Τον Οκτώβριο του 2026, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα μαζικών διαδηλώσεων, κοινωνικής δυσαρέσκειας και βίαιων συγκρούσεων.
Από το Παρίσι και τη Μασσαλία έως το Μιλάνο και τα Τίρανα, χιλιάδες πολίτες κατεβαίνουν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για το αυξανόμενο κόστος ζωής, την κρίση της στέγασης, την κατάσταση της δημόσιας εκπαίδευσης, τις περικοπές δαπανών και τη δυσπιστία απέναντι στις κυβερνήσεις τους.
Οι εξελίξεις κορυφώθηκαν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, όταν μεγάλες κινητοποιήσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες συνοδεύτηκαν από συγκρούσεις με την αστυνομία, καταστροφές περιουσιών και μαζικές συλλήψεις. Ωστόσο, δεν πρόκειται για ένα ενιαίο κίνημα με κοινή ηγεσία ή ακριβώς τα ίδια αιτήματα. Σε κάθε χώρα, οι διαμαρτυρίες έχουν διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικές αφετηρίες.
Παρίσι και Γαλλία: Η κοινωνική δυσαρέσκεια μετατρέπεται σε εκτεταμένες ταραχές
Η Γαλλία αποτελεί ένα από τα επίκεντρα των αναταραχών. Οι κινητοποιήσεις, οι οποίες ξεκίνησαν με πρωτοβουλία μαθητών και φοιτητών, διευρύνθηκαν σταδιακά και προσέλκυσαν εργαζομένους, εκπαιδευτικούς, συνδικάτα και πολίτες που διαμαρτύρονται για την ακρίβεια και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών.
Στο Παρίσι, ιδιαίτερα γύρω από την πλατεία της Δημοκρατίας (Place de la République), σημειώθηκαν συγκρούσεις διαδηλωτών με αστυνομικές δυνάμεις, οι οποίες χρησιμοποίησαν δακρυγόνα. Παράλληλα, ομάδες ατόμων προχώρησαν σε βανδαλισμούς και λεηλασίες καταστημάτων.
Η βία δεν περιορίστηκε στην πρωτεύουσα. Στη Λιμόζ πυρπολήθηκε το δημαρχείο, ενώ στη Μασσαλία καταγράφηκαν επιθέσεις σε δημόσια κτίρια. Σύμφωνα με το Reuters, οι πανεθνικές κινητοποιήσεις της 17ης Οκτωβρίου συγκέντρωσαν πάνω από μισό εκατομμύριο ανθρώπους, ενώ οι συλλήψεις ξεπέρασαν τις 1.800, σύμφωνα με τις αναφορές της επόμενης ημέρας. Ένας διαδηλωτής πέθανε στο Παρίσι έπειτα από καρδιακή ανακοπή, ενώ εκατοντάδες αστυνομικοί τραυματίστηκαν.
Η πολιτική διάσταση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η ένταση ασκεί πρόσθετη πίεση στον Μακρόν ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Η κυβέρνηση αποδίδει τα βίαια επεισόδια σε ακραίες ομάδες και οργανωμένους ταραχοποιούς, ενώ η αντιπολίτευση αμφισβητεί την ικανότητά της να αντιμετωπίσει την κρίση.
Μιλάνο και Ιταλία: Ακρίβεια, πόλεμοι και οργή στους δρόμους
Στο Μιλάνο, οι διαδηλώσεις της 17ης Οκτωβρίου ξεκίνησαν ως κινητοποίηση κατά των πολέμων και της αύξησης του κόστους ζωής. Ωστόσο, η κατάσταση κλιμακώθηκε όταν ομάδες διαδηλωτών με καλυμμένα πρόσωπα συγκρούστηκαν με την αστυνομία.
Σύμφωνα με το Associated Press, καταγράφηκαν λεηλασίες καταστημάτων, πυρπολήσεις αυτοσχέδιων οδοφραγμάτων και ρίψεις αντικειμένων εναντίον των αστυνομικών. Οι αρχές χρησιμοποίησαν δακρυγόνα και οχήματα εκτόξευσης νερού για να διαλύσουν τα πλήθη. Η περιοχή της Piazza del Duomo και εμπορική στοά στο κέντρο της πόλης εκκενώθηκαν, ενώ αναφέρθηκαν τραυματισμοί αστυνομικών και περίπου 50 προσαγωγές ή συλλήψεις διαδηλωτών.
Το κοινωνικό υπόβαθρο περιλαμβάνει:
-
Την πίεση που ασκούν τα έξοδα διαβίωσης στους εργαζομένους και στους νέους.
-
Τις ανησυχίες για το κόστος της στέγασης και τη δυσκολία οικονομικής ανεξαρτητοποίησης.
