Ομιλία – παρουσίαση έρευνας της διαΝΕΟσις πραγματγοποίησε στο πλαίσιο του 2ου Greek Water Summit ο κ. Κωνσταντίνος Αραβώσης, Καθηγητής και Κάτοχος της έδρας UNESCO για την Πράσινη Καινοτομία και την Κυκλική Καινοτομία, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο – Αντιπρόεδρος ΡΑΑΕΥ & Προεδρεύων του Κλάδου Αποβλήτων. Η έρευνα είχε θεματική: «Διαχείριση υγρών αποβλήτων στην Ελλάδα: Υφιστάμενη Κατάσταση, προβλήματα και προτάσεις πολιτικής».
Ο κ. Αραβώσης ενημέρωε ότι για την έρευνα απασχολήθηκε μια πολυπληθής ομάδα έργου, μηχανικοί και οικονομολόγοι από διαφορετικές ειδικότητες, “έτσι ώστε να διαμορφώσουμε άποψη για τα διαφορετικά επιστημονικά αντικείμενα με τα οποία ασχοληθήκαμε”
Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαχείριση των υδάτων αποτελεί ένα κρίσιμο ζήτημα που επηρεάζει την ποιότητα τωνυδάτων αλλά και την υγεία, βιωσιμότητα και την επάρκεια πόρων μέσω της κυκλικής οικονομίας.
“Έχουν διαμορφωθεί νέες συνθήκες τα τελευταία χρόνια λόγω της κλιματικής κρίσης, παρατηρούνται φαινόμενα λειψυδρίας, κάτι που αποτελεί έναν άλλο έναν λόγος για να μεταβούμε από το γραμμικό στο κυκλικό μοντέλο χρήσης. Είναι σημαντικό να αξιολογηθούν τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά που πρέπει να λάβουμε υπόψη” είπε.
Και πρόσθεσε: Η διαχειριση των υγρών αποβλήτων αποτελεί ένα σημαντικό κεφάλαιο. Έχουμε στη διάθεσή μας δείκτες παρακολούθησης που θα πρέπει να παρακολουθούνται προκειμένου να βελτιώσουμε την αποτελεσματικότητα του συστήματος διαχείρισης υγρών αποβλήτων. Με τους δείκτες αυτούς μπορεί κάποιος να αξιολογήσει τη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις και την ποιότητα των υποδομών, ενώ σημαντική η βελτίωση της διαφάνειας και της λογοδοσίας”.
Στην παρουσίασή του ο κ. Αραβώσης ενημέρωσε ότι τουλάχιστον το 11% του ευρωπαϊκού πληθυσμού και το 17% του ευρωπαϊκού εδάφους αντιμετωπίζουν έλλειψη νερού.
Ως λύση εισηγήθηκε την επαναχρησιμοποίηση του νερού. “Μπορεί να το χρησιμοποιήσει κάποιος και στην γεωργία και σε βιομηχανικές χρήσεις και πρέπει να αποτελεί πρώτη και ύψιστη προτεραιότητα για την αντιμετώπιση του προβλήματος διαχείρισης του νερού”.
Στη συνέχεια ο καθηγητής αναφέρθηκε στις κύριες ευρωπαϊκές οδηγίες για τα ύδατα, το Water Framework Directive που αποτελέι το πλαίσιο διαχείρισης του ύδατος το οποίο θέτει το συνολικό πλαίσιο για τη διαχείριση των υδάτων. Εστιάζει δε, στη διαχείριση του πόσιμου ύδατος και στην ποιότητα των υδάτων.
Ο κ. Αραβώσης σημείωσε ότι το ελληνικό θεσμικό πλάισιο ειναι πλήρως εναρμονισμένο με το ευρωπαικό. Αναφέρθηκε στην ΚΥΑ 2013 που αυστηροποιεί τις προϋποθέσεις επαναχρησιμοποίησης των υδάτων και θέτει τις τεχνικές απαιτήσεις και τις διαδικασίες αδειοδότησης και ελέγχου. Τόνισε ωστόσο ότι υπάρχουν ελλείψεις στο νομοθετικό πλαίσιο που πρέπει να συμπληρωθούν.
Στην ελληνική πραγματικότητα, κατα τον ίδιο υπάρχει ένα σύνολο ιδαιτεροτήτων (μικροί οικισμοί, υψηλή αστικοποίηση αλλά και διαχειριστικές ιδιαιτερότητες) που καθορίζουν τη διαχείριση των χημικών αποβλήτων.
