Tο 11ο Επιχειρηματικό Φόρουμ Ελλάδας–Σουηδίας φέρνει στο ίδιο τραπέζι πολιτική, κεφάλαια, άμυνα, ενέργεια, τεχνολογία και βιομηχανία, για μια συζήτηση που αφορά πολύ περισσότερο από τις ελληνοσουηδικές σχέσεις.
Η Ευρώπη του 2026 δεν είναι η Ευρώπη που γνωρίζαμε πριν από λίγα χρόνια. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα, η αλλαγή των παγκόσμιων εμπορικών ροών, η ενεργειακή ασφάλεια, η επιστροφή της άμυνας στο κέντρο της στρατηγικής ατζέντας και η εκρηκτική εξέλιξη της Tεχνητής Nοημοσύνης δημιουργούν ένα νέο οικονομικό και επιχειρηματικό περιβάλλον.
Στο 11ο Επιχειρηματικό Φόρουμ Ελλάδας–Σουηδίας συημμετείχαν οι κ.κ. Γιάννης Στουρνάρας, διοικητής της ΤτΕ και Stefan Ingves, πρωην διοικητής της Σουηδικής Κεντρικής Τράπεζας, Chairman Toronto Centre.
Στην ερώτηση για τα αυξημένα επιτόκια και εάν η παρούσα κατάσταση δημιουργεί εν γένει ένα περιβάλλον υψηλών επιτοκίων ο κ. Στουρνάρας ανέφερε: Έχουμε βρεθεί αντιμέτωποι με μια σειρά από σοκ προσφοράς μετά την πανδημία, ήταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι δασμοί, η κρίση στη Μέση Ανατολή που δημιούργησαν στασιμόπληθωριστικές τάσεις. Οι τιμές είναι υψηλές, ωστόσο δεν παρατηρείται στασιμότητα – προβλέπεται παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη γύρω στο 3% για το 2026. Και ενώ στην παρούσα φάση η ακρίβεια είναι αισθητή, μακρoπρόθεσμα, κατά τον κ. Στουρνάρα οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες πληθωρισμού παραμένουν σταθερές κοντά στο 2%. Η απάντηση στο αν έχουμε δομικά υψηλότερο πληθωρισμό είναι όχι. Όλα εξαρτώνται από την αξιοπιστία της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής για την επαναφορά του πληθωρισμού στο 2%.
Από τη μεριά του ο κ. Ingves δήλωσε: “Δεν πρόκειται να επιστρέψουμε σε αρνητικά επιτόκια. Τα επίπεδα του δημοσίου χρέους παγκοσμίως είναι υψηλότερα από ποτέ, ασκώντας διαρκή πίεση στα επιτόκια. Όταν τρέχεις δημοσιονομικό έλλειμμα 6% του ΑΕΠ όπως οι ΗΠΑ, αυτό έχει επιπτώσεις. Είναι εφικτό να πέσει ο πληθωρισμός στο 2%, αλλά το κλειδί είναι να διατηρήσουμε το ‘δικό μας σπίτι σε τάξη’ , ανεξάρτητα από το τι κάνουν οι άλλοι”.
Στην ερώτηση για το εάν είναι εφικτό η Ευρώπη να αποκτήσει στρατηγική αυτονομία σε συγκεκριμένους τομείς, όπως η ενέργεια, προστατεύοντας παράλληλα το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο και τη σταθερότητα, οι απόψεις των δύο ομιλητών ήταν συγκλίνουσες.
