποχρεωτική αναφορά επικίνδυνων προϊόντων μέσω του Safety Business Gateway της Κομισιόν και δημοσιοποίηση των ειδοποιήσεων στο Safety Gate (τον διάδοχο του RAPEX).
Στο εθνικό σκέλος, η ευθύνη του παραγωγού παραμένει στα άρθρα 6, 7 και 7α του ν. 2251/1994, όπως ισχύει μετά τον ν. 5170/2025. Κεντρική εποπτική αρχή είναι η Γενική Γραμματεία Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης, με τομεακές αρμοδιότητες σε ΕΟΦ (φάρμακα, καλλυντικά, χημικά) και ΕΦΕΤ (τρόφιμα). Από τις 24 Δεκεμβρίου 2025 λειτουργεί και η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή (ν. 5255/2025), η οποία διαδέχθηκε τον Συνήγορο του Καταναλωτή.
Το πλαίσιο κυρώσεων, όπως αναμορφώθηκε με τον ν. 5019/2023, προβλέπει πρόστιμα από 5.000 έως 1,5 εκατ. ευρώ, που φθάνουν τα €3 εκατ. σε περίπτωση υποτροπής εντός πενταετίας, και έως 4% του ετήσιου κύκλου εργασιών (ή 5 εκατ. ευρώ ελλείψει στοιχείων) για «εκτεταμένες παραβάσεις» ενωσιακής διάστασης.
Οι αποφάσεις με πρόστιμο άνω των 50.000 ευρώ αναρτώνται στην ιστοσελίδα του Υπουργείου εντός πέντε εργάσιμων ημερών.
Στην πράξη, ωστόσο, τα πρόστιμα για παραβάσεις ασφάλειας προϊόντων είναι εξαιρετικά σπάνια: ενδεικτικά, η απόφαση 435/2020 του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών επικύρωσε πρόστιμο μόλις 9.000 ευρώ για διάθεση μη ασφαλών παιδικών ενδυμάτων.
Η επόμενη αλλαγή
- Η μεγάλη εκκρεμότητα είναι η ενσωμάτωση της νέας Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2853 για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων, με προθεσμία την 9η Δεκεμβρίου 2026.
Η νέα Οδηγία επεκτείνει την έννοια του «προϊόντος» στο αυτόνομο λογισμικό και την τεχνητή νοημοσύνη, του «παραγωγού» σε προγραμματιστές λογισμικού, διαδικτυακές αγορές και παρόχους υπηρεσιών εκπλήρωσης, καταργεί το ελάχιστο όριο αξίωσης, καθιερώνει τεκμήρια ελαττώματος και αιτιώδους συνδέσμου υπέρ του ενάγοντος και επιμηκύνει την προθεσμία αποσβέσεως στα 25 έτη για λανθάνουσες σωματικές βλάβες.
Η συνοδευτική Οδηγία για την ευθύνη από συστήματα ΤΝ αποσύρθηκε από το πρόγραμμα εργασίας της Κομισιόν για το 2025.
Από τη δικαστηριακή πρακτική, το κεφάλαιο καταγράφει ότι η συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών αγωγών του «Dieselgate» απορρίφθηκε για αοριστία, έλλειψη νομικής βάσης ή αιτιώδους συνδέσμου, με ελάχιστες εξαιρέσεις μερικής αποδοχής (ΠΠρΑθ 4749/2021, ΕιρΑθ 1774/2023).
Το κεφάλαιο είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα της BGP.
