Η Κυβέρνηση θεωρεί ότι η νέα γεωπολιτική και οικονομική κρίση θα έχει μεγάλη διάρκεια. Οι ισορροπίες είναι εύθραυστες. Το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Αφάλειας θα δώσει την έγκριση του για νέα σημαντικά οπλικά συστήματα, όπως η Ασπίδα του Αχιλλέα (αντιαεροπορικός θόλος) που συζητείται στη Βουλή αυτές τις μέρες.
Στόχος της συνεδρίασης είναι να διατυπωθεί με σαφήνεια η στρατηγική άμυνας και σταθερότητας της χώρας.
- Θα αποτιμηθούν τα επιχειρησιακά σχέδια που έχουν ενεργοποιηθεί αμέσως μετά το ξέσπασμα της πολεμικής σύρραξης καθώς επίσης η ασφάλεια των θαλάσσιων περασμάτων στα Στενά του Ορμούζ.
- Θα μελετηθούν τα σενάρια αύξησης προσφυγικών ροών, αποτέλεσμα της νέας γεωπολιτικής αναταραχής. Όλα τα συναρμόδια υπουργεία έχουν δεχθεί σαφείς οδηγίες για «ετοιμότητα χωρίς πανικό αλλά και χωρίς εφησυχασμό».
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής, έθεσε ως προτεραιότητα η Ευρώπη να αποτρέψει την επανάληψη της προσφυγικής κρίσης του 2015.
Η παρέμβαση του για συλλογική εγρήγορση και πρακτική αλληλεγγύη από τις χώρες–μέλη της ΕΕ, αποτυπώθηκε και στα συμπεράσματα του ευρωπαϊκού συμβουλίου, στα οποία δίνεται έμφαση στην προστασία των εξωτερικών συνόρων.
Η Αθήνα έχει ήδη προετοιμάσει την άμυνα της σε 3 επίπεδα:
- διατήρηση της πληρότητας πέριξ του 30%, ώστε σε περίπτωση έξαρσης, να υπάρχει άμεση δυνατότητα υποδοχής και διαχείρισης χωρίς να προκύψουν συνθήκες πίεσης.
- Το Λιμενικό Σώμα έχει ήδη σε ισχύ επιχειρησιακό σχέδιο φύλαξης των θαλάσσιων συνόρων, ενώ ενισχύεται και η παρουσία στο νοτιοανατολικό Αιγαίο.
- Αν επιδεινωθεί δραματικά η κατάσταση, δεν αποκλείεται να βγει από την φαρέτρα της ηγεσίας του αρμόδιου υπουργείου, η αναστολή της χορήγησης ασύλου, ένα μέτρο που εφαρμόστηκε και στη μίνι μεταναστευτική κρίση του 2025.
Οι συνεχείς διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, θυμίζουν έντονα τα δύσκολα φθινόπωρα της ενεργειακής κρίσης του 2022, έχουν αναγορεύσει εδώ και τέσσερις εβδομάδες, την οικονομική ετοιμότητα σε προτεραιότητα.
Με αυτά τα δεδομένα, το πρώτο πακέτο στήριξης του διαθέσιμου εισοδήματος, με την επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, στα καύσιμα και σε περίπου 5000 προϊόντα, ξαναφουντώνει η συζήτηση για τη δεύτερη φάση των παρεμβάσεων, με την επαναφορά της δέσμης μέτρων ενίσχυσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Στο τραπέζι βρίσκονται πάντα το fuel pass, η επιδότηση πετρελαίου κίνησης και το market pass, ανάλογα με το πώς θα κινηθούν οι διεθνείς τιμές και τα δημοσιονομικά περιθώρια.
Εφόσον η κρίση παραταθεί, είναι έτοιμη ακόμη ένα πακέτο παρέμβασης, που περιλαμβάνει φορολόγηση υπερκερδών διυλιστηρίων και ενεργειακών εταιρειών, ώστε να χρηματοδοτηθούν στοχευμένες ενισχύσεις για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Μελετώνται προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας στον δημόσιο τομέα για περιορισμό κατανάλωσης και κόστους.
Στην ακτοπλοΐα, η κυβέρνηση αναζητά ανάσες ρευστότητας με μείωση λιμενικών τελών έως 50%, επιδότηση κοινωνικών εκπτώσεων και μείωση ΦΠΑ στα εισιτήρια οχημάτων από 24% σε 13%, μέτρα που θα συγκρατήσουν τα εισιτήρια και θα αποτρέψουν νέο κύμα ανατιμήσεων.
- Αντίθετα, η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα δεν θεωρείται, προς το παρόν, βιώσιμη επιλογή, λόγω του υψηλού δημοσιονομικού κόστους.
Η γενική αίσθηση στο κυβερνητικό επιτελείο είναι ότι η χώρα πρέπει να παραμείνει ένα βήμα μπροστά.
Η διπλή κρίση — ενεργειακή και γεωπολιτική — απαιτεί ταυτόχρονη εγρήγορση σε άμυνα και οικονομία. «Η Ελλάδα δεν μπορεί να καθορίσει τα γεγονότα στη Μέση Ανατολή», σχολιάζουν αρμόδιες πηγές, «αλλά μπορεί να ελέγξει την ετοιμότητά της».
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ένα συντονισμένο σχέδιο πρόληψης: από τη θωράκιση των συνόρων και τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας, μέχρι την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από ένα πιθανό νέο κύμα ανατιμήσεων.
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται καθοριστικές για τη στάση της Ευρώπης και την ένταση στο ενεργειακό μέτωπο. Μέχρι τότε, η Αθήνα κρατά το βλέμμα στραμμένο και στα δύο μέτωπα, στην κρίση που εξελίσσεται εκτός συνόρων και στο κύμα επιπτώσεων που μπορεί να φτάσει ως εδώ.
