Σε αντίθεση με την τάση που επικρατεί στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπου οι κυβερνήσεις ενθαρρύνουν την αποταμίευση μέσω επενδυτικών προϊόντων, στην Ελλάδα κυριαρχεί η δυσπιστία απέναντι στις αγορές, συνέπεια της κρίσης του 1999-2000. Τα ελληνικά νοικοκυριά εγκλωβίζουν τα κεφάλαιά τους σε καταθέσεις χαμηλής απόδοσης ή σε ακίνητα.
Αντιθέτως, 11 ευρωπαϊκά κράτη, με πρωτοπόρους τη Γαλλία και την Ιταλία, επιβραβεύουν τη μακροπρόθεσμη αποταμίευση σε μετοχές και επιχειρήσεις μέσω ειδικών φορολογικών κινήτρων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΟΒΕ, η έκθεση των ελληνικών νοικοκυριών σε μετοχές και αμοιβαία (18,9% του ΑΕΠ) υπολείπεται σημαντικά, αγγίζοντας μόλις το μισό του κοινοτικού μέσου όρου (35,4%).
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Γαλλίας, όπου ο θεσμός του PEA, με έτος έναρξης το 1992, αποτελεί βασικό πυλώνα για τη διοχέτευση ιδιωτικών κεφαλαίων στην ευρωπαϊκή επιχειρηματικότητα. Σήμερα, οι εν λόγω λογαριασμοί αριθμούν πάνω από 7 εκατομμύρια δικαιούχους, με το ενεργητικό τους να ανέρχεται στα 114 δισ. ευρώ, ποσό που ισούται με το 3,6% του γαλλικού ΑΕΠ. Στην Ιταλία, το πρόγραμμα PIR, που θεσπίστηκε το 2017 με σκοπό την ενίσχυση των ιταλικών μικρομεσαίων εταιρειών μέσω των αποταμιεύσεων, κατάφερε σε σύντομο χρονικό διάστημα να προσελκύσει κεφάλαια ύψους 19 δισ. ευρώ.
Η διεθνής αυτή εμπειρία αποτυπώνεται στη μελέτη του ΙΟΒΕ “Αποταμιευτικοί λογαριασμοί νοικοκυριών για επενδύσεις στην κεφαλαιαγορά”, η οποία παρουσιάστηκε χθες σε κοινή εκδήλωση με την Euronext Athens, παρουσία του γενικού διευθυντή πολιτικής και μέλους του Δ.Σ. της Euronext, Γιάκουμπ Μίχαλικ. Η μελέτη εισηγείται τη θεσμοθέτηση δύο συμπληρωματικών αποταμιευτικών εργαλείων, ειδικά σχεδιασμένων για το ευρύ επενδυτικό κοινό:
-Ατομικός Αποταμιευτικός Επενδυτικός Λογαριασμός (ΑΠΕΛ): Αφορά προαιρετικές, μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε επιλεγμένα χαρτοφυλάκια. Οι ιδιώτες θα κερδίζουν κλιμακωτή έκπτωση φόρου, η οποία θα αυξάνεται ανάλογα με το ποσό επένδυσης και τον χρόνο διακράτησης, με ανώτατο όριο τα 5 έτη.
-Παιδικός Αποταμιευτικός Επενδυτικό Λογαριασμός (ΠΑΠΕΛ): Θα ανοίγει αυτόματα με τη γέννηση κάθε παιδιού, επενδύοντας μακροπρόθεσμα σε χαρτοφυλάκια αντίστοιχα με του ΑΠΕΛ. Οι γονείς θα μπορούν να προσθέτουν χρήματα κάθε χρόνο, λαμβάνοντας κρατική επιβράβευση με επιπλέον ενισχύσεις στον ίδιο λογαριασμό. Η δέσμευση των χρημάτων διαρκεί μέχρι την ενηλικίωση, προσφέροντας πλήρη φοροαπαλλαγή και λειτουργώντας παράλληλα ως κίνητρο για την αντιμετώπιση του δημογραφικού.
Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, τόνισε ότι η πρόταση επιτυγχάνει πολλαπλούς στόχους. Ενισχύει την ασθενή αποταμίευση των νοικοκυριών. Θωρακίζει τη μεσαία τάξη. Καλλιεργεί τη χρηματοοικονομική παιδεία. Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος της Euronext Athens χαρακτήρισε τη συγκυρία ιδανική λόγω της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU). Η SIU επιδιώκει να κατευθύνει 10 τρισ. ευρώ από τις καταθέσεις σε παραγωγικές επενδύσεις. Ο ίδιος εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι το μέτρο μπορεί να υιοθετηθεί εντός του 2026. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, κάθε 1 ευρώ κρατικού κόστους για τα κίνητρα θα αποδίδει 2 ευρώ στο εθνικό εισόδημα σε βάθος πενταετίας. Με ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 100 εκατ. ευρώ, οι νέες καθαρές επενδύσεις θα ξεπερνούν τα 300 εκατ. ευρώ ετησίως.
