Σε παραγωγική λειτουργία τέθηκε από σήμερα, το νέο εργαλείο προστασίας της κύριας κατοικίας στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η ρύθμιση προβλέπεται στο άρθρο 14 του ν. 5313/2026, που όριζε ρητά την 21η Σεπτεμβρίου ως ημερομηνία έναρξης.
Η λογική είναι ανταλλακτική.
- Ο οφειλέτης δηλώνει στην πλατφόρμα ότι θέλει να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του.
- Η πλατφόρμα τη διαχωρίζει αυτόματα από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία και ο αλγόριθμος υπολογίζει «κούρεμα» και δόσεις με βάση μόνο την αξία της κατοικίας.
Στον υπολογισμό μετρούν και τα εισοδήματα του οφειλέτη, όχι το σύνολο της περιουσίας του. Ως αντιστάθμισμα, ο οφειλέτης συναινεί στην εκούσια ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών του στοιχείων μέσω απλοποιημένης διαδικασίας πλειστηριασμού.
Υποχρέωση για τους πιστωτές
Το σημείο με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τράπεζες και servicers είναι ότι για τους ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες οι πιστωτές υποχρεούνται να υποβάλουν τη συγκεκριμένη εναλλακτική πρόταση, δηλαδή διάσωση της κύριας κατοικίας με ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων.
Ο οφειλέτης μπορεί να την απορρίψει, οπότε λαμβάνει την πρόταση του εξωδικαστικού όπως ισχύει σήμερα, χωρίς εκποίηση.
Η επιλογή δεν είναι μονομερής.
- Ο οφειλέτης δεν αποφασίζει μόνος του ποια ακίνητα θα πουληθούν.
- Oι πιστωτές μπορούν να υποβάλουν αντιπρόταση που προβλέπει εκποίηση των λοιπών ακινήτων στην έκταση που απαιτείται για την ικανοποίηση των απαιτήσεων.
Με την υπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης απαγορεύεται κάθε πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης, πλειστηριασμού ή λήψης ασφαλιστικών μέτρων στην κύρια κατοικία, υπό τον όρο τήρησης της ρύθμισης.
Η απαγόρευση αφορά τους πιστωτές που ρυθμίζονται μέσω εξωδικαστικού: τράπεζες, servicers, Δημόσιο, ασφαλιστικούς φορείς. Παράλληλα, η σύμβαση αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου. Αυτό λειτουργεί και υπέρ των πιστωτών, γιατί σε περίπτωση αθέτησης δεν χρειάζεται νέα δικαστική διαδρομή.
Tanea
Το «μόνιμα» της ανακοίνωσης έχει λοιπόν αστερίσκο: η προστασία ισχύει όσο πληρώνεται η δόση. Δεν πρόκειται για γενική και αυτόματη «ασυλία» της πρώτης κατοικίας.
Το παράδειγμα και η αριθμητική του
Το ΥπΕθΟΟ δίνει ένα παράδειγμα:
- οφειλέτης με χρέη €300.000,
- ύρια κατοικία αξίας €150.000
- λοιπά ακίνητα €50.000.
Κατά την ανακοίνωση, ο αλγόριθμος διαγράφει €150.000, οι πιστωτές εισπράττουν €50.000 από τη ρευστοποίηση και απομένει «οφειλή προς ρύθμιση» €150.000, αποπληρωτέα σε έως 35 έτη, ανάλογα με το εισόδημα.
Τα τρία ποσά αθροίζουν όμως €350.000, όχι €300.000.
Υπάρχουν δύο ενδεχόμενα:
- είτε η πραγματική διαγραφή είναι €100.000 (το 33% της οφειλής),
- είτε η οφειλή προς ρύθμιση είναι €100.000.
Στην πρώτη εκδοχή ο οφειλέτης επιβαρύνεται συνολικά με €200.000, δηλαδή €150.000 σε δόσεις και €50.000 σε ακίνητα, και το «η οφειλή μειώνεται στο μισό» ισχύει μόνο αν αγνοηθεί η περιουσία που εκποιείται.
Η ανακοίνωση δεν δίνει ούτε δόση ούτε επιτόκιο. Ενδεικτικά, €150.000 σε 420 μήνες αντιστοιχούν σε περίπου €357 τον μήνα προ τόκων.
Τα πραγματικά μεγέθη
Το υπουργείο κάνει λόγο για «εκατοντάδες χιλιάδες» δυνητικούς ωφελούμενους. Η τελευταία μηνιαία έκθεση, του Αυγούστου, κατέγραφε 67.997 ρυθμίσεις για αρχικές οφειλές €20,56 δισ. από την έναρξη του μηχανισμού, με μέσο «κούρεμα» 28,3% προς τον χρηματοπιστωτικό τομέα και 13,5% προς το Δημόσιο.
Η εγκρισιμότητα διαφέρει έντονα ανά πιστωτή:
- Intrum 93%,
- QQuant 90%,
- Piraeus 84%,
- Εθνική 53%
- Alpha 50%
Το νέο εργαλείο θα κριθεί σε αυτό ακριβώς το σημείο. Όπου η αντιπρόταση είναι υποχρεωτική, το περιθώριο άρνησης στενεύει. Όπου δεν είναι, η τύχη της αίτησης παραμένει στην κρίση του πιστωτή.
Για τις τράπεζες και τους servicers το ισοζύγιο έχει δύο πλευρές.
- Από τη μία, επιταχύνεται η ρευστοποίηση εξασφαλίσεων δευτερεύουσας αξίας με συναίνεση του οφειλέτη και αποκτούν εκτελεστό τίτλο.
- Από την άλλη, αποδέχονται μεγαλύτερη διαγραφή και ορίζοντα αποπληρωμής έως 35 ετών επί της κύριας κατοικίας.
Υπενθυμίζεται ότι έχει ήδη ενεργοποιηθεί η δυνατότητα υπαγωγής στον μηχανισμό για οφειλές άνω των €5.000.
