Παρά τις διεθνείς προκλήσεις και το ρευστό οικονομικό περιβάλλον των τελευταίων ετών, η ελληνική επιχειρηματικότητα συνεχίζει να επιδεικνύει αξιοσημείωτα αντανακλαστικά. Αυτό ήταν το κεντρικό συμπέρασμα της πρόσφατης εκδήλωσης της EY, όπου τέσσερις εκπρόσωποι της εγχώριας αγοράς από διαφορετικούς κλάδους μοιράστηκαν το όραμά τους, στέλνοντας παράλληλα ένα ηχηρό μήνυμα στη νέα γενιά που φιλοδοξεί να δραστηριοποιηθεί στην Ελλάδα.
Η συνάντηση έλαβε χώρα στο πλαίσιο του διεθνούς θεσμού EY Entrepreneur Of The Year, ενός από τους κορυφαίους διαγωνισμούς παγκοσμίως. Ο θεσμός, με παρουσία σε περισσότερες από 145 πόλεις, αναδεικνύει ετησίως τους επιχειρηματίες που ξεχωρίζουν για τη στρατηγική τους ανάπτυξη και την κοινωνική τους προσφορά. Σημειώνεται ότι οι νικητές των εθνικών προγραμμάτων θα εκπροσωπήσουν τη χώρα τους στον διεθνή τελικό στο Μονακό (EY World Entrepreneur Of The Year). Τη διοργάνωση στην Ελλάδα υπογράφει η EY Ελλάδος, μέλος του παγκόσμιου δικτύου της Ernst & Young, που δραστηριοποιείται σε 150 χώρες με στόχο την προσαρμογή των οργανισμών στις σύγχρονες τεχνολογικές και οικονομικές απαιτήσεις.
Το ενδιαφέρον της εκδήλωσης επικεντρώθηκε στην ανταλλαγή εμπειριών από τέσσερις διακριτές διαδρομές: από τη ναυτιλία και την οινοποιία, έως τον αγροδιατροφικό τομέα και τη σύγχρονη γαστρονομία. Παρά τις διαφορετικές τους αφετηρίες, οι τέσσερις επιχειρηματίες συνέκλιναν σε μια κοινή διαπίστωση: η Ελλάδα, παρά τις δομικές της δυσκολίες, παραμένει ένα πεδίο αυθεντικών ευκαιριών για όσους διαθέτουν συνέπεια, αντοχή στην πίεση και λελογισμένο ρίσκο.
Ειδικότερα, απαντώντας σε ερώτηση του ΑΠΕ-ΜΠΕ και του δημοσιογράφου Αλέκου Λιδωρίκη σχετικά με τη σύγκριση του εγχώριου κλάδου τους με το εξωτερικό, οι επιχειρηματίες επεσήμαναν:
Ο Χάρης Βαφειάς, που αναδείχθηκε EY «Επιχειρηματίας της Χρονιάς» Ελλάδος 2025 και επικεφαλής του ομίλου Vafias Group, μίλησε με τον πιο άμεσο τρόπο για το ρίσκο στο επιχειρείν. Ο ίδιος ξεκίνησε τη διαδρομή του το 2000, με δύο παλιά δεξαμενόπλοια σε έναν από τους πιο ανταγωνιστικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας, τη ναυτιλία. Πολύ νωρίς κατάφερε να εισαγάγει την εταιρεία StealthGas στο χρηματιστήριο Nasdaq, ενώ σήμερα ο όμιλος περιλαμβάνει έξι ναυτιλιακές εταιρείες, τρείς εκ των οποίων εισηγμένες, άνευ τραπεζικού δανεισμού, με στόλο συνολικής αξίας 3,5 δις δολαρίων που ξεπερνά τα 100 πλοία που δραστηριοποιούνται στη μεταφορά υγραερίου, πετρελαίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων.
