Μετά από χρόνια κυριαρχίας της παθητικής διαχείρισης, οι έντονες διακυμάνσεις στις αγορές φέρνουν ξανά στο προσκήνιο τους διαχειριστές που αναζητούν και πετυχαίνουν υπεραπόδοση (alpha) μέσω της ενεργητικής διαχείρισης.
To Συνέδριο Θεσμικής Διαχείρισης της Ένωσης Θεσμικών Επενδυτών, είναι το ετήσιο θεσμικό φόρουμ της αγοράς επαγγελματικής διαχείρισης συλλογικών επενδύσεων και επενδύσεων χαρτοφυλακίου. Επιδιώκει να αποτελέσει σημείο συνάντησης και αναφοράς της ελληνικής θεσμικής κοινότητας, αναδεικνύοντας περαιτέρω τον σημαντικό θεσμικό ρόλο της Ε.Θ.Ε. και αναβαθμίζοντας την παρουσία της ως Ηγέτη Σκέψης (thought leader) στην αγορά αλλά και ως θεσμικού συμβούλου κυβερνητικών και επιχειρηματικών αποφάσεων και πολιτικών.
Στο πλαίσιο αυτό, εξαιρετικό ενδιαφέρον είχε το PANEL I του 7ου Συνεδρίου Θεσμικής Διαχείρισης, με τη συμμετοχή των κ.κ. Θεώνης Αλαμπάση, Γενική Γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα & Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, Αναστασίας Στάμου, Β’ Αντιπρόεδρος, Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς & Πρόεδρος, Συνεγγυητικό Κεφάλαιο Εξασφάλισης Επενδυτικών Υπηρεσιών, Dr. Χάρη Λαμπρόπουλου, Πρόεδρος, Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων Α.Ε. (ΕΑΤΕ, π. ΤΑΝΕΟ), Γιάννου Κοντόπουλου, Διευθύνων Σύμβουλος, Euronext Athens, Νίκου Βέττα, Γενικός Διευθυντής ΙΟΒΕ και Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Κρις Αίσωπου, Πρόεδρος, Ελληνική Ένωση Διαχειριστών Συλλογικών Επενδύσεων και Περιουσίας (Ε.Θ.Ε.) & Διευθύνων Σύμβουλος, Alpha Trust.
Tα κύρια σημεία του πάνελ:
Τραπεζική Εξυγίανση & Πτωχευτικό Πλαίσιο: Το πρόγραμμα «Ηρακλής» μείωσε τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (ΜΕΔ/NPEs) από τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ (αναλογία 1:1 με τα εξυπηρετούμενα) σε μονοψήφια ποσοστά, αποτελώντας τον καταλύτη για την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Παράλληλα, ο Νέος Πτωχευτικός Νόμος εξασφάλισε ψηφιοποιημένες και ταχείες διαδικασίες εισόδου/εξόδου για τους διεθνείς επενδυτές.
Επενδυτικό Κενό & Παραγωγικότητα: Παρά τη σημαντική οικονομική ανάκαμψη, οι επενδύσεις στην Ελλάδα βρίσκονται στο 17-18% του ΑΕΠ έναντι του αναπτυξιακού στόχου του 25%. Η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας υστερεί κατά 40% από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Για την επίτευξη διατηρήσιμου ρυθμού ανάπτυξης 3%, απαιτούνται επιπλέον 5 έως 10 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε παραγωγικές επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Κινητοποίηση Αποταμιεύσεων & Επενδυτικός Λογαριασμός: Παρατηρείται έντονη στρέβλωση στο χαρτοφυλάκιο του Έλληνα αποταμιευτή, με 153 δισεκατομμύρια ευρώ εγκλωβισμένα σε τραπεζικές καταθέσεις (με αρνητική πραγματική απόδοση) και ακίνητα, έναντι μόλις 53 δις υπό θεσμική διαχείριση. Η Πολιτεία προωθεί τον «Επενδυτικό Λογαριασμό» με κρατική ενίσχυση, τον «Κουμπαρά Νέας Γενιάς» και τη μεταρρύθμιση στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) για την καταπολέμηση του χρηματοοικονομικού αναλφαβητισμού.
