Το νερό, ο πιο θεμελιώδης φυσικός πόρος, έχει πάψει προ πολλού να θεωρείται δεδομένος. Η Ελλάδα -και ειδικά η Αττική- βρίσκονται αντιμέτωπες με μια νέα πραγματικότητα: μειωμένα αποθέματα, αυξανόμενη κατανάλωση, κλιματική πίεση και υποδομές των οποίων τα όρια δοκιμάζονται διαρκώς. Παρά τις φετινές βροχοπτώσεις και χιονοπτώσεις, η λειψυδρία εξακολουθεί να αποτελεί μια συνθήκη που επηρεάζει την καθημερινότητα, την οικονομία και τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας.
Στο πλαίσιο του 2ο Greek Water Summit και στο Panel IΙΙ του συνεδρίου τέθηκε το θέμα: «Βιομηχανία, γεωργία, ενέργεια και νερό – Κόστος, επάρκεια και ανταγωνιστικότητα» Συντονίστρια ήταν η κα Κυρέλα Πέτρου, Δημοσιογράφος, Finanacial & Business Editor, ethosMEDIA ενώ ομιλητές ήταν οι εξής: Γιώργης Χ. Μαρινάκης, Δήμαρχος Ρεθύμνου και Πρόεδρος ΕΔΕΥΑ, Σίμος Μαλαμής, Καθηγητής στον Τομέα Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος στη Σχολή Πολιτικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σοφία Γιαλαμά, Υπ. Διδάκτωρ, ΠΑ.Δ.Α., Πρέσβειρα του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα, Ειδικός σε θέματα ESG & Κλιματικής Αλλαγής, Γιώργος Κωσταρέλης, Διευθυντής Βιωσιμότητας, ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΣ, Χρήστος Χρήστου, Chief Executive Officer Meccanica Facilities, Μέλος Meccanica.
ANAΛΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΥΤΟΥΣΙΕΣ ΟΙ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΘΑ ΜΕΤΑΔΟΘΟΥΝ ΣΕ ΒΙΝΤΕΟ ΠΟΥ ΘΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕΙ
O κ. Μαρινάκης ερωτηθείς για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης στην Ελλάδα, δήλωσε: Ολα όσα λέμε για την κυκλική οικονομία και την επαναχρησιμοποίηση του νερού, ενέχουν ένα κοινό πρόβλημα: Tο ιδιαίτερα υψηλό ενεργειακό κόστος. Δεν μπορούν ναγίνουν τίποτα από όλα αυτά με αυτό το κόστος ενέργειας. Και όταν μάλιστα δεν δώσαμε στις ΔΕΥΑ ποτέ τη δυνατότητα να είναι αυτοπαραγωγοί της απαιτούμενης ενέργειας που καταναλώνουν, απλώς την αγοράζουμε και μάλιστα σε πολύ ακριβότερα τιμολόγια, ακόμα και από τους οικειακούς καταναλωτές,
Οι ΔΕΥΑ, επί δυόμισι χρόνια ασχολήθηκαν με το αντικρούουν ατελέσφορες νομοθετικές πρωτοβουλίες που δεν είχαν καμία σχέση με τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών, ούτε με την ενδυνάμωση των επιχειρήσεων.
Τα προβλήματα των ΔΕΥΑ εντάθηκαν -πέραν μετά από τη μεγάλη ενεργειακή επιβάρυνση – καθώς εμείς δεν είχαμε το δικαίωμα των ιδιωτικών παρόχων να κάνουμε ρήτρα αναπροσαρμογής και να μετακυλήσουμε αυτή τη διαφορά κόστους στην τελική τιμή του καταναλωτή και μάλιστα σε μια περίοδο που είχαμε αλεπάλληλες κρίσεις: Εξερχόμενοι από την κοινωνική κρίση των μνημονίων μπήκαμε στην υγειονομική κρίση, μετά στην ενεργειακή και ούτω καθ’εξής.
Για εμάς είναι σημαντικό να ασχοληθούμε με τα σοβαρά προβλήματα, με τη λειψυδρία, η πρόκληση να αντιμετωπίσουμε μια κλιματική κρίση. Για όσα σχεδιάζουν τα υπουργεία πρέπει να συντονιστούμε και να καταστρώσουμε ένα κοινό επιχειρησιακό σχέδιο και να εστιάσουμε σε πραγματικές λύσεις.