Στη ναυτιλία, εξήγησε, τα περιουσιακά στοιχεία είναι ακριβά, ο δανεισμός μεγάλος και οι αγορές εξαιρετικά ευμετάβλητες. Μια λάθος κίνηση στον χρόνο αγοράς μπορεί να φέρει τεράστια πίεση. Ο ίδιος δεν έκρυψε ότι έκανε λάθη, ότι βρέθηκε σε δύσκολες συνθήκες, ότι χρειάστηκε να αντιμετωπίσεις κρίσεις και προκλήσεις. Όμως ακριβώς εκεί βρίσκεται και η ουσία της δικής του συμβουλής προς έναν νέο επιχειρηματία: λάθη θα γίνουν, το ζητούμενο είναι οι σωστές αποφάσεις να είναι περισσότερες από τις λανθασμένες. Και ακόμη περισσότερο, να υπάρχει ανθεκτικότητα, πειθαρχία και προνοητικότητα. Δεν ήταν τυχαίο ότι, όταν κλήθηκε να πει τι θα άλλαζε στην Ελλάδα, στάθηκε στη δικαιοσύνη και κυρίως στον χρόνο απονομής της. Η επισήμανση αυτή ήταν και μια έμμεση υπόδειξη προς κάθε νέο επιχειρηματία ότι στην Ελλάδα χρειάζεται διπλή προετοιμασία και για την αγορά και για το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτή λειτουργεί.
Από την πλευρά του, ο Ευάγγελος Γεροβασιλείου, διευθύνων σύμβουλος του Κτήματος Γεροβασιλείου και βραβευμένος στην κατηγορία «Πρωτοπόρος Επιχειρηματίας», έδωσε μια διαφορετική διάσταση στην έννοια της επιχειρηματικής πορείας. Ο ίδιος συνδέει το όνομά του με την αναβίωση της ιστορικής ποικιλίας Μαλαγουζιάς και τη συστηματική ανάπτυξη του ελληνικού ποιοτικού κρασιού. Με σπουδές οινολογίας στο Bordeaux και με πορεία που ξεκινά ήδη από τη δεκαετία του 1980, δημιούργησε στη Νέα Επανομή ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ελληνικά οινοποιεία. Σήμερα το Κτήμα Γεροβασιλείου καλλιεργεί περισσότερα από 2.500 στρέμματα αμπελώνων, παράγει 40 ετικέτες και έχει επενδύσει όχι μόνο στην παραγωγή αλλά και στην ανάδειξη του πολιτισμού του κρασιού, δημιουργώντας ακόμη και Μουσείο Οίνου. Για τον κ. Γεροβασιλείου, η επιχειρηματικότητα δεν είναι απλώς οικονομική δραστηριότητα αλλά μια βαθιά σχέση με τον τόπο, το έδαφος και την παράδοση. Η απάντηση στο ερώτημα γιατί ένας νέος να επιχειρήσει στην Ελλάδα ήταν σχεδόν ταυτισμένη με τη γεωγραφία της χώρας. Η Ελλάδα, υποστήριξε, είναι ευνοημένη ως τόπος παραγωγής.
Διαθέτει μικροκλίματα, ποικιλίες και φυσικές συνθήκες που δημιουργούν ένα μοναδικό περιβάλλον για προϊόντα υψηλής ποιότητας. Πολλές φορές, είπε με άλλα λόγια, οι ευκαιρίες βρίσκονται ήδη μπροστά μας, αρκεί να τις αναγνωρίσουμε. Η τοποθέτησή του ανέδειξε και μια δεύτερη διάσταση, την περιφέρεια. Μέσα από τις επενδύσεις σε αμπελώνες και οινοποιεία σε διαφορετικές περιοχές της χώρας, η επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης για τοπικές κοινωνίες που συχνά αντιμετωπίζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση. Η επιχειρηματικότητα, στο σκεπτικό του, δεν αφορά μόνο τις εξαγωγές και τα οικονομικά αποτελέσματα, αλλά και τη διατήρηση της ζωής στην ελληνική ύπαιθρο.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Ανδρέας Δημητρίου, πρόεδρος του συνεταιρισμού ΠΙΝΔΟΣ και νικητής στην κατηγορία «Επιχειρηματική Ανθεκτικότητα». Ο κ. Δημητρίου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα επιχειρηματία που προέρχεται από τον συνεταιριστικό χώρο και έχει αφιερώσει δεκαετίες στην ανάπτυξη ενός οργανισμού που ξεκίνησε μικρός και εξελίχθηκε σε έναν από τους ισχυρότερους του ελληνικού αγροδιατροφικού τομέα. Ο συνεταιρισμός ΠΙΝΔΟΣ, που ξεκίνησε από λίγους παραγωγούς, αριθμεί σήμερα περισσότερα από 500 μέλη, πάνω από 100 συνεργάτες-παραγωγούς και περισσότερους από 1700 εργαζομένους, ενώ διαθέτει εκτεταμένο ιδιόκτητο δίκτυο 18 κέντρων διανομής εξυπηρετώντας περισσότερα από 8000 σημεία πώλησης. Η στρατηγική του οργανισμού βασίστηκε στη συλλογική ταυτότητα, στην επένδυση στην ποιότητα και στη δημιουργία ενός ισχυρού brand που συνδέεται με την ελληνική παραγωγή.