Δυναμική Κεφαλαιαγοράς & Euronext: Η άντληση κεφαλαίων ρίσκου (risk capital) στην ελληνική αγορά έφτασε το 4% του ΑΕΠ (ξεπερνώντας τον μέσο όρο της ΕΕ και πλησιάζοντας τη Σουηδία), με εμβληματικές συναλλαγές (ΔΕΗ, Τράπεζα Πειραιώς/ΔΑΑ). Η μεταβίβαση στο Euronext παρέχει κλίμακα, διεθνή ορατότητα και τεχνολογική υπεροχή.
Ρόλος Ιδιωτικών Κεφαλαίων (EATE / Venture Capital / PE): Η ΕΑΤΕ διαχειρίζεται 2,25 δις ευρώ δημοσίων πόρων, έχοντας τοποθετήσει 1,5 δις σε 45 funds, τα οποία προσέλκυσαν επιπλέον 2 δις ιδιωτικών κεφαλαίων (συνολικά 3,5 δις υπό διαχείριση σε 300+ επιχειρήσεις). Κάθε 1 ευρώ δημοσίου χρήματος πολλαπλασιάζεται 6,5 φορές στις επιχειρήσεις και 23 φορές στην ευρύτερη οικονομία.
Οι τοποθετήσεις
Η κα Αλαμπάση στην τοποθέτησή της ανέφερε: Από την πλευρά του χρηματοπιστωτικού τομέα, προτάσσω δύο κομβικές μεταρρυθμίσεις που μας πέρασαν στην επόμενη ημέρα: το Πρόγραμμα «Ηρακλής» και τον Νέο Πτωχευτικό Νόμο. Το πρόγραμμα «Ηρακλής» βοήθησε το τραπεζικό σύστημα να απαλλαγεί από τα βαρίδια της κρίσης. Για να αντιληφθούμε το μέγεθος, στην κρίση αντιστοιχούσε ένα μη εξυπηρετούμενο δάνειο για κάθε εξυπηρετούμενο (συνολικά 100 δισεκατομμύρια ευρώ στους ισολογισμούς). Χωρίς τον «Ηρακλή» δεν θα είχαμε ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, καθώς οι διεθνείς οίκοι στάθηκαν ιδιαίτερα σε αυτό. Παράλληλα, ο Νέος Πτωχευτικός Νόμος προσέφερε σαφές, ψηφιοποιημένο και ταχύ πλαίσιο εισόδου και εξόδου για τους επενδυτές, παρέχοντας την απαραίτητη ασφάλεια δικαίου.
Σχετικά με το θέμα των κινήτρων, η ίδια τοποθετηθηκε ως εξής: Tο Υπουργείο Οικονομικών οφείλει να διατηρεί αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία. Ωστόσο, η κυβέρνηση μετουσιώνει τη στήριξη των επενδύσεων με τη θεσμοθέτηση του Επενδυτικού Λογαριασμού (ανακοίνωση ΔΕΘ) που θα περιλαμβάνει και άμεση κρατική ενίσχυση. Όσον αφορά την πιστωτική επέκταση των τραπεζών, τα στοιχεία δείχνουν 6,6 δις ευρώ προς ΜμΕ και 12 δις προς μεγάλες επιχειρήσεις. Η ψαλίδα πρέπει να κλείσει υπέρ των ΜμΕ, με τις τράπεζες να αξιολογούν βιώσιμα business plans αντί να ζητούν αποκλειστικά εμπράγματες εξασφαλίσεις.
Και κατέληξε: Για να φτάσουμε στο 2030, οι επιχειρήσεις χρειάζονται πρόσβαση σε υγιή χρηματοδότηση, σωστό business plan και όραμα. Μέσω συγχωνεύσεων και συνεργασιών, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να μεγαλώσουν και να αποκτήσουν την απαιτούμενη κλίμακα.
Από τη μεριά της η κα Στάμου είπε: Η ελληνική κεφαλαιαγορά πέτυχε την ανάκτηση της εμπιστοσύνης. Αυτό κατακτήθηκε τόσο με τη διατηρήσιμη πρόοδο της οικονομίας όσο και με το σταθερό, προβλέψιμο εποπτικό πλαίσιο που εφαρμόσαμε τα τελευταία χρόνια. Οι διεθνείς επενδυτές αναζητούν σταθερότητα, αξιοπιστία και φορολογική προβλεψιμότητα. Η προληπτική εποπτεία που ασκούμε παρέχει βεβαιότητα στους επενδυτές ότι οι κανόνες εφαρμόζονται με συνέπεια. Και πρόσθεσε: Ως φορείς (Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, Χρηματιστήριο, Υπουργείο) έχουμε υποβάλει πρόταση για τη θεσμοθέτηση Επενδυτικού Λογαριασμού, συμπληρωματικά στον Κουμπαρά Αποταμίευσης.