Ο κ. Στουρνάρας είπε χαρακτηριστικά: “στρατηγική αυτονομία σημαίνει ‘περισσότερη Ευρώπη’. Απαιτείται η ολοκλήρωση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, της Τραπεζικής Ένωσης και η εφαρμογή των εκθέσεων Draghi και Letta. Η Ευρώπη αποταμιεύει περισσότερα από όσα επενδύει, αλλά οι αποταμιεύσεις ρέουν προς τις ΗΠΑ επειδή δεν υπάρχουν ευρωπαϊκά ασφαλή στοιχεία ενεργητικού (safe assets) και οι αποδόσεις εκεί είναι υψηλότερες. Πρέπει να καταργήσουμε τα εσωτερικά εμπόδια, να μειώσουμε τη γραφειοκρατία στις τράπεζες και να προχωρήσουμε σε κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό για ευρωπαϊκά κοινά δημόσια αγαθά. Ο κ. Ingves πρόσθεσε: “Το βασικό εμπόδιο είναι τα εθνικά συμφέροντα και τα εθνικά ολιγοπώλια. Για παράδειγμα, οι σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες έχουν ξεχωριστά χρηματιστήρια, δημιουργήσουμε τις υποδομές για τη διασυνοριακή μεταφορά κεφαλαίων και να επιτρέψουμε τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις. Οφείλουμε να υιοθετήσουμε μια ενιαία ευρωπαϊκή στάση στον κόσμο.
Απευθύνοντας ένα μικρό μήνυμα για την Τραπεζική Ένωση και την Ένωση Κεφαλαιαγορών ο κ. Στουρνάρας δήλωσε: To παράδειγμα της ΕΚΤ και του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM) έδειξε ότι η μεταφορά αρμοδιοτήτων από τις εθνικές πρωτεύουσες στο κέντρο ενίσχυσε τις τράπεζες. Αν κάνουμε το ίδιο στις κεφαλαιαγορές (π.χ. αναβάθμιση της ESMA), θα πετύχουμε μεγαλύτερη κλίμακα, ανταγωνισμό, καλύτερες αποδόσεις για τους αποταμιευτές και φθηνότερο δανεισμό για τις επιχειρήσεις. Οι τράπεζες του Ευρωπαϊκού Νότου είναι πλέον εξίσου ισχυρές με του Βορρά, οπότε δεν υπάρχει κανένας λόγος καθυστέρησης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εγγύησης Καταθέσεων (EDIS).
Σε ερώτηση σχετικά με τον τομέα των crypto-currencies ο κ. Ingves σημείωσε: Είναι σαν τα κουπόνια προσφορών ή τους πίνακες ζωγραφικής. Δεν υπάρχει τίποτα ουσιαστικό από πίσω. Γι’ αυτό οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να δημιουργήσουν ψηφιακό χρήμα κεντρικής τράπεζας (CBDC / ψηφιακό ευρώ) που θα είναι ασφαλές και αξιόπιστο για τους πολίτες.
Αναφερόμενοι στην ΑΙ και στο κατα πόσο αποτελεί κινητήριο δύναμη παραγωγικότητας οι δύο ομιλητές σχολίασαν:
Γιάννης Στουρνάρας: Η ΑΙ αυξάνει την παραγωγικότητα, αλλά υπάρχουν cyber-κίνδυνοι και σοβαρά ερωτήματα στην αγορά εργασίας. Αν η ΑΙ λειτουργήσει ως συμπλήρωμα της ανθρώπινης εργασίας, τα οφέλη θα διαχυθούν θετικά. Αν υποκαταστήσει την εργασία, θα υπάρξει δημοσιονομικό πρόβλημα, καθώς τα ρομπότ δεν πληρώνουν ασφαλιστικές εισφορές. Στις ΗΠΑ, η ανάπτυξη του ΑΕΠ (6,5% ονομαστική) υπερβαίνει την απόδοση των ομολόγων (5,1%) λόγω των επενδύσεων σε AI, κρατώντας το χρέος βιώσιμο, αλλά μένει να φανεί αν οι επενδύσεις αυτές θα αποδειχθούν εμπορικά βιώσιμες.
Stefan Ingves: Πριν από 200 χρόνια, το 85-90% των Σουηδών εργαζόταν στη γη· σήμερα το ποσοστό ανέρχεται στο 1%. Διαχειριστήκαμε αυτή τη μετάβαση. Το ίδιο θα συμβεί στη βιομηχανία λόγω της αυτοματοποίησης. Η πρόκληση είναι η διαχείριση της μετάβασης με ανθρώπινο τρόπο, μέσω επανεκπαίδευσης. Όποιος προσπαθήσει να ‘παγώσει’ το σύστημα, θα βγει χαμένος.