Το στοιχείο που ξεχώρισε στην τοποθέτησή του ήταν η έννοια της ανθεκτικότητας. Κάθε κρίση, είπε ουσιαστικά, μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία εξέλιξης. Στον αγροδιατροφικό τομέα, όπου οι πιέσεις είναι συνεχείς, η αντοχή, η προσαρμοστικότητα και η συνεργασία αποτελούν βασικές προϋποθέσεις επιβίωσης.
Όταν ρωτήθηκε γιατί ένας νέος να επιχειρήσει στην Ελλάδα, ο κ. Δημητρίου υπογράμμισε ότι η χώρα έχει σημαντικές δυνατότητες παραγωγής και καινοτομίας και ότι ο τομέας μπορεί να αποτελέσει ισχυρό πυλώνα εξαγωγών. Το βασικό μήνυμά του προς τους νέους ήταν να αναζητήσουν τον τομέα που πραγματικά τους ταιριάζει και να επιμείνουν σε αυτόν με συνέπεια.
Ο Θωμάς Δούζης, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της ERGOΝ FOODS και νικητής στην κατηγορία «Διεθνώς Αναπτυσσόμενος Επιχειρηματίας», έφερε στη συζήτηση μια διαφορετική εικόνα της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Η ERGON ξεκίνησε το 2008 με την ιδέα να συνδέσει μικρούς Έλληνες παραγωγούς με τις αγορές και εξελίχθηκε σε ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα εμπειριών γύρω από την ελληνική γαστρονομία. Από το πρώτο παντοπωλείο και εστιατόριο στη Θεσσαλονίκη μέχρι τα ERGON Houses και τις διεθνείς παρουσίες σε πόλεις όπως το Λονδίνο και προορισμούς της Μέσης Ανατολής, η εταιρεία κατάφερε να δημιουργήσει ένα brand που επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ελληνική κουζίνα στο εξωτερικό. Σήμερα το δίκτυο της ERGON περιλαμβάνει δεκάδες 27 σημεία σε τρεις ηπείρους και περισσότερα από 600 προϊόντα από Έλληνες παραγωγούς. Η παρέμβασή του εστίασε στο γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει έναν μοναδικό συνδυασμό στοιχείων. Γαστρονομική παράδοση, τουρισμό, πολιτισμό και ένα ισχυρό αφήγημα γύρω από τη υγιεινή μεσογειακή διατροφή. Για έναν νέο επιχειρηματία, η χώρα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως μια μικρή αγορά με περιορισμούς αλλά και ως τόπος που μπορεί να παράγει ιδέες με διεθνή απήχηση.