Παράλληλα, ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός αποτελεί θεμέλιο — ξεκινώντας από το δημοτικό σχολείο με εκπαιδευτικό βιβλίο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Όλα τα μέλη του οικοσυστήματος (διαχειριστές, τράπεζες, φορείς) πρέπει να αναλάβουν ενεργό ρόλο. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investment Union), πρέπει να υπερβούμε τον παραδοσιακό ευρωπαϊκό συντηρητισμό. Η εταιρική διακυβέρνηση και τα αξιόπιστα business plans πρέπει να αποτελούν τη βάση χρηματοδότησης των επιχειρήσεων.
Στις δύο αλλαγές που υφίσταται οι αγορά τα τελευταία χρόνια αναφέρθηκε ο κ. Κοντόπουλος στην παρέμβασή του λέγοντας πως πρόκειται για την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και την τροχιά μετάταξης στις ανεπτυγμένες αγορές. Στην ουσία, άλλαξε το discount rate της χώρας — ο παρονομαστής πάνω στον οποίο αποτιμώνται οι ελληνικές επιχειρήσεις και η οικονομία. Αυτό είναι το πολυτιμότερο κεκτημένο που οφείλουμε να διαφυλάξουμε.
Μεταξύ άλλων είπε:
Η κινητοποίηση κεφαλαίων είναι ο ακρογωνιαίος λίθος. Φέτος, το μεγαλύτερο capital raising στην Ευρώπη πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα (ΔΕΗ, Τράπεζα Πειραιώς / ΔΑΑ). Το άντληση risk capital (πρωτογενές, δευτερογενές, ομόλογα) φτάνει το 4% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (1,5-2%) και την Αμερική (2,5%), προσεγγίζοντας τη Σουηδία. Η ένταξη στο Euronext προσφέρει κλίμακα, τεχνολογία και διεθνή ορατότητα. (Απευθυνόμενος στο κοινό): Πόσοι από εσάς τους ειδικούς της αγοράς έχετε ανοίξει επενδυτικό λογαριασμό για τα παιδιά σας; (Σηκώνεται το 1/3 των χεριών). Αυτό δείχνει την ανάγκη αλλαγής επενδυτικής νοοτροπίας.
O Δρ. Λαμπρόπουλος σημείωσε πως στο πεδίο των ιδιωτικών κεφαλαίων (Private Equity / Venture Capital), τα πρώτα χρόνια (2019-2020) οι επενδυτές αναζητούσαν πού κρύβεται το ρίσκο. Σήμερα, αναζητούν πού βρίσκεται η επενδυτική ευκαιρία. Υπάρχουν πλέον οι συνθήκες προσέλκυσης private capital στην πραγματική οικονομία και το ελληνικό ταλέντο, πέραν του τουρισμού και του Real Estate. Η πρόκληση έγκειται στη μορφολογία του ελληνικού επιχειρείν, όπου άνω του 95% είναι πολύ μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι διεθνείς επενδυτές αναζητούν επενδύσεις κλίμακας για να τοποθετήσουν αποτελεσματικά τα κεφάλαιά τους. Η ΕΑΤΕ διαχειρίζεται 2,25 δισεκατομμύρια ευρώ δημοσίων πόρων. Μέχρι σήμερα έχουν τοποθετηθεί 1,5 δις ευρώ commitments σε 45 funds, τα οποία προσέλκυσαν επιπλέον 2 δις ευρώ ιδιωτικά κεφάλαια. Συνολικά διαχειρίζονται 3,5 δις ευρώ στην ελληνική αγορά, επενδεδυμένα σε πάνω από 300 επιχειρήσεις. Μελέτη της Deloitte έδειξε ότι κάθε 1 ευρώ δημοσίου χρήματος πολλαπλασιάζεται 6,5 φορές στις επιχειρήσεις και πάνω από 23 φορές στην ευρύτερη οικονομία. Στις ΗΠΑ δεν υπάρχει ανάγκη για public funding επειδή συμμετέχουν ενεργά τα ασφαλιστικά ταμεία και τα family offices. Στην Ευρώπη και την Ελλάδα πρέπει να συνδέσουμε τα θεσμικά κεφάλαια με τις εναλλακτικές επενδύσεις.
