Το Greek Space Tech Forum 2026 – #gstf26 συγκεντρώνει κορυφαίους εκπροσώπους της Ελληνικής Κυβέρνησης, της δημόσιας διοίκησης και των θεσμικών φορέων, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως το σημαντικότερο σημείο διαλόγου για το μέλλον της διαστημικής τεχνολογίας στην Ελλάδα.
Υπουργοί, Υφυπουργοί, Γενικοί Γραμματείς, εκπρόσωποι των Ενόπλων Δυνάμεων, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κορυφαίων εθνικών οργανισμών συμμετέχουν ενεργά στις εργασίες του συνεδρίου, μεταφέροντας τις στρατηγικές προτεραιότητες της χώρας στους τομείς του Διαστήματος, της Ψηφιακής Διακυβέρνησης, της Άμυνας, της Καινοτομίας και των Επενδύσεων.
Το Greek Space Tech Forum 2026 πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια μίας χρονιάς-ορόσημο καθώς η χώρα μας γιορτάζει τα 20 χρόνια συμμετοχής της στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) και ολοκληρώνει το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων με χρηματοδότηση από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF).
Κατά την δεύτερη ημέρα του Φόρουμ μίλησε η Ελένη Πετούνη (Eleni Patouni, Project Officer SpaceTechnologies, CapTech Space Moderator, European Defence Agency) (EDA)
Μεταξύ άλλων είπε:
Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά όλους τους διοργανωτές για αυτή την ευγενική πρόσκληση. Το θέμα αυτού του φόρουμ, «Η Ελλάδα σε Τροχιά, Αναβάθμιση των Διαστημικών Δυνατοτήτων σε Στρατηγικό Αντίκτυπο», αποτυπώνει την πρόκληση που έχουμε μπροστά μας: να μετατρέψουμε πολλά υποσχόμενες τεχνολογίες και εθνικές πρωτοβουλίες σε επιχειρησιακές δυνατότητες, και στρατηγικό αποτέλεσμα για την Ευρώπη.
Αυτή η συνεδρία επικεντρώνεται στη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος καινοτομίας στην άμυνα. Αυτό δεν είναι μόνο ένα οικονομικό ζήτημα, είναι ένα στρατηγικό ζήτημα. Στο σημερινό περιβάλλον ασφάλειας, η ικανότητα χρηματοδότησης, ανάπτυξης, δοκιμής και εφαρμογής κρίσιμων τεχνολογιών έχει καταστεί ζήτημα ανθεκτικότητας και κυριαρχίας. Το διάστημα είναι ένα από τα πιο ξεκάθαρα παραδείγματα. Καθώς η σύγχρονη άμυνα βασίζεται όλο και περισσότερο σε υπηρεσίες που βασίζονται στο διάστημα, η ανάγκη για ανθεκτικά συστήματα υψηλής απόδοσης γίνεται ακόμη πιο επιτακτική. Οι μεγάλες διαστημικές δυνάμεις επενδύουν ήδη σε μεγάλο βαθμό σε αυτόν τον τομέα.
Η Ευρώπη δεν πρέπει μόνο να συμβαδίζει με τις εξελίξεις, πρέπει να ηγηθεί με σκοπό να διασφαλίσει την αυτονομία της σε αυτόν τον τομέα. Οι στρατιωτικές αποστολές εξαρτώνται όλο και περισσότερο από υπηρεσίες που βασίζονται στο διάστημα καθώς και από διαστημικές επιχειρήσεις.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την καινοτομία στο διάστημα και την άμυνα ως ξεχωριστούς κόσμους. Τεχνολογίες που επιτρέπουν την εμπορική ανταγωνιστικότητα μπορούν επίσης να προσφέρουν ένα πολύ σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα. Νεοφυείς επιχειρήσεις (startups), ΜμΕ, ερευνητικοί οργανισμοί και η εδραιωμένη βιομηχανία μπορούν όλοι να συμβάλουν στην αμυντική ετοιμότητα, υπό την προϋπόθεση ότι οι δημόσιες επενδύσεις συνδέονται με τις στρατιωτικές ανάγκες και την τεχνολογία και τις προτεραιότητες δυνατοτήτων.
Εδώ είναι που ο EDA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας) έχει έναν ξεχωριστό ρόλο. Είμαστε το φόρουμ όπου τα κράτη μέλη προσδιορίζουν κοινές στρατιωτικές απαιτήσεις, καθορίζουν προτεραιότητες, αναπτύσσουν συνεργατικά έργα και συνδέουν εκείνους που χαράσσουν πολιτικές άμυνας με τις κοινότητες τεχνολογίας. Το καθήκον μας είναι να βοηθήσουμε τα κράτη μέλη να δαπανούν περισσότερα αλλά και να δαπανούν καλύτερα, μειώνοντας τον κατακερματισμό, και μετατρέποντας την καινοτομία σε αξιοποιήσιμη δυνατότητα. Σε πολιτικό επίπεδο, η κατεύθυνση είναι σαφέστερη από ό,τι πριν από λίγα χρόνια Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου επιβεβαίωσαν εκ νέου τον dual-use χαρακτήρα των περισσότερων διαστημικών τεχνολογιών. Η Διαστημική Στρατηγική της ΕΕ για την Ασφάλεια και την Άμυνα καθιέρωσε το διάστημα ως στρατηγικό τομέα και επιβεβαίωσε ότι οι περισσότερες διαστημικές τεχνολογίες είναι διπλής χρήσης. Ανέθεσε επίσης στον EDA να παράσχει τις στρατιωτικές απαιτήσεις για τη μελλοντική ανάπτυξη του διαστημικού προγράμματος της ΕΕ και να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και της βιομηχανίας όσον αφορά την έρευνα και ανάπτυξη (R&D) μέσω του CapTech Space.