Ξεχωριστή βαρύτητα είχε και η παρέμβαση της EY, και του διευθύνοντος συμβούλου της Γιώργου Παπαδημητρίου, που ουσιαστικά συνέδεσε τις τέσσερις αυτές ιστορίες σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Το βασικό μήνυμα ήταν ότι η επιχειρηματικότητα δεν κρίνεται μόνο από την οικονομική επιτυχία αλλά και από την επίδραση που έχει στην κοινωνία. Από το αν δημιουργεί θέσεις εργασίας, αν προσφέρει ευκαιρίες εξέλιξης στους ανθρώπους και αν συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός πιο υγιούς οικονομικού περιβάλλοντος. Σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητα, με την τεχνολογία να μετασχηματίζει κλάδους και αγορές, ο ρόλος των επιχειρηματιών γίνεται ακόμη πιο κρίσιμος. Δεν είναι μόνο διαχειριστές επιχειρήσεων αλλά και δημιουργοί νέων δυνατοτήτων, άνθρωποι που τολμούν να πάρουν ρίσκα και να χαράξουν δρόμους που δεν υπήρχαν πριν.
Από την πλευρά του ο διευθύνων σύμβουλος της Alpha Bank Βασίλης Ψάλτης επισήμανε ότι καθώς το σημερινό διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από γρήγορες και πολύπλοκες εξελίξεις, οι οποίες καθιστούν δύσκολη την πρόβλεψη του μέλλοντος, η απλή ανάπτυξη των οικονομικών μεγεθών δεν αρκεί πλέον για να χαρακτηρίσει έναν επιτυχημένο επιχειρηματία. Πραγματικά ισχυρός επιχειρηματίας είναι εκείνος που ερμηνεύει σωστά τις εξελίξεις, μετατρέπει τις προκλήσεις σε ευκαιρίες και επενδύει στην καινοτομία και την εξωστρέφεια. Ο κ. Ψάλτης, υπογράμμισε επίσης τη σημασία της στρατηγικής σκέψης, της επιμονής στην υλοποίηση των στόχων και της διατήρησης της μεγάλης εικόνας, επισημαίνοντας ότι ο επιχειρηματίας που τιμάται αποτελεί παράδειγμα ηγεσίας και μέντορα για τη νέα γενιά επιχειρηματιών.
Από την πλευρά του ο πρόεδρος της ανεξάρτητης κριτικής επιτροπής του διαγωνισμού Βασίλειος Κάτσος, πρόεδρος και συνιδρυτής της VNK Capital και Έλληνας «Επιχειρηματία της Χρονιάς» 2008 στάθηκε σε μια διαφορετική διάσταση της επιχειρηματικότητας. Όπως σημείωσε, οι επιχειρήσεις μέσα από τα δικά τους οικοσυστήματα μπορούν να δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και να διαμορφώνουν σύγχρονα παραγωγικά πρότυπα. Με αυτόν τον τρόπο συμβάλλουν ενεργά στη διαμόρφωση ενός νέου αναπτυξιακού μοντέλου για τη χώρα. Υπογράμμισε μάλιστα, ότι η επιχειρηματικότητα μπορεί να προχωρά δυναμικά χωρίς να περιμένει τα πάντα από το κράτος, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες που κινητοποιούν την οικονομία.
Τελικά, αν επιχειρούσε κανείς να συμπυκνώσει σε λίγες φράσεις όσα ειπώθηκαν από τους 4 επιχειρηματίες προς τους νέους θα συνόψισε στα εξής. Να διαλέξουν έναν τομέα που καταλαβαίνουν και αγαπούν, να μη φοβηθούν το ρίσκο αλλά να το μετρούν, να χτίζουν αντοχές γιατί οι κρίσεις είναι μέρος της διαδρομής και να βλέπουν την Ελλάδα όχι μόνο ως χώρα προκλήσεων αλλά και ως χώρα συγκριτικών πλεονεκτημάτων. Αυτό ίσως ήταν και το πιο ουσιαστικό συμπέρασμα, ότι η ελληνική επιχειρηματικότητα, όταν συνδυάζει όραμα, ρίζες, εξωστρέφεια και αίσθηση ευθύνης, μπορεί ακόμη να εμπνέει. Και κυρίως, μπορεί να δημιουργεί προοπτικές για την επόμενη γενιά επιχειρηματιών.