Δεν αποκλείουμε ακόμα και την κατάργηση επιχειρήσεων, αν πρέπει, κάποια επιχείρηση να καταργηθεί. Αν κάτι δεν είναι βιώσιμο, δεν πρέπει να υπάρχει. Αλλά δεν μπορεί στο όνομα του ότι εδώ υπάρχει ένα πρόβλημα να ακυρώνουμε την προσπάθεια που έχει γίνει. Το γεγονός ότι η Ελλάδα αυτή τη στιγμή έχει οι γαλάζιες σημαίες και είμαστε από τις υψηλότερες σε θέση στην Ευρώπη, έχει το αποτύπωμα των ΔΕΥΑ
Ο κ. Μαρινάκης αναφέρθηκε και στο πρόβλημα της υποστελέχωσης. “Δίνουμε τη δυνατότητα να έρθει ένας νέος επιστήμονας στη ΔΕΥΑ Ρεθύμνης με 950 ευρώ. Έναν επιστήμονα που έχει βγάλει ένα Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Να ζήσει πώς, σε μία μάλιστα τουριστική περιοχή με τέτοιο κόστος; Πρέπει να δούμε τα πράγματα με ρεαλισμό”.
Στην ερώτηση για το εάν προχωρά η διαδικασία δημιουργίας βιώσιμων δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης ο ίδιος απάντησε αρνητικά και εκτίμησε ότι στο τέλος δεν θα προχωρήσει. Και δήλωσε χαρακτηριστικά: “Λοιπόν, δεν είναι το πρόβλημα η συγχωνεύση, Είναι αυτό που σας είπα και νωρίτερα, να υπάρχει εκείνη η μέριμνα για το ενεργειακό κόστος, τη σωστή τους στελέση, να βρούμε επιστήμονες για να δώσουμε την ιστορία της απερχόμενης πλέον γενιάς σε μια νέα γενιά επιστημόνων γιατί πλέον οι απαιτήσεις είναι έντονα τεχνοκρατικές. Δεν μπορούμε να πάμε πουθενά, δεν μπορούμε να πάμε στο αύριο χωρίς να έχουμε μαζί μας την επιστήμη”.
Από τη μεριά του ο κ. Μαλαμής στο ερώτημα πώς θα μπορούσαν οι βιομηχανίες να προχωρήσουν σε δράση εξοικονόμησης και ανακύκλωση του νερού απάντησε:
Είναι δύο τα ζητήματα. Το ένα θέμα είναι την κατανάλωση του νερού, το ποσοτικό. Και το άλλο έχει να κάνει με την ανακύκλωση του.
Κατά τη γνώμη μου, αυτό θέλει μια πλήρη ακτινογραφία. Το πρώτο βήμα είναι μια ακτινογραφία του τι γίνεται μέσα στη βιομηχανία. Μια αποτύπωση, ψηφιακή αποτύπωση. Έχουμε πλέον τις δυνατότητες, τα εργαλεία τύπου ψηφιακού βιβλίου που μπορεί να αποτυπώσει τα φυσικά συστήματα σε digital solutions. Οπότε η βιομηχανία μπορεί να επικεντρωθεί στα λεγόμενα hotspots των διεργασιών της. Δηλαδή αυτά που κατανάλωνουν και σε επίπεδο ενέργειας και σε επίπεδο υλικών και σε επίπεδο νερού τις μεγαλύτερες ποσότητες.
Ωστόσο αυτό δεν αρκεί από μόνο του, το να δεις πόσο καταναλώνεις. Πρέπει να δεις και την ποιότητα… Αυτό που χρειαζόμαστε είναι νερό κατάλληλο για τη χρήση. Δηλαδή δεν έχει νόημα να έχουμε νερό αφαλάτωσης για τη γεωργία, για παράδειγμα. Όταν ξέρεις τι παράγεις, πού το παράγεις και τι έχει αυτό μέσα, μπορείς να επιλέξεις μετά και τεχνολογίες. Όπως είπαν και τα προηγούμενα πάνελ, τεχνολογίες για την επεξεργασία και την ανάκτηση των υγρών απόβλήτων υπάρχουν. Οπότε ανάλογα και το με το που θέλω να φτάσω μετά στο θέμα της ποιότητας του νερού, για να το χρησιμοποιήσω μέσα στη βιομηχανία ή για άρδευση, ή για δευτερεύουσες χρήσεις, μπορώ να τα συνδυάσω αυτά και να φτάσω στο να αποτυπώσω το τι θα κάνω σαν βήμα.
Εμείς δουλεύουμε με βιομηχανίες, έχουμε υλοποιήσει και υλοποιούμε ερευνητικά προγράμματα σε συνεργασία με βιομηχανίες. Δύο παραδείγματα: Το ένα είναι με τη XAΛΚΟΡ, στα πλαίσια ενός ερευνητικού έργου που συντονίζουμε, στο οποίο ουσιαστικά έχει φτιαχτεί ένα ψηφιακό δίδυμο για την αποτύπωση ακριβώς του mapping του νερού, της χρήσης του νερού και των υγρών αποβλήτων και μετά υλοποιούμε κάποια φυσικά συστήματα για την επεξεργασία τόσο του βρόχινου νερού όσο και των υγρών αποβλήτων της βιομηχανίας για να μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν σε δευτερεύουσες χρήσεις μέσα στη βιομηχανία.