Ο EDA φέρνει τα κράτη μέλη κοντά σε τακτική βάση και διαθέτει ένα ειδικό πλαίσιο για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα του διαστήματος, για παράδειγμα, μέσω της ανάπτυξης δυνατοτήτων και έργων PESCO. Το CapTeX space του EDA, το οποίο έχω τη χαρά να συντονίζω, κατευθύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και της βιομηχανίας για την ανάπτυξη Ε&Α όσον αφορά τη διαστημικήάμυνα. Το CapTeX περιλαμβάνει έργο Ε&Α για την υποστήριξη των διαστημικών υπηρεσιών και των διαστημικών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων, για παράδειγμα, τεχνολογιών για τη διαστημική παρατήρηση της γης, P&T, SATCOM (δορυφορικές επικοινωνίες), SSA ), προστασία διαστημικών περιουσιακών στοιχείων, εκτοξεύσει και το επίγειο τμήμα (ground segment).
Υποστηρίζει επίσης την ανάπτυξη αναδυόμενων τεχνολογιών όπως, για παράδειγμα, η τεχνητή νοημοσύνη και η κβαντική τεχνολογία. Το CapTech space συγκεντρώνει αυτή τη στιγμή περισσότερους από 700 συμμετέχοντες από 23 συμμετέχοντα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας, και έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή πολλαπλά έργα Ε&Α που σχετίζονται με το διάστημα και συγχρηματοδοτούνται από τα κράτη μέλη. Το CapTeX space προωθεί επίσης συνέργειες διπλής χρήσης, ενισχύοντας τη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος.
Το χαρτοφυλάκιο του CapTech space για το 2026 περιλαμβάνει, εκτός από τα τρέχοντα έργα, έξι έργα υπό προετοιμασία, καθώς και μια κοινή μελέτη με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος. Αξίζει να επισημανθούν ορισμένα παραδείγματα των έργων μας. Ο EDA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας) υπέγραψε πέρυσι το συνεργατικό έργο Ε&Α με την ονομασία LEO2VLEO. Αυτό το έργο αφορά τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και, για πρώτη φορά για τον EDA, την εκτόξευση και λειτουργία ενός μικρού αστερισμού τριών στρατιωτικών δορυφόρων για την αντιμετώπιση κρίσεων με αποστολές παρατήρησης της γης και διεξαγωγής ναυτιλιακού/δορυφορικού πολέμου (navigation warfare). Αυτοί οι δορυφόροι θα μετακινούνται κατά παραγγελία (on demand) από τη χαμηλή τροχιά (LEO) στην πολύ χαμηλή τροχιά της γης (VLEO). Από την άποψη της καινοτομίας, αυτό το έργο αποτελεί επίσης ένα κομβικό σημείο για την καινοτομία.
Ένα από τα άλλα έργα που βρίσκονται υπό προετοιμασία και υπογραφή αυτή τη στιγμή είναι το έργο Κατηγορίας Β με την ονομασία REMUTO. Αυτό είναι το πρώτο έργο του EDA στον τομέα του διαστήματος όπου έχουμε τη συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ο EDA παρέχει ένα πλαίσιο συμβάσεων και συνεργασίας μέσω του οποίου τα κράτη μέλη μπορούν να χρηματοδοτήσουν απευθείας τη βιομηχανία. Αυτό σημαίνει ότι οι συμφωνηθείσες προτεραιότητες μπορούν να “μεταφραστούν” σε βιομηχανικές συμβάσεις, συστήματα επίδειξης (demonstrators) και παραδοτέα , βοηθώντας τις εταιρείες να περάσουν από μια πολλά υποσχόμενη τεχνολογία σε μια συγκεκριμένη αμυντική διαστημική δυνατότητα.
Αυτό έχει επίσης στρατηγική σημασία για την ευρωπαϊκή βιομηχανική συνεργασία. Μια ανθεκτική και ανταγωνιστική Ευρωπαϊκή Αμυντική Τεχνολογική και Βιομηχανική Βάση (EDTIB) είναι απαραίτητη για την επίτευξη της στρατηγικής αυτονομίας και της επιχειρησιακής ετοιμότητας της Ευρώπης. Η ατζέντα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής στρατηγικής, συμπεριλαμβανομένης της Λευκής Βίβλου για την Ευρωπαϊκή Αμυντική Ετοιμότητα 2030, καθορίζει ένα σαφές όραμα για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης.
Η Ελλάδα ξεπέρασε τον ρόλο της ως απλός χρήστης διαστημικών τεχνολογιών και έχει γίνει μια χώρα που σχεδιάζει, αναπτύσσει και κατασκευάζει δορυφορικά συστήματα. Οι επενδύσεις περιλαμβάνουν το νέο εθνικό πρόγραμμα «Ελλάδα στο Διάστημα 2» (Hellas Space 2) με προϋπολογισμό περίπου 350 εκατομμυρίων ευρώ για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, καθώς και αμυντικές επενδύσεις από το Ελληνικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας. Η Ελλάδα στοχεύει στη δημιουργία μιας νέας βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας με διεθνή προσανατολισμό, εκατοντάδες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και ισχυρές εξαγωγικές προοπτικές.
Ο EDA μπορεί να βοηθήσει στη σύνδεση αυτής της δυναμικής με τις ευρωπαϊκές αμυντικές ανάγκες, εισάγοντας ελληνικές εταιρείες, ελληνικά ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια στις δραστηριότητες του CapTeX space και στη δημιουργία πολυεθνικών έργων. Η συνεργασία με τον ESA, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το SatCen είναι κεντρικής σημασίας. Καθένας από αυτούς τους θεσμούς έχει διαφορετικό ρόλο, αλλά οι στόχοι μας συγκλίνουν.