Στην παρατήρηση – ερώτηση πως “όσο πιο μικρή η επιχείρηση, τόσο μεγαλύτερο το κενό. Ποιοι κλάδοι μπορούν να απορροφήσουν αυτές τις επενδύσεις;” ο κ. Βέτας απάντησε: “Οι ευκαιρίες υπάρχουν οριζόντια και κάθετα σε όλους τους κλάδους. Η αξία δημιουργείται πλέον από επιχειρήσεις που έχουν την ευελιξία να επεκτείνονται σε συγγενείς τομείς. Η ουσία της επιχειρηματικότητας είναι να δημιουργείς κάτι νέο με υψηλότερη προστιθέμενη αξία. Το επενδυτικό κενός που συσσωρεύτηκε από το 2010 παραμένει: το μη αποσβεστέν κεφάλαιο ανά εργαζόμενο σταμάτησε να υποχωρεί μόλις πρόπερσι. Ενώ η δημοσιονομική ευστάθεια επιτεύχθηκε, το δημόσιο χρέος παραμένει σχεδόν εξ ολοκλήρου εξωτερικό (συνεπάγεται καθαρή εκροή πόρων κατά την αποπληρωμή, σε αντίθεση με την Ιταλία). Επιπλέον, πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ με την Τράπεζα της Ελλάδος έδειξε ότι το 1/3 της μείωσης των επενδύσεων κατά την κρίση 2010-2018 οφειλόταν αποκλειστικά στην αβεβαιότητα. Η κεκτημένη σταθερότητα δεν πρέπει να διακινδυνευθεί.
Παράλληλα, ο κ. Βέτας προέβη σε δύο επισημάνσεις: Πρώτον, η εποχή του «δωρεάν και άφθονου χρήματος» παγκοσμίως τελείωσε. Μπαίνουμε σε περίοδο ακριβότερου και πολυτιμότερου χρήματος. Δεύτερον, η Ελλάδα δεν είναι απομονωμένο χωριό («North Dakota»). Πρέπει να λειτουργεί ως οργανικό μέλος της ευρωπαϊκής οικονομίας. Για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη από το 2% στο 3%, απαιτούνται επιπλέον 5 έως 10 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε παραγωγικές επενδύσεις — ποσό απόλυτα εφικτό σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
O κ. Αίσωπος σχετικά με το πώς μπορούν να κινητοποιηθούν οι εγχώριες καταθέσεις και τα ελληνικά κεφάλαια για να καλύψουν το επενδυτικό κενό απάντησε ως εξής:
Υπάρχει δομικό πρόβλημα στο χρηματοοικονομικό χαρτοφυλάκιο της ελληνικής οικογένειας, το οποίο παραμένει εγκλωβισμένο σε τραπεζικές καταθέσεις (153 δισεκατομμύρια ευρώ) και ακίνητα. Τα κεφάλαια υπό θεσμική διαχείριση από τα μέλη της ΕΘΕ ανέρχονται σε μόλις 53 δις (εκ των οποίων 32 δις σε Αμοιβαία Κεφάλαια). Με τον τρέχοντα πληθωρισμό και τα επιτόκια, τα 153 δις καταθέσεων έχουν αρνητική πραγματική απόδοση. Οι αιτίες είναι ο χρηματοοικονομικός αναλφαβητισμός και η έλλειψη επαρκών φορολογικών κινήτρων για μακροχρόνια αποταμίευση (όπως τα 401k στις ΗΠΑ ή τα PIP στην Αγγλία). Ο νέος νόμος για τα ΤΕΑ και ο «Κουμπαράς της Νέας Γενιάς» είναι πολύ θετικά βήματα, αλλά απαιτούνται γενναία κίνητρα απαλλαγής φόρου.
Kαι πρόσθεσε: Η Ελλάδα προσέλκυσε ξένες επενδύσεις στο 16% του ΑΕΠ, αλλά αν δεν ξεπεράσουμε το 20%, δεν υπάρχει διατηρήσιμη ανάπτυξη. Επιπλέον, μεγάλο μέρος των επενδύσεων κατευθύνθηκε σε τομείς χαμηλής παραγωγικότητας (τουρισμός, ακίνητα). Απαιτείται στροφή σε επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας.
©Ελένη Παπαδάκη/PHOTOPRESS Θ&Α Αναγνωστόπουλοι