-
Την αντίθεση στους πολέμους και σε πολιτικές που θεωρούνται ότι επιβαρύνουν την κοινωνία.
Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι καταδίκασε τα βίαια επεισόδια, διαχωρίζοντας το δικαίωμα στη διαδήλωση από τις επιθέσεις και τις καταστροφές. Ο δήμαρχος του Μιλάνου, Τζουζέπε Σάλα, αναγνώρισε τη νομιμότητα των κοινωνικών αιτημάτων, αλλά χαρακτήρισε αδικαιολόγητη τη βία.
Το βασικό ερώτημα για την Ιταλία είναι εάν οι κινητοποιήσεις θα παραμείνουν μεμονωμένα επεισόδια ή εάν θα εξελιχθούν σε ευρύτερη κοινωνική αμφισβήτηση.
Τίρανα και Αλβανία: Η φοιτητική εξέγερση αποκτά πολιτικό χαρακτήρα
Στην Αλβανία, οι ταραχές έχουν πιο άμεσο πολιτικό χαρακτήρα. Το φοιτητικό κίνημα, γνωστό ως «Επανάσταση του Φλαμίνγκο» (Flamingo Revolution), ξεκίνησε με διαμαρτυρίες κατά ενός αμφιλεγόμενου τουριστικού έργου πολυτελείας σε προστατευόμενη παράκτια περιοχή. Στη συνέχεια, τα αιτήματα διευρύνθηκαν και περιέλαβαν την καταπολέμηση της διαφθοράς, την ανεργία, τις εκπαιδευτικές δυσκολίες και την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα.
Στις 17 Οκτωβρίου, χιλιάδες νέοι συγκεντρώθηκαν στα Τίρανα. Σύμφωνα με το Reuters, ορισμένοι διαδηλωτές πέταξαν πέτρες εναντίον των δυνάμεων ασφαλείας, οι οποίες απάντησαν με δακρυγόνα, χειροβομβίδες κρότου-λάμψης και εκτοξευτήρες νερού. Τις προηγούμενες ημέρες είχαν αναφερθεί πυρπολήσεις και ζημιές σε κυβερνητικά κτίρια.
Η ένταση έχει δύο πλευρές:
-
Η πλευρά των διαδηλωτών: Οι νέοι εκφράζουν απογοήτευση για τη διαφθορά, τις περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές και την αίσθηση ότι η πολιτική εξουσία δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες τους.
-
Η πλευρά της κυβέρνησης: Ο Ράμα αρνείται να παραιτηθεί και κατηγορεί πολιτικούς αντιπάλους ότι υποδαυλίζουν τις ταραχές. Παράλληλα, οι χειρισμοί της αστυνομίας και οι καταγγελίες για υπερβολική χρήση βίας έχουν προκαλέσει νέες αντιδράσεις.
Η αλβανική περίπτωση διαφέρει από εκείνες της Γαλλίας και της Ιταλίας, επειδή η κοινωνική δυσαρέσκεια έχει μετατραπεί σε άμεση αμφισβήτηση της πολιτικής ηγεσίας.
Βρυξέλλες, Λισαβόνα και ισπανικές πόλεις
Βρυξέλλες και Λιέγη, Βέλγιο
Στις Βρυξέλλες, εκατοντάδες κυρίως νέοι διαδήλωσαν κατά του αυξανόμενου κόστους της εκπαίδευσης και των μεταρρυθμίσεων που, όπως φοβούνται, θα δυσκολέψουν την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση. Σημειώθηκαν συγκρούσεις, ανατροπή οχήματος και χρήση δακρυγόνων και νερού υπό πίεση από την αστυνομία. Παρόμοιες εντάσεις καταγράφηκαν στη Λιέγη.
Λισαβόνα και Πόρτο, Πορτογαλία
Στην Πορτογαλία, οι κινητοποιήσεις επικεντρώνονται στην κρίση της στέγασης και στους μισθούς που δεν επαρκούν για την κάλυψη των βασικών αναγκών. Στις 17 Οκτωβρίου, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στη Λισαβόνα, ενώ ομάδες ακτιβιστών έστησαν σκηνές για να απαιτήσουν μέτρα για τα ενοίκια. Οι διαμαρτυρίες είναι κυρίως κοινωνικές και όχι όλες βίαιες.
Ισπανία
Στην Ισπανία, η δυσαρέσκεια αφορά κυρίως την ακριβή κατοικία και τις εξώσεις. Οι κινητοποιήσεις ενισχύθηκαν μετά από υπόθεση έξωσης και τον θάνατο ηλικιωμένης γυναίκας, σύμφωνα με τον Guardian. Η ισπανική περίπτωση εντάσσεται στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα της στεγαστικής ανασφάλειας, χωρίς να σημαίνει ότι όλες οι διαδηλώσεις έχουν εξελιχθεί σε ταραχές.