Και παλιότερα έχουμε υλοποιήσει προγράμματα και με την Αθηναϊκή Ζυθοποιία και με τη FrieslandCampina ΝΟΥΝΟΥ για την αναβάθμιση των υγρών των αποβλήτων.
Στο ερώτημα “σε περιόδους μεγάλης έλλειψης νερού με ποια κριτήρια πρέπει να γίνεται η κατανομή του νερού ανάμεσα στις ανάγκες των πολιτών, στην αγροτική παραγωγή, στη βιομηχανική λειτουργία κ.α. είπε χαρακτηριστικά, μεταξύ άλλων:
Νομίζω πως για να μπορεί να γίνει αυτό απαιτούνται δύο βήματα Το ένα είναι να υπάρχει συνεννόηση, συνεννόηση όλων των παικτών και σε θεσμικό επίπεδο και των καταναλώτων και των γεωργών και της βιομηχανίας, τουρισμού. Αυτό απαιτεί και συνεννόηση αλλά και μια λιγότερο αποσπασματική και πιο οριστική διαχείριση του νερού.
Η κα Γιαλαμά στην παρέμβασή της σχετικά με τις βασικές ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για τη χρηση του νερού ανέφερε:
Aν δούμε το νερό από ευρωπαϊκή σκοπιά, είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα όπου η ευρωπαϊκή πολιτική για το νερό είχε εξελιχθεί από ένα ζήτημα περιβαλλοντικής προστασίας σε ένα ζήτημα ασφάλειας και ανθεκτικότητας για την ευρωπαϊκή οικονομία. Βλέπουμε το οριζόντιο πλαίσιο από το 2.000, όπου εισήγαγε το θέμα της διαχείρισης σε επίπεδο λεκάνης απορροής για την χημική και οικολογική σύσταση των υδάτων.
Βλέπουμε τις επιμέρους οδηγίες που έχουν εξελιχθεί κάτω από αυτό το οριζόντιο πλαίσιο για τα υπόγεια ύδατα, για τα αστικά λύματα τις εκροές των υγρών αποβλήτων από την βιομηχανία το 2010 με την αντίστοιχη οδηγία, και φτάνουμε στο 2020 όπου επιτέλους συζητάμε και σε επίπεδο Οδηγίας για το πόσιμο νερό με την σχετική Οδηγία και την επαναχρησιμοποίηση και γενικότερα την κυκλική χρήση του νερού όπου συμφωνώ ότι αυτό είναι το μεγάλο ζήτημα και στην βιομηχανία και ανά μονάδα παραγωγής. Πέρυσι τον Ιούνιο ανακοινώθηκε και η γενικότερη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανθεκτικότητα των υδάτων. Οπότε βλέπουμε ότι μετατοπίζεται πλέον η ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το απλό water management, τη διαχείριση του νερού σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ανα κράτος-μέλος σε water resilience και από το utility cost που βλέπαμε στις επιχειρήσεις, να το αντιμετωπίζουν από ένα απλό κόστος πλέον ως έναν στρατηγικό κίνδυνο.
Αυτή η στρατηγική, το EU Water Resilience Strategy θέτει κάποιες δράσεις, 50 δράσεις που μπορούν και οι απλοί πολίτες να δουν μέσα από το action tracker της Κομισιόν και υπάρχουν και επιχειρηματικές ευκαιρίες εκεί και για R&D. Εστιάζουν λοιπόν αυτές οι δράσεις στην προστασία και στην αποκατάσταση των υδατικών οικοσυστημάτων, στην επαναχρησιμοποίηση και στην ανθεκτικότητα. Και βλέπουμε ότι είναι πολύ σημαντικό όλο αυτό για τις επιχειρήσεις διότι περνάμε σε ένα water governance, βλέπουμε λοιπόν το νερό πλέον να περνάει σε επίπεδο εταιρικής διακυβέρνησης. Βλέπουμε να ενσωματώνεται πλέον στην στρατηγική, στη διαχείριση κινδύνων, βλέπουμε να επενδύουν και στο efficiency, στην αποδοτικότητα με πιο κλειστά κυκλώματα, με επαναχρησιμοποίηση όπου γίνεται, βλέπουμε σημαντικές συνεργασίες, το Alliance για κοινές προκλήσεις στη διαχείριση των υπόγειων υδάτων στα όμβρια και κάτι πολύ σημαντικό που βλέπουμε τα τελευταία τρία χρόνια, όχι παραπάνω, είναι ότι έχουμε περισσότερα δεδομένα στις εκθέσεις βιωσιμότας, τα ESRS που βλέπουμε στις εκθέσεις των πιο ώριμων μεγάλων επιχειρήσεων πλέον, όχι απλά τι καταναλώνουν σε νερό, αλλά περισσότερους δείκτες.