“Στη χώρα μας παρατηρείται υψηλή συνδεσιμότητα συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές, αλλά υπάρχει χαμηλή λειτουργική απόδοση. Οι λόγοι είναι πολλοί, όπως ο κατακερματισμός των φορέων, η εξάρτηση από δημόσια χρηματοδότηση και άλλες πιέσεις όπως η υψηλή κατανάλωση από τη Γεωργία. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 86% του ύδατος αφορά στη γεωργία. Επίσης στην Ελλάδα έχουμε πολύ χαμηλή αξιοποίηση της ιλύος”.
Περιγράφοντας την υφιστάμενη κατάσταση σημείωσε ότι “έχουμε κάνει πρόοδο από τη δεκατία του ’90. Το 95% του πληθυσμού είναι συνδεδεμένο με εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων. Βρισκόμαστ επίσης σε καλή θέση ως προς την κάλυψη των υποδομών. Όμως ένα ποσοστό οικισμών, ήτοι το 47%, εξακολουθεί να μη συμμορφωνεται πλήρως ενώ πολλές εγκαταστάσεις υπολειτουργούν. Παρατηρούνται επίσης προβλήματα στη συντήρηση και τη λειτουργία των υποδομών”.
Η έρευνα κατέγραψε τις προκλήσεις που μεταξύ άλλων αφορούν τους μικρούς οικισμούς. “Ενώ τα μεγάλα αστικά κέντρα έχουν συμμορφωθεί πλήρως, υπάρχει το πρόβλημα οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων. Με τον τουρισμό, ο πραγματικός πληθυσμός των οικισμών αυτών μπορεί να φτάσει σε τριπλάσιο ή τετραπλάσιο νούμερο. Εδώ υπάρχει το πρόβλημα των υποδομών, κατασκευάζουμε υποδομές με βάση τις ανάγκες των 2.000 κατοίκων, όμως το καλοκαίρι π.χ. οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες”.
Αναφέρθηκε ακόμα στο πρόβλημα της χρηματοδότησης καθώς δεν υπάρχουν κατά τονν ίδιο προγράμματα για τους μικρούς οικισμούς.
Οι προτάσεις υλοποίησης πολιτικών αφορούν 4 πυλώνες:
1ος πυλώνας – Τεχνική και ψηφιακή αναβάθμιση υποδομών
Αφορά ιδιωτικές συνδέσεις, τηλεμετρία και ψηφιοποίηση- οι μεγάλες εταιρείες κατευθύνονται προς τις λύσεις αυτές. -Παράλληλα περικλείει compact συστήματα βιολογικών καθαρισμών oι οποίοι είναι εύκολο και ελάχιστα κοστοβόρο προκειμένου να τοποθετηθούν σε μικρούς οικισμούς”. Επιπλέον αναγκαίος είναι ο ενεργειακός εκσυγχρονισμός.
2ος πυλώνας – Θεσμική και διαχειριστική αναδιοργάνωση που αφορά:
-συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα
-ισχυροποίηση των ΔΕΥΑ μέσω ενοποιήσεων
-ελεγκτικοί μηχανισμοί και κατάρτιση. Υπάρχουν αξιοποιήσιμα κοινοτικά κονδύλια για την κατάρτιση ειδικών στη διαχειριση του ύδατος. Είμαστε σε συνεργασία με τις ΔΕΥΑ προκειμένου να προσδιορίσουμε τους τομείς που έχουν ανάγκη από κατάρτιση. Όσον αφορά τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, σε αυτό τον τομέα πάσχουμε λογω της υποστελέχωσης των αρμόδιων υπηρεσιών.
3ος πυλώνας – Μετάβαση από την γραμμική στην κυκλική οικονομία
4ος πυλώνας – Παρακολούθηση και αξιολίογηση του συστήματος υποδομών και απόδοσης των συστημάτων διαχείρισης.
Ο κ. Αραβώσης ολοκλήρωσε την ομιλία του παρουσιάζοντας σχετικά διεθνή παραδείγματα, όπως τη Ναμίμπια όπου έχει τοποθετηθεί ένα πρωτοπόρο σύστημα άμεσης ανάκτησης πόσιμου νερού για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Αυτό, όπως είπε, είναι μια πολύ καλή λύση για τα άνυδρα ελληνικά νησιά.
