Η S&P Global Ratings επιβεβαίωσε την Παρασκευή το βράδυ την αξιολόγηση της Ελλάδας στο «BBB/A-2» με σταθερές προοπτικές, στη δεύτερη και τελευταία προγραμματισμένη εξέτασή της για το 2026.
Η απόφαση δεν αιφνιδίασε την αγορά, αλλά διαφοροποιεί τον αμερικανικό οίκο από τους υπόλοιπους.
- Τον Σεπτέμβριο η Scope αναβάθμισε τη χώρα σε BBB+,
- ενώ Moody’s και DBRS μετέτρεψαν τις προοπτικές τους σε θετικές, διατηρώντας Baa3 και BBB αντίστοιχα.
Η S&P παρέμεινε σε «σταθερό» και εξήγησε με ακρίβεια γιατί.
Το δημοσιονομικό σκέλος δεν είναι το πρόβλημα
Στα δημόσια οικονομικά, η έκθεση είναι σχεδόν εγκωμιαστική. Με βάση τα στοιχεία εκτέλεσης έως τον Αύγουστο, ο κρατικός προϋπολογισμός κινείται περίπου 1,1 δισ. ευρώ πάνω από τον στόχο, με τις ενοποιημένες φορολογικές εισπράξεις αυξημένες κατά 7,6% σε ετήσια βάση.
Ο οίκος προβλέπει πλέον πρωτογενές πλεόνασμα 3,8% του ΑΕΠ το 2026, έναντι αρχικού στόχου 2,8%, και συνολικό πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 0,8% του ΑΕΠ, εκεί όπου η κυβέρνηση είχε προϋπολογίσει έλλειμμα 0,1%.
Για την τριετία 2027–2029 εκτιμά μέσο πρωτογενές πλεόνασμα 3,2% και συνολικό πλεόνασμα 0,2% του ΑΕΠ.
Το καθαρό χρέος γενικής κυβέρνησης (μετά την αφαίρεση ταμειακών διαθεσίμων που η S&P υπολογίζει σε 33 δισ. ευρώ ή 12,4% του ΑΕΠ) αναμένεται στο 123% του ΑΕΠ στο τέλος του 2026 και στο 107% στο τέλος του 2029.
Χαμηλότερα από το 132% που ο οίκος προβλέπει για την Ιταλία ήδη φέτος.
Η δομή του χρέους καταγράφεται ως ευνοϊκή: μέση σταθμισμένη διάρκεια 18,3 έτη και μέσο κόστος εξυπηρέτησης 1,9% μετά τα swaps.
Ο «κόφτης»: εξωτερικό έλλειμμα 7% το 2026
Η αναβάθμιση, όμως, δεν εξαρτάται από τα δημοσιονομικά.
- Η S&P ορίζει ρητά ως προϋπόθεση την ουσιαστική και διατηρήσιμη βελτίωση των εξωτερικών ανισορροπιών είτε μέσω μικρότερης εξάρτησης από εισαγωγές είτε μέσω μείωσης του εξωτερικού χρέους, «μεγάλο μέρος του οποίου είναι δημόσιο».
Ο οίκος βλέπει το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να διευρύνεται στο 7% του ΑΕΠ το 2026 από 5,8% το 2025, κυρίως λόγω των ενεργειακών τιμών, με σταδιακή αποκλιμάκωση στο 4,5% έως το 2029.
Στην περίοδο 2020–2025 το έλλειμμα κινήθηκε κατά μέσο όρο στο 7,3% του ΑΕΠ.
Η καθαρή εξωτερική χρεωστική θέση υπολογίζεται στα 304 δισ. δολάρια το 2025, ή 231% των εισπράξεων τρεχουσών συναλλαγών· αν εξαιρεθούν τα λιγότερο ρευστοποιήσιμα στοιχεία του μη χρηματοπιστωτικού τομέα, ανεβαίνει στα 355 δισ. δολάρια (270%).
Η ένταξη στην Ευρωζώνη και η τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ, σημειώνει ο οίκος, είναι αυτό που προστατεύει τη χώρα από κίνδυνο κρίσης ισοζυγίου πληρωμών. Αντίστροφα, υποβάθμιση θα εξεταζόταν μόνο επί σημαντικής επιδείνωσης των δημοσιονομικών.
Ανάπτυξη 2,1%, ανεργία 7,4%, τράπεζες «ελεγχόμενες»
Το ΑΕΠ αυξήθηκε 1,9% το β΄ τρίμηνο, κοντά στο 2% του α΄ τριμήνου, με τις διεθνείς αφίξεις +14,7% στο εξάμηνο και την ανεργία στο 7,4% τον Αύγουστο, χαμηλό 18 ετών.
Για το 2027–2029 η πρόβλεψη είναι μέση ανάπτυξη 2,1%, με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στα 35.100 δολάρια το 2029, περίπου 55% του μέσου όρου της ΕΕ, από 47% το 2019.
Η S&P δεν αναμένει «γκρεμό» μετά τη λήξη των εκταμιεύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης στο τέλος του 2026, καθώς η υλοποίηση έργων συνεχίζεται το 2027–2028 και αυξάνονται οι εθνικοί πόροι για δημόσιες επενδύσεις.
Για τον τραπεζικό τομέα, οι κίνδυνοι χαρακτηρίζονται ελεγχόμενοι παρά την ενεργειακή κρίση:
- η ανάπτυξη,
- η βελτίωση των ισολογισμών νοικοκυριών και επιχειρήσεων
- η μείωση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων
στηρίζουν κερδοφορία και ποιότητα χαρτοφυλακίων, ενώ ο οίκος αναγνωρίζει πρόοδο στην κεφαλαιακή επάρκεια και στο πλαίσιο αφερεγγυότητας/εξασφαλίσεων.
Στα διαρθρωτικά, η κριτική είναι συγκεκριμένη.
- Περιορισμένη πρόοδος στις αγορές προϊόντων
- Προκλήσεις στην αντίληψη για τη διαφθορά,
- Δημογραφικό, πληθυσμός μειωμένος πάνω από 6% από το 2011, τέταρτη γηραιότερη χώρα της ΕΕ,
με προβολή της Κομισιόν για το υψηλότερο ποσοστό άνω των 65 στην Ένωση έως το 2050.
Στο πολιτικό πεδίο, η S&P σημειώνει ότι οι εκλογές πρέπει να διεξαχθούν έως τον Ιούλιο του 2027 και δεν αναμένει ουσιαστική αλλαγή οικονομικής πολιτικής, επικαλούμενη διακομματική συναίνεση στα δημόσια οικονομικά.
Ο κύκλος των αξιολογήσεων για το 2026 κλείνει με τη Fitch στις 6 Νοεμβρίου.