Ο κ. Κωσταρέλης σχετικά με τους στόχους και τα επιτεύγματα της ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΣ δήλωσε μεταξύ άλλων
Η σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων αποτελεί για την ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΣ μια προτεραιότητα γιατί είναι αυτό το οποίο θα αντιμετωπίσει τη βιωσιμότητα και σε επίπεδο παραγωγής όσο και σε επίπεδο ανθεκτικότητας στην τοπική λεκάνη απορροής.
Η επιλογή που κάναμε ήταν να αρχίσουμε το πρότυπο Alliance for Water Stewardship. Πρόκειται για ένα πολύ αυστηρό πρότυπο στο οποίο έχουμε πιστοποιηθεί. Ξεκινήσαμε να δουλεύουμε το 2019 με σκοπό την κατά το δυνατόν ελαχιστοποίηση της χρήσης του νερού, την καλύτερη απόδοση, την ορθή και υπεύθυνη διαχείριση. Αυτό που τότε δεν καταλαβαίναμε πολύ καλά όταν ξεκινάγαμε αλλά φάνηκε ότι είναι σημαντικό, μια προσπάθεια να δημιουργήσεις συμμαχίες με φορείς, με επιχειρήσεις, με δημόσιους φορείς που βρίσκονται στην λεκάνη απορροής για θέματα που πρέπει να τα αντιμετωπίσεις συνολικά.
Σε αυτό το πλαίσιο, εμείς έχουμε κάνει κάποιες δράσεις, βελιτιστοποίηση εργασιών, που, επαναχρησιμοποίηση του νερού όπου μπορούμε. Αλλά έχουμε δουλέψει και πάρα πολύ στο κομμάτι του διαλόγου με όλους αυτούς τους φορείς. Νομίζω ότι αποκορύφωμα ήταν μια συζήτηση που κάναμε πέρυσι σε εγκαταστάσεις μας στον Ασπρόπυργο, μια ημερίδα, όπου βρέθηκαν επρόσωποι του Υπουργείου, της ΕΕΤΑΑ, των επιχειρήσεων, των τοπικών δήμων, προκειμένου να ξεκινήσουμε αυτό το διάλογο και να καταφέρουμε κάποια στιγμή να συνεννοηθούμε.
Ο κ. Χρήστου ερωτήθηκε εάν το νερό είναι ένας παραγωγικός συντελεστής ή ένας περιβαλοντικός όρος και και πού μπαίνει το όριο μεταξύ της περιβαλλοντικής προστασίας και της ανταγωνιστικότητας. Ο ίδιος απάντησε ως εξής:
Στην πραγματικότητα το νερό είναι και τα δύο. Το νερό στη συγχρονη οικονομία αντιμετωπίζεται όπως και η ενέργεια ή ι πρώτες ύλες. Από εκεί και πέρα όμως δεν πρέπει να ξεχάσουμε ποτέ ότι είναι ένα προϊόν το οποίο υπάρχει στη φύση, έχει οικολογικά όρια. Και έχει παρέλθει εδώ και πάρα πολλά χρόνια η εποχή της αφθονίας.
Σχετικά με τα όρια, το όριο νομίζω μπαίνει, το συναντάμε πολλές φορές στις επιχειρήσεις και στην ιδιωτικό τομέα. Εφαρμόζονται περιβαλλοντικές πολιτικές που οδηγούν τις επιχειρήσεις στο να τις αντιμετωπισουν ως τροχοπέδη, καθώς μπορεί να σταματούν μια παραγωγιή διαδικασία ή να επιβραδύνουν κάποιες εργασίες, κάτι που επηρεάζει το κέρδος τους. Το κλειδί εδώ είναι να δημιουργήσουμε τα περιβαλλοντικά κίνητρα έτσι ώστε να επενδύουν οι επιχειρήσεις στην πράσινη ανάπτυξη. Υπάρχουν όλα αυτά τα χρηματοδοτικά εργαλεία που βοηθάνε, το R&D για τις πράσινες τεχνολογίες, δεν θα πρέπει να φτάνουμε ποτέ στο σημείο οι πολιτικές αυτές να γίνουν αντικίνητρο για τις ίδιες τις επενδύσεις τους. Κυρίως όμως οι επιχειρήσεις οφείλουν να φτιάξουν ένα μακροπρόθεσμο πλάνο, να μην κοιτάνε μόνο το άμεσο όφελος αλλά να φτιάξουν ένα μακροπρόθεσμο πλάνο και να επενδύσουν δυναμικά πάνω σε αυτό.
Photo Credits
©Ελένη Παπαδάκη/PHOTOPRESS Θ&Α Αναγνωστόπουλοι
